या संकेतस्थळावरील मराठी मजकूर AI (Claude) च्या मदतीने केलेला अनुवाद-मसुदा आहे; मराठी अभ्यासकांनी तो अजून तपासलेला नाही. मूळ इंग्रजीसाठी वरचे “EN” निवडा. चूक आढळल्यास कळवा →

प्रारंभिक पाने

मूळ इंग्रजी शीर्षक: Front matter

PDF पृष्ठे 1–19लेखन आणि भाषणे, खंड 2

मूळ · पृ. 1–19नवीन टॅबमध्ये उघडा ↗

मूळ पाने उघडत आहे…

मराठी अनुवाद. हा अनुवाद AI (Claude) च्या मदतीने, आमच्या सार्वजनिक अनुवाद-मार्गदर्शिकेनुसार केलेला मसुदा आहे; अजून अभ्यासकांनी तपासलेला नाही. प्रत्येक परिच्छेदाचा मूळ इंग्रजी मजकूर पानाखालील “मूळ इंग्रजी” मध्ये आणि मूळ PDF चे पान उजवीकडील दुव्यावर पाहा. अनुवादात चूक कळवा.

PDF पृष्ठ 1

PDF पृ. 1 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 2

PDF पृ. 2 ↗

बाबासाहेब डॉ. बी. आर. आंबेडकर (14 एप्रिल 1891 - 6 डिसेंबर 1956)

मूळ इंग्रजी

Babasaheb Dr. B.R. Ambedkar (14th April 1891 - 6th December 1956)

PDF पृष्ठ 3

PDF पृ. 3 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 4

PDF पृ. 4 ↗

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर लेखन आणि भाषणे

खंड क्र. : 2 पहिली आवृत्ती संकलन व संपादन वसंत मून दुसरी आवृत्ती संपादन हरी नरके डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्रालय भारत सरकार खंड क्र. : 2 पहिली आवृत्ती: शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन: 14 एप्रिल, 1979 डॉ. आंबेडकर फाउंडेशनकडून पहिले पुनर्मुद्रण: जानेवारी, 2014 डॉ. आंबेडकर फाउंडेशनकडून दुसरे पुनर्मुद्रण: ऑगस्ट, 2019 डॉ. आंबेडकर फाउंडेशनकडून तिसरे पुनर्मुद्रण: ऑगस्ट, 2020 ISBN: 978-93-5109-173-8 मुखपृष्ठ रचना: डॉ. देबेंद्र प्रसाद माझी, पीएच.डी.

मूळ इंग्रजी

DR. BABASAHEB AMBEDKAR WRITINGS AND SPEECHES Volume No. : 2 First Edition Compiled and Edited by VASANT MOON

Second Edition Edited by HARI NARKE Dr. Ambedkar Foundation Ministry of Social Justice & Empowerment Govt. of India

पृष्ठ 2

PDF पृ. 5 ↗

मुखपृष्ठावर वापरलेले बोधचिन्ह (मोनोग्राम) बाबासाहेब डॉ. आंबेडकर यांच्या लेटरहेडवरून घेतले आहे.

© सौजन्य: सचिव, शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन. ISBN (संच): 978-93-5109-171-4 सवलतीची किंमत: 1 ते 17 खंडांचा एक संच (20 पुस्तके): रु. 2250/- सवलत धोरण सोबत जोडले आहे.

प्रकाशक:

डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्रालय, भारत सरकार 15, जनपथ, नवी दिल्ली – 110 001 दूरध्वनी: 011-23320571 जनसंपर्क अधिकारी : 011-23320588 ईमेल: cwbadaf17@gmail.com संकेतस्थळ: http://drambedkarwritings.gov.in शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन, मुंबई-400032. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर चरित्र साधने प्रकाशन समितीसाठी मुद्रक:

मे. अरावली प्रिंटर्स अँड पब्लिशर्स प्रा. लि., डब्ल्यू-30, ओखला फेज – 2, नवी दिल्ली – 110020 बाबासाहेब डॉ. आंबेडकर समग्र वाङ्मय (CWBA) मार्गदर्शन व सहकार्य डॉ. थावरचंद गेहलोत सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्री, भारत सरकार आणि अध्यक्ष, डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन श्री रामदास आठवले सामाजिक न्याय व अधिकारिता राज्यमंत्री, भारत सरकार श्री कृष्ण पाल गुर्जर सामाजिक न्याय व अधिकारिता राज्यमंत्री, भारत सरकार श्री रतन लाल कटारिया सामाजिक न्याय व अधिकारिता राज्यमंत्री, भारत सरकार श्री आर. सुब्रह्मण्यम सचिव, सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्रालय, भारत सरकार सुश्री उपमा श्रीवास्तव अतिरिक्त सचिव आणि सदस्य सचिव, डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन, भारत सरकार डॉ. देबेंद्र प्रसाद माझी, पीएच.डी.

मूळ इंग्रजी

Volume No. : 2 First Edition: Education Department, Govt. of Maharashtra: 14 April, 1979 First Re-Printed by Dr. Ambedkar Foundation: Jan, 2014 Second Re- Printed by Dr. Ambedkar Foundation: August, 2019 Third Re-Printed by Dr. Ambedkar Foundation: August, 2020 ISBN: 978-93-5109-173-8 Cover Design: Dr. Debendra Prasad Majhi, Ph.D.

Monogram used on the Cover page is taken from Babasaheb Dr. Ambedkar’s Letterhead.

© Courtesy: Secretary, Education Department, Government of Maharashtra. ISBN (Set): 978-93-5109-171-4 Discounted Price: One Set of 1 to 17 Volumes (20 Books): Rs. 2250/- Discount Policy Annexed.

Publisher:

Dr. Ambedkar Foundation Ministry of Social Justice & Empowerment, Govt. of India 15, Janpath, New Delhi – 110 001 Phone: 011-23320571 Public Relation Officer : 011-23320588 Email: cwbadaf17@gmail.com Website: http://drambedkarwritings.gov.in The Education Department, Government of Maharashtra, Bombay-400032. For Dr. Babasaheb Ambedkar Source Material Publication Committee Printer:

M/s Aravali Printers & Publishers Pvt. Ltd., W-30, Okhala Phase – 2, New Delhi – 110020 Collected Works of Babasaheb Dr. Ambedkar (CWBA) Counselling and Collaboration Dr. Thaawarchand Gehlot Minister for Social Justice & Empowerment, Govt. of India and Chairperson, Dr. Ambedkar Foundation Shri Ramdas Athawale Minister of State for Social Justice & Empowerment, Govt. of India Shri Krishan Pal Gurjar Minister of State for Social Justice & Empowerment, Govt. of India Shri Rattan Lal Kataria Minister of State for Social Justice & Empowerment, Govt. of India Shri R. Subrahmanyam Secretary, Ministry of Social Justice & Empowerment, Govt. of India Ms. Upma Srivastava Addl. Secretary and Member Secretary, Dr. Ambedkar Foundation, Govt. of India Dr. Debendra Prasad Majhi, Ph.D.

PDF पृष्ठ 6

PDF पृ. 6 ↗

संचालक, डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन, भारत सरकार डॉ. ब्रिजेश कुमार समन्वयक (CWBA), डॉ. आंबेडकर फाउंडेशन

मूळ इंग्रजी

Director, Dr. Ambedkar Foundation, Govt. of India Dr. Brijesh Kumar Co-ordinator (CWBA), Dr. Ambedkar Foundation

PDF पृष्ठ 7

PDF पृ. 7 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 8

PDF पृ. 8 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 9

PDF पृ. 9 ↗

बाबासाहेब डॉ. आंबेडकर यांच्या समग्र वाङ्मयाचे, म्हणजे CWBA / सम्पूर्ण वाङ्मय या नावाने लोकप्रिय असलेले, हिंदी व इंग्रजीतील संपूर्ण संच नवी दिल्ली येथे भारत सरकारचे सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्री आणि डॉ. आंबेडकर फाउंडेशनचे अध्यक्ष माननीय डॉ. थावरचंद गेहलोत यांच्या हस्ते प्रकाशित होत असताना. या प्रसंगी फाउंडेशनचे संचालक डॉ. देबेंद्र प्रसाद माझी आणि सदस्य सचिव श्री सुरेंद्र सिंह हेही उपस्थित होते. हिंदीतील खंड (खंड 22 ते खंड 40) 2019 मध्ये प्रथमच प्रकाशित झाले आहेत. CWBA खंडांचे प्रकाशन

मूळ इंग्रजी

The Complete Sets of Collected Works of Babasaheb Dr. Ambedkar, popularly known as CWBA / lEiw.kZ ok³~e;] in Hindi and English, being released by Dr. Thaawarchand Gehlot, Hon’ble Minister of Social Justice & Empowerment, Government of India and Chairman, Dr. Ambedkar Foundation at New Delhi. Dr. Debendra Prasad Majhi, Director of the Foundation and Sh. Surendra Singh, Member Secretary were also present on the occasion. The V olumes in Hindi (V ol. 22 to V ol. 40) have been published for the first time in 2019. CWBA VOLUMES RELEASE

PDF पृष्ठ 10

PDF पृ. 10 ↗

प्रस्तावना

बाबासाहेब डॉ. बी. आर. आंबेडकर हे एक विद्वान व्यक्तिमत्त्व, ज्ञानाचे प्रतीक आणि भारताचे महान सुपुत्र होते. ते एक सार्वजनिक विचारवंत, सामाजिक क्रांतिकारक आणि अत्यंत प्रभावी संवादक होते. त्यांनी आपल्या मागे विचारप्रवर्तक लेखन व भाषणे ठेवली आहेत; त्यांत आंतरशाखीय दृष्टिकोन आहेत आणि सामाजिक-राजकीय परिस्थितीचे असे सखोल विश्लेषण आहे, जे बौद्धिक तर्क आणि भावना दोन्ही जागवते. त्यांच्या लेखनात न्यायाची गाढ जाणीव आहे, जी उपेक्षित जनसमुदायांच्या मुक्तीत प्रकट होते. समाजातील वंचित घटकांची स्थिती सुधारण्यासाठी त्यांनी आपले जीवन समर्पित केले, एवढेच नव्हे, तर सर्वसमावेशकता आणि “सामाजिक समरसता” याविषयीचे त्यांचे विचार राष्ट्रीय प्रयत्नांना आजही प्रेरणा देत आहेत. हे खंड त्यांच्या विचारांची समकालीन प्रासंगिकता दाखवून देतील आणि आजच्या संदर्भात डॉ. आंबेडकरांचा नव्याने विचार करण्याच्या शक्यता खुल्या करतील, अशी अपेक्षा आहे.

डॉ. आंबेडकर फाउंडेशनच्या कार्यादेशात, इतर गोष्टींबरोबरच, कार्यक्रमांची अंमलबजावणी करणे आणि बाबासाहेब डॉ. आंबेडकर यांची विचारसरणी व संदेश भारतातील तसेच परदेशातील जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवणे यांचा समावेश आहे. माननीय सामाजिक न्याय व अधिकारिता मंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखालील फाउंडेशनच्या नियामक मंडळाच्या निर्णयानुसार, वाचकांच्या लोकप्रिय मागणीमुळे फाउंडेशन बाबासाहेब आंबेडकर समग्र वाङ्मय (CWBA) खंडांची तिसरी आवृत्ती पुनर्मुद्रित करून घेत आहे, ही अत्यंत आनंदाची बाब आहे. सर्व संबंधितांच्या माहितीसाठी कळवण्यात येते की हे खंड वाचकांना परवडणाऱ्या किमतीत उपलब्ध करून देण्याचा फाउंडेशनचा सदैव प्रयत्न असतो, आणि त्यानुसार खंडांच्या विक्रीवर पूर्वीच्या प्रथेप्रमाणे सवलत धोरण पुढे चालू ठेवण्याचाही निर्णय घेण्यात आला आहे. फाउंडेशनचे सवलत धोरण प्रत्येक खंडासोबत जोडले आहे. हे खंड वाचकांसाठी प्रेरणेचा स्रोत ठरत राहतील, अशी आशा आहे.

15, जनपथ, (डॉ. देबेंद्र प्रसाद माझी)

नवी दिल्ली

मूळ इंग्रजी

PREFACE

Babasaheb Dr. B.R. Ambedkar was an erudite personality, a symbol of knowledge and a great son of India. He was a public intellectual, social revolutionary and a prolific communicator. He has left behind thought provoking writings and speeches bearing interdisciplinary perspectives, with insightful analysis of sociopolitical situations which evoke intellectual reasons and emotions. His writings are having profound sense of justice manifested in emancipation of marginalized masses. He not only dedicated his life for ameliorating the conditions of deprived sections of the society, but his views on inclusiveness and “Samajik Samrasta” continue inspiring national endeavor. It is expected that these V olumes may provide contemporary relevance of his thought and open up the possibilities of rethinking Dr. Ambedkar in the present day context.

The mandate of Dr. Ambedkar Foundation, inter-alia, include implementation of programmes and furthering the ideology and message of Babasaheb Dr. Ambedkar among the masses in India as well as abroad. It is a matter of great happiness that consequent upon a decision by the Governing Body of the Foundation Chaired by Hon’ble Minister of Social Justice and Empowerment, the Foundation is getting the third edition of Collected Works of Babasaheb Ambedkar (CWBA) V olumes, reprinted on popular demand of the readers. It is informed for the benefit of all concerned that the Foundation always endeavors to make the V olumes available to the readers at an affordable price, and accordingly, it has also been decided to continue with the discount policy as per the past practices on Sale of V olumes. The discount policy of the Foundation has been annexed with each V olume. It is hoped that the V olumes will continue to be source of inspirations for the readers.

15, Janpath, (Dr. Debendra Prasad Majhi)

New Delhi

PDF पृष्ठ 11

PDF पृ. 11 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 12

PDF पृ. 12 ↗

आदर्श समाज गतिशील असावा; एका भागात होणारा बदल इतर भागांपर्यंत पोहोचवणाऱ्या वाहिन्यांनी तो भरलेला असावा. आदर्श समाजात अनेक हितसंबंध जाणीवपूर्वक परस्परांना कळवले जावेत आणि वाटून घेतले जावेत. संघटनेच्या इतर प्रकारांशी संपर्काची विविध आणि मुक्त स्थाने असावीत. दुसऱ्या शब्दांत, तेथे सामाजिक अंतःस्रवण (social endosmosis) असावे. हीच बंधुता आहे, आणि बंधुता हे लोकशाहीचेच दुसरे नाव आहे. लोकशाही म्हणजे केवळ शासनाचा एक प्रकार नव्हे. ती मुख्यतः सहजीवनाची, परस्परांना कळवलेल्या सामूहिक अनुभवाची एक रीत आहे. ती मूलतः सहमानवांविषयी आदर आणि पूज्यभावाची वृत्ती आहे. - डॉ. बी. आर. आंबेडकर, ‘जातिनिर्मूलन’ मध्ये

मूळ इंग्रजी

An ideal society should be mobile, should be full of channels for conveying a change taking place in one part to other parts. In an ideal society there should be many interests consciously communicated and shared. There should be varied and free points of contact with other modes of association. In other words there should be social endosmosis. This is fraternity, which is only another name for democracy. Democracy is not merely a form of Government. It is primarily a mode of associated living, of conjoint communicated experience. It is essentially an attitude of respect and reverence towards fellowmen. - Dr. B. R. Ambedkar in ‘Annihilation of Caste’

PDF पृष्ठ 13

PDF पृ. 13 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

PDF पृष्ठ 14

PDF पृ. 14 ↗

अनुक्रमणिका अनुक्रमणिका पृष्ठे

अभिप्राय . . . मुख्यमंत्री . . . VII प्रस्तावना . . . शिक्षणमंत्री . . . IX परिचय . . . संपादक . . . XI दुसऱ्या आवृत्तीसाठी . . . हरी नरके—सदस्य-सचिव XV भाग I मुंबई विधिमंडळात डॉ. आंबेडकर 1 अर्थसंकल्पावर : 1 . . . . . 24 फेब्रुवारी 1927 . . . 1 2 अर्थसंकल्पावर : 2 .. . . . . 21 फेब्रुवारी 1928 . . . 6 3 अर्थसंकल्पावर : 3 . . . . . . 2 मार्च 1938 . . . 9 4 अर्थसंकल्पावर : 4 . . . . . . 21 फेब्रुवारी 1939 . . . 21 5 वित्त कायदा सुधारणा विधेयकावर . . . 28 ऑगस्ट 1939 . . . 35 6 शिक्षणासाठीच्या अनुदानांवर . . . . . . 12 मार्च 1927 . . . 39 7 मुंबई विद्यापीठ कायदा सुधारणा विधेयकावर: 1.

27 जुलै 1927 . . . 45 8 मुंबई विद्यापीठ कायदा सुधारणा विधेयकावर : 2.

1 ऑक्टोबर 1927 . . . 54 9 मुंबई विद्यापीठ कायदा सुधारणा विधेयकावर : 3.

3 ऑक्टोबर 1927 . . . 59 10 मुंबई विद्यापीठ कायदा सुधारणा विधेयकावर: 4.

5 ऑक्टोबर 1927 . . . 61 11 मुंबई प्राथमिक शिक्षण कायदा सुधारणा विधेयकावर : 1.

21 एप्रिल 1938 . . . 64 12 मुंबई प्राथमिक शिक्षण कायदा सुधारणा विधेयकावर: 2.

30 एप्रिल 1938 . . . 65 13 मुंबई प्राथमिक शिक्षण कायदा सुधारणा विधेयकावर : 3.

30 एप्रिल 1938 . . . 67 14 मुंबई वंशपरंपरागत वतन कायद्यात सुधारणा करणारे 1928 चे विधेयक क्र. XII.

19 मार्च 1928 . . . 72 15 वंशपरंपरागत वतन कायदा सुधारणा विधेयकावर: 1.

3 ऑगस्ट 1928 . . . 75 16 वंशपरंपरागत वतन कायदा सुधारणा विधेयकावर: 2.

4 ऑगस्ट 1928 . . . 88 17 मुंबई वंशपरंपरागत वतन कायद्यात सुधारणा करणारे 1937 चे विधेयक क्र. XXIII.

17 सप्टेंबर 1937 . . . 90 18 वंशपरंपरागत वतन कायदा सुधारणा विधेयक, 1937 चे क्र. XXIII यावर.

17 सप्टेंबर 1937 . . . 94 19 खोती पद्धत रद्द करणारे 1937 चे विधेयक क्र. XX.

. . . 17 सप्टेंबर 1937 . . . 96 20 खोती पद्धत रद्द करणाऱ्या विधेयकावर . . . 17 सप्टेंबर 1937 . . . 101 21 ग्राम पंचायत विधेयकावर: 1 . . . 6 ऑक्टोबर 1932 . . . 104 22 ग्राम पंचायत विधेयकावर : 2 . . . 10 फेब्रुवारी 1933 . . . 113 23 ग्राम पंचायत विधेयकावर : 3 . . . 13 फेब्रुवारी 1933 . . . 118 24 ग्राम पंचायत विधेयकावर : 4 . . . 24 मार्च 1933 . . . 121 25 लोकल बोर्ड कायदा सुधारणा विधेयकावर : 1 . . . 18 जानेवारी 1938 . . . 123 26 लोकल बोर्ड कायदा सुधारणा विधेयकावर : 2 . . . 22 जानेवारी 1938 . . . 126 27 लहान जमीनधारक साहाय्य विधेयकावर : 1 . . . 10 ऑक्टोबर 1927 . . . 129 28 लहान जमीनधारक साहाय्य विधेयकावर : 2 (निवड समितीच्या अहवालावरील मतभेदाची टिपणी).

. . . 30 जून 1928 . . .

132 29 लहान जमीनधारक साहाय्य विधेयकावर : 3 . . . 24 जानेवारी 1938 . . . 135 30 मुंबई पोलीस कायदा सुधारणा विधेयकावर : 1 27 एप्रिल 1938 . . . 138 31 मुंबई पोलीस कायदा सुधारणा विधेयकावर : 2 28 एप्रिल 1938 . . . 148 32 मुंबई पोलीस कायदा सुधारणा विधेयकावर : 3 29 एप्रिल 1938 . . . 154 33 मुंबई शहर महानगरपालिका कायदा सुधारणा विधेयकावर.

3 मे 1938 . . . 161 संदेश v प्रस्तावना vii xviii अनुक्रमणिका पृष्ठे 34 दारूबंदीवर . . . 10 मार्च 1927 . . . 163 35 प्रसूती लाभ विधेयकावर . . . 28 जुलै 1928 . . . 166 36 फटक्यांच्या शिक्षेवर . . . 18 फेब्रुवारी 1933 . . . 168 37 मंत्र्यांच्या वेतन विधेयकावर . . . 23 ऑगस्ट 1937 . . . 170 38 अपराधी परिवीक्षा विधेयकावर . . . 20 जानेवारी 1938 . . . 179 39 तंबाखू शुल्क कायदा सुधारणा विधेयकावर . . . 5 मार्च 1938 . . . 181 40 न्यायव्यवस्थेच्या स्वातंत्र्यावर . . . 7 मार्च 1938 . . . 183 41 स्वतंत्र कर्नाटक प्रांताच्या निर्मितीवर 4 एप्रिल 1938 . . . 188 42 विधानसभेच्या कार्यपद्धतीवर . . . 10 सप्टेंबर 1938 . . . 197 43 औद्योगिक विवाद विधेयकावर . . . 15 सप्टेंबर 1938 . . . 201 44 दंगल चौकशी समितीच्या अहवालावर 17 मार्च 1939 . . . 233 45 युद्धातील सहभागावर : 1 . . . 25 ऑक्टोबर 1939 . . . 238 46 युद्धातील सहभागावर : 2 . . . 26 ऑक्टोबर 1939 . . . 242 47 युद्धातील सहभागावर : 3 . . . 27 ऑक्टोबर 1939 . . . 261 परिशिष्टे I डॉ. आंबेडकरांच्या वतीने पी. जे. रोहम यांचे संततिनियमनावरील भाषण . . . 263 II डॉ. आंबेडकरांनी विचारलेले प्रश्न आणि सरकारने दिलेली उत्तरे . . . 277 III विद्यापीठ सुधारणा समितीची प्रश्नावली आणि डॉ. आंबेडकरांची लिखित साक्ष.

मूळ इंग्रजी

CONTENTS CONTENTS PAGES

FOREWORD . . . Chief Minister . . . VII PREFACE . . . Minister for Education . . . IX INTRODUCTION . . . Editor . . . XI FOR SECOND EDITION . . . Hari Narke—Member-Secretary XV PART I Dr. Ambedkar in the Bombay Legislature 1 On Budget : 1 . . . . . 24th February 1927 . . . 1 2 On Budget : 2 .. . . . . 21st February 1928 . . . 6 3 On Budget : 3 . . . . . . 2nd March 1938 . . . 9 4 On Budget : 4 . . . . . . 21st February 1939 . . . 21 5 On the Finance Act Amendment Bill . . . 28th August 1939 . . . 35 6 On Grants for Education . . . . . . 12th March 1927 . . . 39 7 On the Bombay University Act Amendment Bill: 1.

27th July 1927 . . . 45 8 On the Bombay University Act Amendment Bill : 2.

1st October 1927 . . . 54 9 On the Bombay University Act Amendment Bill : 3.

3rd October 1927 . . . 59 10 On the Bombay University Act Amendment Bill: 4.

5th October 1927 . . . 61 11 On the Bombay Primary Education Act Amendment Bill : 1.

21st April 1938 . . . 64 12 On the Bombay Primary Education Act Amendment Bill: 2.

30th April 1938 . . . 65 13 On the Bombay Primary Education Act Amendment Bill : 3.

30th April 1938 . . . 67 14 Bill No. XII of 1928 to amend the Bombay Hereditary Offices Act.

19th March 1928 . . . 72 15 On the Hereditary Offices Act Amendment Bill: 1.

3rd August 1928 . . . 75 16 On the Hereditary Offices Act Amendment Bill: 2.

4th August 1928 . . . 88 17 Bill No. XXIII of 1937 to amend the Bombay Hereditary Offices Act.

17th September 1937 . . . 90 18 On the Hereditary Offices Act Amedment Bill No. XXIII of 1937.

17th September 1937 . . . 94 19 Bill No. XX of 1937 to abolish the Khoti System.

. . . 17th September 1937 . . . 96 20 On a Bill to abolish the Khoti System . . . 17th September 1937 . . . 101 21 On Village Panchayats Bill: 1 . . . 6th October 1932 . . . 104 22 On Village Panchayats Bill : 2 . . . 10th February 1933 . . . 113 23 On Village Panchayats Bill : 3 . . . 13th February 1933 . . . 118 24 On Village Panchayats Bill : 4 . . . 24th March 1933 . . . 121 25 On Local Boards Act Amendment Bill : 1 . . . 18th January 1938 . . . 123 26 On Local Boards Act Amendment Bill : 2 . . . 22nd January 1938 . . . 126 27 On Small Holders’ Relief Bill : 1 . . . 10th October 1927 . . . 129 28 On Small Holders’ Relief Bill : 2 (Minute of dissent from the Report of the Select Committee).

. . . 30th June 1928 . . .

132 29 On Small Holder’s Relief Bill : 3 . . . 24th January 1938 . . . 135 30 On the Bombay Police Act Amendment Bill : 1 27th April 1938 . . . 138 31 On the Bombay Police Act Amendment Bill : 2 28th April 1938 . . . 148 32 On the Bombay Police Act Amendment Bill : 3 29th April 1938 . . . 154 33 On the City of Bombay Municipal Act Amendment Bill.

3rd May 1938 . . . 161 MESSAGE v PREFACE vii xviii CONTENTS PAGES 34 On Prohibition . . . 10th March 1927 . . . 163 35 On Maternity Benefit Bill . . . 28th July 1928 . . . 166 36 On Punishment of Whipping . . . 18th February 1933 . . . 168 37 On Ministers’ Salaries Bill . . . 23rd August 1937 . . . 170 38 On Probation of Offenders Bill . . . 20th January J938 . . . 179 39 On Tobacco Duty Act Amendment Bill . . . 5th March 1938 . . . 181 40 On Independence of Judiciary . . . 7th March 1938 . . . 183 41 On Creation of a Separate Karnatak Province 4th April 1938 . . . 188 42 On the Assembly Procedure . . . 10th September 1938 . . . 197 43 On the Industrial Disputes Bill . . . 15th September 1938 . . . 201 44 On Disturbances Enquiry Committee’s Report 17th March 1939 . . . 233 45 On Participation in the War : 1 . . . 25th October 1939 . . . 238 46 On Participation in the War : 2 . . . 26th October 1939 . . . 242 47 On Participation in the War : 3 . . . 27th October 1939 . . . 261 APPENDICES I Speech by P. J. Roham on Birth-Control on behalf of Dr. Ambedkar . . . 263 II Questions asked by Dr. Ambedkar and Replies given by the Government . . . 277 III Questionnaire of University Reforms Committee and Written Evidence by Dr. Ambedkar.

PDF पृष्ठ 15

PDF पृ. 15 ↗

. . . 292 भाग II सायमन कमिशनपुढे (भारतीय वैधानिक आयोग) डॉ. आंबेडकर

अ. मुंबई प्रांताच्या राज्यघटनेतील बदलांविषयी मते आणि शिफारशी असलेला अहवाल– प्रस्तावना . . . . . . . . . . . . . . . 315 विभाग I – प्रांताच्या क्षेत्राची पुनर्रचना . . . . . . 316 विभाग II – प्रांतिक कार्यपालिका– प्रकरण 1 — द्विदल विरुद्ध एकात्म शासन . . . . . . 322 प्रकरण 2 — कार्यपालिकेचे प्रत्यक्ष कार्य . . . . . . 331 प्रकरण 3 — राज्यपालाचे स्थान आणि अधिकार . . . 334 विभाग III – प्रांतिक विधिमंडळ– प्रकरण 1— मताधिकार . . . . . . . . . . . . 337 प्रकरण 2 — मतदारसंघ . . . . . . . . . . . . 344 प्रकरण 3 — जागांचे वाटप . . . . . . . . . 357 प्रकरण 4 — लखनौ करार . . . . . . . . . 370 प्रकरण 5 — द्वितीय सभागृह . . . . . . . . . 374 प्रकरण 6 — विधिमंडळाचे अधिकार . . . . . . . . . 377 विभाग IV – प्रांतिक स्वायत्तता– प्रकरण 1 — भारत सरकारच्या संदर्भात प्रांतिक सरकार . . . 382

प्रकरण 2 — राजसत्तेच्या संदर्भात प्रांतिक सरकार. 386 विभाग V – लोकसेवा . . . . . . . . . . . . 389 विभाग VI – शिफारशींचा सारांश . . . . . . . . . 400 ब. मुंबई प्रांतातील दलित वर्गांच्या शिक्षणाच्या स्थितीविषयी बहिष्कृत हितकारिणी सभेच्या वतीने भारतीय वैधानिक आयोगाला दिलेले निवेदन (29 मे 1928).

407 क. अल्पसंख्याक म्हणून दलित वर्गांच्या हितरक्षणासाठीच्या संरक्षक तरतुदींविषयी बहिष्कृत हितकारिणी सभेच्या वतीने भारतीय वैधानिक आयोगाला दिलेले निवेदन (29 मे 1928). 429 ड. 23 ऑक्टोबर 1928 रोजी भारतीय वैधानिक आयोगापुढे डॉ. आंबेडकरांची साक्ष.

मूळ इंग्रजी

. . . 292 PART II Dr. Ambedkar with the Simon Commission (Indian Statutory Commission)

A. Report containing Views and Recommendations regarding changes in the Constitution of the Bombay Presidency– PREFACE . . . . . . . . . . . . . . . 315 SECTION I – Redistribution of the Area of the Province . . . . . . 316 SECTION II – Provincial Executive– Chapter 1 — Dual versus Unified Government . . . . . . 322 Chapter 2 — The Executive in Working . . . . . . 331 Chapter 3 — The Position and Powers of the Governor . . . 334 SECTION III – Provincial Legislature– Chapter 1— Franchise . . . . . . . . . . . . 337 Chapter 2 — Electorates . . . . . . . . . . . . 344 Chapter 3 — Distribution of Seats . . . . . . . . . 357 Chapter 4 — Lucknow Pact . . . . . . . . . 370 Chapter 5 — Second Chamber . . . . . . . . . 374 Chapter 6 — Powers of the Legislature . . . . . . . . . 377 SECTION IV – Provincial Autonomy– Chapter 1 — Provincial Government in relation to the . . . 382 Government of India.

Chapter 2 — Provincial Government in relation to the Crown. 386 SECTION V – Public Services . . . . . . . . . . . . 389 SECTION VI – Summary of Recommendations . . . . . . . . . 400 B. Statement concerning the State of education of the Depressed Classes in the Bombay Presidency on behalf of Bahishkrita Hitakarini Sabha to the Indian Statutory Commission (29th May 1928).

407 C. Statement concerning the safeguards for the protection of the interests of Depressed Classes as a minority on behalf of Bahishkrita Hitakarini Sabha, to the Indian Statutory Commission (29th May 1928). 429 D. Evidence of Dr. Ambedkar before the Indian Statutory Commission on 23rd October 1928.

PDF पृष्ठ 16

PDF पृ. 16 ↗

xix अनुक्रमणिका पृष्ठे इ. भारतीय मताधिकार समितीला (लोथियन समिती) 1 मे 1932 रोजी सादर केलेली टिपणी.

491 भाग III गोलमेज परिषदांमध्ये डॉ. आंबेडकर 1 पूर्ण अधिवेशनात — 5 वी बैठक . . . . . . . . . 20-11-1930 503 2 संपूर्ण परिषदेची समिती — उपसमिती क्र. I (संघराज्य रचना) च्या अंतरिम अहवालावरील टिप्पणी. . . . . . . 16-12-1930 510 3 उपसमिती क्र. II (प्रांतिक राज्यघटना) मध्ये — 1 ली बैठक . . . . . . . . . 4-12-1930 512 3 री बैठक . . . . . . . . . 8-12-1930 516 4 थी बैठक . . . . . . . . . 9-12-1930 517 5 वी बैठक . . . . . . . . . 15-12-1930 524 संपूर्ण परिषदेची समिती— उपसमिती क्र. II च्या अहवालावरील टिप्पणी 16-12-1930 527 4 उपसमिती क्र. III (अल्पसंख्याक) मध्ये— 2 री बैठक . . . . . . . . . 31-12-1930 528 5 वी बैठक . . . . . . . . . 14-1-1931 534 6 वी बैठक . . . . . . . . . 16-1-1931 535 परिशिष्ट I—स्वशासित भारताच्या भावी राज्यघटनेत दलित वर्गांच्या संरक्षणासाठी राजकीय संरक्षक तरतुदींची योजना— डॉ. आंबेडकर आणि राव बहादूर आर. श्रीनिवासन यांचे निवेदन.

उपसमितीच्या अहवालाचे परिशिष्ट 546 परिशिष्ट II—संपूर्ण परिषदेच्या समितीने मंजूर केलेले, दलित वर्गांशी संबंधित उपसमिती क्र. III च्या अहवालातील संबंधित परिच्छेद.

19-1-1931 554 5 उपसमिती क्र. VI (मताधिकार) मध्ये— 2 री बैठक . . . . . . . . . 22-12-1930 557 3 री बैठक . . . . . . . . . 30-12-1930 568 4 थी बैठक . . . . . . . . . 1-1-1931 571 संपूर्ण परिषदेची समिती— उपसमिती क्र. VI च्या अहवालाचा सारांश 16-1-1931 576 6 संपूर्ण परिषदेची समिती— उपसमिती क्र. VII (संरक्षण) च्या अहवालावरील टिप्पणी 16-1-1931 579.

7 उपसमिती क्र. VIII (सेवा) मध्ये— 2 री बैठक . . . . . . . . . 7-1-1931 581 3 री बैठक . . . . . . . . . 8-1-1931 584 4 थी बैठक . . . . . . . . . 9-1-1931 590 5 वी बैठक . . . . . . . . . 12-1-1931 592 6 वी बैठक . . . . . . . . . 13-1-1931 593 8 पूर्ण अधिवेशनात (सर्वसाधारण आढावा)— 8 वी बैठक . . . . . . . . . 19-1-1930 596 xx अनुक्रमणिका 9 संघराज्य रचना समितीत— पृष्ठे 23 वी बैठक . . . . . . . . . 16-9-1931 600 25 वी बैठक . . . . . . . . . 18-9-1931 612 26 वी बैठक . . . . . . . . . 21-9-1931 615 28 वी बैठक . . . . . . . . . 23-9-1931 622 30 वी बैठक . . . . . . . . . 25-9-1931 624 34 वी बैठक . . . . . . . . . 14-10-1931 624 35 वी बैठक . . . . . . . . . 15-10-1931 630 38 वी बैठक . . . . . . . . . 22-10-1931 635 44 वी बैठक . . . . . . . . . 2-11-1931 648 45 वी बैठक . . . . . . . . . 4-11-1931 650 46 वी बैठक . . . . . . . . . 16-11-1931 650 10 अल्पसंख्याक समितीत— 7 वी बैठक . . . . . . . . . 28-9-1931 652 8 वी बैठक . . . . . . . . . 1-10-1931 654 9 वी बैठक . . . . . . . . . 8-10-1931 659 परिशिष्ट I — अल्पसंख्याक समाजांचे दावे— संयुक्त निवेदन. 664 परिशिष्ट II — डॉ. आंबेडकर आणि राव बहादूर आर. श्रीनिवासन यांचे पूरक निवेदन.

मूळ इंग्रजी

xix CONTENTS PAGES E. Note submitted to the Indian Franchise Committee (Lothian Committee) on 1st May 1932.

491 PART III Dr. Ambedkar at the Round Table Conferences 1 In the Plenary Session — 5th sitting . . . . . . . . . 20-11-1930 503 2 Committee of the Whole Conference — Comments on the Interim Report of Sub-Committee No. I (Federal Structure). . . . . . . 16-12-1930 510 3 In Sub-Committee No. II (Provincial Constitution) — 1st sitting . . . . . . . . . 4-12-1930 512 3rd sitting . . . . . . . . . 8-12-1930 516 4th sitting . . . . . . . . . 9-12-1930 517 5th sitting . . . . . . . . . 15-12-1930 524 Committee of the Whole Conference— Comments on the Report of Sub-Committee No. II 16-12-1930 527 4 In Sub-Committee No. III (Minorities)— 2nd sitting . . . . . . . . . 31-12-1930 528 5th sitting . . . . . . . . . 14-1-1931 534 6th sitting . . . . . . . . . 16-1-1931 535 Appendix I—A scheme of political safeguards for the protection of the Depressed Classes in the furture constitution of a self-governing India— A memorandum by Dr. Ambedkar and Rao Bahadur R. Srinivasan.

Appendix to Sub-Committee’s Report 546 Appendix II—Relevant paragraphs of the Report of Sub-Committee No. III related to the Depressed Classes approved by the Committee of the Whole Conference.

19-1-1931 554 5 In Sub-Committee No. VI (Franchise)— 2nd sitting . . . . . . . . . 22-12-1930 557 3rd sitting . . . . . . . . . 30-12-1930 568 4th sitting . . . . . . . . . 1-1-1931 571 Committee of the Whole Conference— Summary of the Report of Sub-Commitee No. VI 16-1-1931 576 6 Committee of the Whole Conference— Comments on the Report of Sub-Committee No. VII 16-1-1931 579 (Defence).

7 In Sub-Committee No. VIII (Services)— 2nd sitting . . . . . . . . . 7-1-1931 581 3rd sitting . . . . . . . . . 8-1-1931 584 4th sitting . . . . . . . . . 9-1-1931 590 5th sitting . . . . . . . . . 12-1-1931 592 6th sitting . . . . . . . . . 13-1-1931 593 8 In the Plenary Session (General Review)— 8th sitting . . . . . . . . . 19-1-1930 596 xx CONTENTS 9 In the Federal Structure Committee— PAGES 23rd sitting . . . . . . . . . 16-9-1931 600 25th sitting . . . . . . . . . 18-9-1931 612 26th sitting . . . . . . . . . 21-9-1931 615 28th sitting . . . . . . . . . 23-9-1931 622 30th sitting . . . . . . . . . 25-9-1931 624 34th sitting . . . . . . . . . 14-10-1931 624 35th sitting . . . . . . . . . 15-10-1931 630 38th sitting . . . . . . . . . 22-10-1931 635 44th sitting . . . . . . . . . 2-11-1931 648 45th sitting . . . . . . . . . 4-11-1931 650 46th sitting . . . . . . . . . 16-11-1931 650 10 In the Minorities Committee— 7th sitting . . . . . . . . . 28-9-1931 652 8th sitting . . . . . . . . . 1-10-1931 654 9th sitting . . . . . . . . . 8-10-1931 659 Appendix I — Claims of Minority Communities— Joint Memorandum. 664 Appendix II — Supplementary Memorandum by Dr. Ambedkar and Rao Bahadur R. Srinivasan.

पृष्ठ 9

PDF पृ. 17 ↗

669 11 भारतीय घटनात्मक सुधारणांवरील संयुक्त समितीपुढील साक्ष— डॉ. आंबेडकरांनी प्रश्न विचारलेले साक्षीदार— (1) सर पॅट्रिक जेम्स फेगन आणि इतर . . . . . . 13-6-1933 673 (2) श्री. सच्चिदानंद सिन्हा . . . . . . 22-6-1933 675 (3) मीर मकबूल महमूद आणि इतर . . . . . . 27-6-1933 679 (4) सर मायकेल ओ’डायर . . . . . . 29-6-1933 685 (5) श्री. एफ. ई. जेम्स आणि इतर . . . . . . 4-7-1933 688 (6) सर जॉन पेरोनेट थॉम्पसन आणि इतर . . . 6-7-1933 690 (7) सर चार्ल्स इन्स . . . . . . 6-7-1933 691 (8) सर एडवर्ड बेंथॉल आणि इतर . . . . . . 13-7-1933 692 (9) लेडी लेटन आणि इतर . . . . . . 26-7-1933 696 (10) राजकुमारी अमृत कौर आणि श्रीमती हमीद अली . . . 29-7-1933 698 (11) श्रीमती पी. के. सेन आणि श्रीमती एल. मुकर्जी . . . . . . 29-7-1933 704 (12) पुणे करारावरील चर्चा . . . . . . 31-7-1933 707 (13) डॉ. बी. एस. मुंजे आणि इतर . . . . . . 31-7-1933 714 (14) श्री. एम. के. आचार्य आणि इतर . . . . . . 2-8-1933 730 (15) लेफ्टनंट कर्नल सी. ई. ब्रूस आणि इतर . . . . . . 6-10-1933 736 (16) विंग कमांडर ए. डब्ल्यू. एच. जेम्स आणि डॉ. जे. एच. हटन.

. . . . . . 16-10-1933 736 (17) राइट ऑनरेबल सर विन्स्टन चर्चिल . . . 24-10-1933 आणि 25-10-1933 742 (18) लेफ्टनंट कर्नल सर हेन्री गिडनी . . . . . . 10-11-1933 746 (19) श्री. जे. सी. फ्रेंच आणि श्री. एस. एच. मिल्स . . . . . . 13-11-1933 747 (20) राइट ऑनरेबल सर सॅम्युएल होअर आणि इतर . . . . . . जुलै, ऑक्टोबर आणि नोव्हेंबर 1933 748 सूची . . . . . . . . . . . . 793 खंडांच्या विक्रीवरील सवलत धोरण

मूळ इंग्रजी

669 11 Evidence before Joint Committee on Indian Constitutional Reform— Witnesses examined by Dr. Ambedkar— (1) Sir Patrick James Fagan and others . . . . . . 13-6-1933 673 (2) Mr. Sachchidananda Sinha . . . . . . 22-6-1933 675 (3) Mir Maqbool Mahmood and others . . . . . . 27-6-1933 679 (4) Sir Michael O’dwyer . . . . . . 29-6-1933 685 (5) Mr. F. E. James and others . . . . . . 4-7-1933 688 (6) Sir John Perronet Thompson and others . . . 6-7-1933 690 (7) Sir Charles Innes . . . . . . 6-7-1933 691 (8) Sir Edward Benthall and others . . . . . . 13-7-1933 692 (9) Lady Layton and others . . . . . . 26-7-1933 696 (10) Rajkumari Amrit Kaur and Mrs. Hamid Ali . . . 29-7-1933 698 (11) Mrs. P. K. Sen and Mrs. L. Mukerji . . . . . . 29-7-1933 704 (12) Discussion on Poona Pact . . . . . . 31-7-1933 707 (13) Dr. B. S. Moonje and others . . . . . . 31-7-1933 714 (14) Mr. M. K. Acharya and others . . . . . . 2-8-1933 730 (15) Lieut. Col. C. E. Bruce and others . . . . . . 6-10-1933 736 (16) Wing Commander A. W. H. James and Dr. J. H. Hutton.

. . . . . . 16-10-1933 736 (17) Right Hon. Sir Winston Churchill . . . 24-10-1933 and 25-10-1933 742 (18) Lieut. Col. Sir Henry Gidney . . . . . . 10-11-1933 746 (19) Mr. J. C. French and Mr. S. H. Mills . . . . . . 13-11-1933 747 (20) Right Hon. Sir Samuel Hoare and others . . . . . . July, October and November 1933 748 INDEX . . . . . . . . . . . . 793 DISCOUNT POLICY ON SALE OF VOLUMES

PDF पृष्ठ 18

PDF पृ. 18 ↗

भाग I

मुंबई विधिमंडळात डॉ. आंबेडकर

मूळ इंग्रजी

PART I Dr. Ambedkar

in the Bombay Legislature

PDF पृष्ठ 19

PDF पृ. 19 ↗

(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)

मूळ इंग्रजी मजकूर भारत सरकारने प्रकाशित केलेल्या अधिकृत PDF मधून शब्दशः घेतला आहे. पानांच्या सीमेवर तुटलेला परिच्छेद अनुवादात तो सुरू होणाऱ्या पानावर पूर्ण दिला आहे. उद्धृत करण्यापूर्वी मूळ पान तपासा.