मी हे का बनवत आहे
मी सिद्धांत सरदार — एक आंबेडकरवादी आणि वेब डेव्हलपर.
बाबासाहेबांचे जीवन आणि कार्य सर्वांचे आहे. तरीही त्यांचे लेखन, भाषणे, नोंदी आणि छायाचित्रे सरकारी PDF, विद्यापीठांचे संग्रह, संग्रहालये आणि स्मारकांमध्ये विखुरलेली आहेत. भारत सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालयानेच ती “ग्रंथालये, स्मारके, अभिलेखागारे आणि तुटक डिजिटल स्रोतांमध्ये विखुरलेली” आहेत असे म्हटले आहे SIH 2026 brief SIH26096.
म्हणून हे संकेतस्थळ ते सर्व एकत्र आणण्यासाठी मी बनवत आहे: त्यांचे संपूर्ण जीवन सोप्या भाषेत, त्यांनी लिहिलेले सर्व काही सूचीबद्ध आणि शोधण्याजोगे, संविधानाचे स्पष्टीकरण, आणि त्यांचे कार्य आजही पुढे नेणाऱ्या घटना, बातम्या आणि लेख — सर्व एकाच ठिकाणी, सर्वांसाठी खुले आणि मोफत.
हा इतिहास कसा सांगितला जातो आणि कसा पोहोचवला जातो, यात आपल्याला अधिक आंबेडकरवादी दृष्टिकोनाची गरज आहे. त्याची सुरुवात ही साधने एकत्र, संदर्भांसहित आणि खुली असण्यापासून होते. म्हणूनच मी हे काम करत आहे.
माझ्याविषयी आणि माझ्या कामाविषयी →
हे संकेतस्थळ कसे काम करते
- प्रत्येक तथ्याला संदर्भ आहे. प्रत्येक प्रकरणातील क्रमांकित टिपा नेमक्या दस्तऐवज, संग्रह किंवा पुस्तकाकडे नेतात. संदर्भ त्यांच्याच लेखन आणि भाषणे खंडांतील असेल, तर ती टीप ते पान याच संकेतस्थळावर उघडते.
- आधी मूळ स्रोत: त्यांचे स्वतःचे शब्द, संविधान सभेतील चर्चा आणि विद्यापीठांचे संग्रह — त्यानंतर मान्यताप्राप्त चरित्रे आणि पत्रकारिता.
- मतभेदांबद्दल प्रामाणिकपणा. एखाद्या तारखेबद्दल किंवा तपशिलाबद्दल स्रोतांमध्ये मतभेद असल्यास आम्ही तसे स्पष्ट सांगतो आणि प्रत्येक स्रोत दाखवतो.
- बनावट अवतरणे नाहीत. मूळ स्रोतात सापडलेले अवतरणच येथे दिले जाते.
- खुले आणि दुरुस्त करता येण्याजोगे. संशोधनाच्या नोंदी GitHub वर सार्वजनिक आहेत आणि कोणीही दुरुस्ती सुचवू शकते.
मराठी अनुवाद कसा केला जातो
बाबासाहेबांचे बहुतेक लेखन इंग्रजीत आहे. ते प्रत्येक मराठी वाचकापर्यंत पोहोचावे म्हणून आम्ही ते मराठीत आणत आहोत. त्यासाठी एक नियम सर्वात महत्त्वाचा आहे: मूळ इंग्रजी वाक्यांचा अर्थ आणि हेतू कधीही बदलायचा नाही.
- अनुवादाचा पहिला मसुदा AI (Claude) च्या मदतीने, एका सार्वजनिक अनुवाद-मार्गदर्शिकेनुसार तयार केला जातो: काहीही वगळायचे नाही, काहीही जोडायचे नाही, त्यांची धार कमी करायची नाही, आणि त्यांनी वापरलेले शब्द (उदा. “अस्पृश्य”) तसेच ठेवायचे.
- प्रत्येक पानासोबत मूळ इंग्रजी मजकूर एका क्लिकवर दिसतो, आणि मूळ सरकारी PDF चे पानही — म्हणजे कोणताही वाचक अनुवाद तपासू शकतो.
- समजण्यासाठी दिलेले “सोप्या शब्दांत” सारांश वेगळे दाखवले जातात; ते बाबासाहेबांचा मूळ मजकूर नाहीत.
- अनुवादात चूक आढळल्यास कृपया कळवा. मराठी अभ्यासकांनी तपासलेली पाने तसे स्पष्टपणे दाखवली जातील.
या संकेतस्थळावरील बातम्या
बातम्या विभाग दर सहा तासांनी अनेक माध्यमांमधून जात, न्याय, संविधान आणि आंबेडकरी चळवळीविषयीच्या बातम्या गोळा करतो. एकाच घटनेच्या बातम्या एकत्र दाखवल्या जातात, म्हणजे ती कोणी दिली — स्थानिक, राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय — हे दिसते, आणि प्रत्येक बातमी स्रोत म्हणून दिली जाते. बातम्यांचे मथळे मूळ भाषेतच दिले जातात. छोटे सारांश AI च्या मदतीने, फक्त त्या बातम्यांच्या आधारे लिहिले जाऊ शकतात आणि तसे नेहमी नमूद केले जाते.
या संकेतस्थळाचे रूप
या संकेतस्थळावरील रेषांची नक्षी गोदना चित्रकलेपासून प्रेरित आहे — बिहारमधील मिथिला भागातील दलित (दुसाध) स्त्रियांनी त्यांच्या समाजातील गोंदणाच्या परंपरेतून निर्माण केलेली, हाताने बनवलेल्या कागदावर बारीक काळ्या रेषांनी काढलेली कला Behanbox Sarmaya. 2024 मध्ये गोदना कलाकार शांती देवी पासवान यांना पद्मश्री मिळाली Wikipedia. येथील नक्षी त्या प्रेरणेतून आम्ही स्वतः काढलेली साधी चित्रे आहेत, कोणत्याही कलाकाराच्या कामाची नक्कल नाही. कलाकारांच्या परवानगीने आणि श्रेयासह खरी गोदना चित्रे येथे दाखवायला आम्हाला आवडेल.
प्रताधिकार आणि पुनर्वापर
- डॉ. आंबेडकर यांचे 1956 मध्ये निधन झाले. भारतीय प्रताधिकार कायद्यानुसार त्यांनी हयातीत प्रकाशित केलेले लेखन 2017 मध्ये भारतात सार्वजनिक क्षेत्रात (public domain) आले. त्यांच्या निधनानंतर प्रथम प्रकाशित झालेले लेखन (लेखन आणि भाषणे खंडांतील अनेक लेख) पहिल्या प्रकाशनापासून 60 वर्षे संरक्षित असते; हे खंड महाराष्ट्र शासनाने प्रकाशित केले असून भारत सरकारने ते ऑनलाइन मोफत उपलब्ध करून दिले आहेत. हे संकेतस्थळ ते मोफत, ना-नफा शिक्षणासाठी, नेहमी अधिकृत फाइल्सच्या दुव्यासह, पुनःप्रकाशित आणि अनुवादित करते.
- छायाचित्रे आणि दस्तऐवजांचे परवाने त्यांच्यासोबत दिलेले आहेत. आम्ही फक्त सार्वजनिक क्षेत्रातील किंवा मुक्त परवान्याची छायाचित्रे वापरतो.
- या संकेतस्थळासाठी लिहिलेला मूळ मजकूर Creative Commons BY-SA 4.0 परवान्याखाली उपलब्ध आहे.
- येथे वापरलेल्या एखाद्या गोष्टीचे हक्क तुमच्याकडे असतील आणि ती बदलावी किंवा काढावी असे वाटत असेल, तर कृपया संपर्क करा.
पुढे काय
- लेखन आणि भाषणे यांच्या सर्व 17 खंडांचा मराठी अनुवाद, खंडानुसार.
- त्यांचे मूळ मराठी लेखन आणि भाषणे (मूकनायक, बहिष्कृत भारत, जनता) मूळ स्वरूपात.
- हिंदीतील 40 खंडांच्या सम्पूर्ण वाङ्मयाचे शोधण्याजोगे ग्रंथालय.
- भारत आणि जगभरातील आंबेडकरी कार्यक्रमांची दिनदर्शिका.