225 क्षण, एक जीवन

पुण्याजवळ कोरेगावची लढाई; ही लढाई मुख्यतः बॉम्बे नेटिव्ह इन्फंट्रीच्या एका बटालियनने लढवली, जिच्यात अनेक महार सैनिक होते

1 जानेवारी 1818 रोजी, पुण्यापासून सुमारे सोळा मैलांवर, भीमा नदीकाठच्या कोरेगाव गावाजवळ, कंपनीच्या एका लहान सैन्यतुकडीने दुसरे बाजीराव यांच्या सैन्याशी लढाई केली. बाजीराव हे पेशवे होते (पुण्यातून मराठा राज्याचा कारभार चालवणारे ब्राह्मण मुख्य प्रधान) संदर्भ: अशोक गोपाळ, स्क्रोल. 1885 च्या अधिकृत गॅझेटियरनुसार कंपनीच्या बाजूने 834 जण होते.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

कोरेगावच्या स्तंभावरील इंग्रजी शिलालेखात कोरलेले वर्ष (इतर संदर्भांनुसार तो 1819 किंवा 1821 मध्ये बांधला गेला)

कोरेगावचा स्तंभ कधी बांधला गेला, आणि तो किती उंच आहे. 1885 च्या गॅझेटियरमध्ये 1822 सालचा इंग्रजी शिलालेख आणि 65 फूट उंची नोंदलेली आहे संदर्भ: गॅझेटियर, Poona (1885). कुंभोजकर एका ब्रिटिश अधिकाऱ्याचा हवाला देतात, ज्याने लढाईच्या पुढच्या वर्षी 60 फूट उंच स्तंभ बांधला जात असताना पाहिला होता संदर्भ: EPW (2012).

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

जोतीराव फुले यांचा जन्म

पुण्यात जोतीराव फुले (जन्म 1827) आणि त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांनी 1848 मध्ये मुलींसाठी शाळा सुरू केली. 1873 मध्ये जोतीरावांनी गुलामगिरी हे पुस्तक प्रकाशित केले, आणि जातीविरुद्ध लढण्यासाठी सत्यशोधक समाजाची (सत्याचा शोध घेणाऱ्यांचा समाज) स्थापना केली संदर्भ: सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ – महात्मा फुले अध्यासन.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

जोतीराव आणि सावित्रीबाई फुले पुण्यात मुलींची शाळा सुरू करतात

पुण्यात जोतीराव फुले (जन्म 1827) आणि त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांनी 1848 मध्ये मुलींसाठी शाळा सुरू केली. 1873 मध्ये जोतीरावांनी गुलामगिरी हे पुस्तक प्रकाशित केले, आणि जातीविरुद्ध लढण्यासाठी सत्यशोधक समाजाची (सत्याचा शोध घेणाऱ्यांचा समाज) स्थापना केली संदर्भ: सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ – महात्मा फुले अध्यासन.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

भीमरावांचे वडील रामजी सकपाळ सुमारे 18 व्या वर्षी मुंबई सैन्यात दाखल होतात (अंदाजे वर्ष)

भीमरावांचे वडील रामजी मालोजी सकपाळ सुमारे 1866 मध्ये, वयाच्या सुमारे 18 व्या वर्षी, मुंबई सैन्यात दाखल झाले. लष्करी नोंदींमध्ये त्यांचे नाव “रामनाक मालनाक” असे आहे.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

मुरबाड येथे रामजी सकपाळ यांचा भीमाबाई मुरबाडकर यांच्याशी विवाह

1867 मध्ये रामजींनी ठाणे जिल्ह्यातील मुरबाड येथील मुरबाडकर कुटुंबातील भीमाबाई यांच्याशी लग्न केले. भीमाबाईंचे वडील रामजींच्याच रेजिमेंटमध्ये वरिष्ठ सैनिक होते संदर्भ: अशोक गोपाळ, स्क्रोल.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

जोतीराव फुले सत्यशोधक समाजाची (सत्याचा शोध घेणाऱ्यांचा समाज) स्थापना करतात

पुण्यात जोतीराव फुले (जन्म 1827) आणि त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांनी 1848 मध्ये मुलींसाठी शाळा सुरू केली. 1873 मध्ये जोतीरावांनी गुलामगिरी हे पुस्तक प्रकाशित केले, आणि जातीविरुद्ध लढण्यासाठी सत्यशोधक समाजाची (सत्याचा शोध घेणाऱ्यांचा समाज) स्थापना केली संदर्भ: सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ – महात्मा फुले अध्यासन.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

महूच्या लष्करी छावणीत रामजी सकपाळ यांची नेमणूक सुरू होते

पुढे त्यांना चौदा मुले झाली. 1888 पासून हे कुटुंब महू या लष्करी गावात राहत होते संदर्भ: अशोक गोपाळ, स्क्रोल. जातीला आव्हान देणारे भीमराव पहिले नव्हते.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

भीमरावांच्या जन्माच्या पाच महिन्यांहूनही कमी काळ आधी जोतीराव फुले यांचे निधन

भीमरावांच्या जन्माच्या पाच महिन्यांहूनही कमी काळ आधी, 28 नोव्हेंबर 1890 रोजी, जोतीराव फुले यांचे निधन झाले संदर्भ: सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ. त्यांचे विचार महार सैनिकांपर्यंत पोहोचले होते: गोपाळबाबा वलंगकर फुल्यांच्या सत्यशोधक समाजात सामील झाले होते संदर्भ: अशोक गोपाळ, स्क्रोल.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

इंदूरजवळील महू या लष्करी छावणीत भीमरावांचा जन्म

भीमरावांचा जन्म 14 एप्रिल 1891 रोजी मध्य भारतातील इंदूरजवळच्या महू येथे झाला. इंग्रजांनी हे गाव लष्करी तळ म्हणून वसवले होते.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

लष्करी आदेशांनी महारांची भरती बंद होते (आंबेडकर अन्यत्र “सुमारे 1890” असे म्हणतात)

आंबेडकर आपल्या रानडे यांच्यावरील भाषणात हे आदेश 1892 चे असल्याचे सांगतात संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, पृ. 211, पण दुसऱ्या एका निबंधात “सुमारे 1890 पासून” असे म्हणतात संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 12, पृ. 87.

प्रकरण भीमरावांच्या आधी · 1891 पूर्वी

रामजी सकपाळ सैन्यातून निवृत्त होतात; कुटुंब दापोलीला जाते (काही संदर्भांनुसार 1894)

त्यांचे वडील सैन्यातून निवृत्त झाले तेव्हा भीमराव अजून अगदी लहानगे होते; ही निवृत्ती बहुधा 1893 मध्ये झाली संदर्भ: अशोक गोपाळ, स्क्रोल. कुटुंब रत्नागिरी जिल्ह्यातील दापोली या छोट्या गावी गेले संदर्भ: प्रिचेट कालपट.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

कुटुंब साताऱ्याला जाते; भीमाबाई सकपाळ यांचे निधन (काही संदर्भांनुसार 1897)

सुमारे 1896 मध्ये कुटुंब साताऱ्याला गेले, आणि रामजींना सार्वजनिक बांधकाम खात्यात नोकरी मिळाली संदर्भ: प्रिचेट कालपट. साताऱ्याला आल्यानंतर लवकरच भीमाबाईंचे निधन झाले.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

रामजी सकपाळ यांचा दुसरा विवाह

प्रकरण बालपण · 1891–1904

भीमराव साताऱ्याच्या गव्हर्नमेंट हायस्कूलमध्ये इंग्रजी पहिल्या इयत्तेत दाखल होतात

साताऱ्यात भीम आधी एका मराठी माध्यमाच्या शाळेत गेले. 7 नोव्हेंबर 1900 रोजी ते गव्हर्नमेंट हायस्कूलमध्ये इंग्रजी पहिल्या इयत्तेत दाखल झाले संदर्भ: खैरमोडे, प्रिचेट संकेतस्थळावरील भाषांतर.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

“व्हिसाच्या प्रतीक्षेत” मध्ये वर्णन केलेला कोरेगावचा (खटाव तालुका) प्रवास (“सुमारे 1901 मध्ये”)

सुमारे 1901 मध्ये भीमरावांचे वडील सातारा जिल्ह्याच्या खटाव तालुक्यातील कोरेगाव या गावी रोखपाल (cashier) म्हणून काम करत होते. दुष्काळात उपाशी असलेल्या लोकांना काम मिळावे म्हणून सरकार तिथे पाण्याचा तलाव खोदत होते संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 12, पृ. 665.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

म. गो. रानडे यांच्या निधनामुळे शाळा बंद राहते; भीमराव साताऱ्यात पहिल्या इयत्तेत आहेत

रानडे यांचे निधन झाल्यामुळे 16 जानेवारी 1901 रोजी शाळा बंद ठेवली गेली, तेव्हा ते “सातारा हायस्कूलमध्ये पहिल्या इयत्तेतील विद्यार्थी” होते. तेव्हा ते सुमारे नऊ वर्षांचे होते; रानडे कोण हे त्यांना माहीतही नव्हते, आणि इतर मुलांप्रमाणे सुटी मिळाली याचाच त्यांना आनंद झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, पृ. 211.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

कुटुंब सातारा सोडून मुंबईला जाते

1904 मध्ये कुटुंब सातारा सोडून मुंबईला गेले, आणि भीमरावांच्या शिक्षणाचा एक नवा अध्याय सुरू झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 12, पृ. 665. बहुतेक संदर्भ 14 एप्रिल 1891 ही तारीख देतात; खैरमोडे यांना ती शाळेच्या नोंदींमध्ये सापडली.

प्रकरण बालपण · 1891–1904

कुटुंब साताऱ्याहून मुंबईला येते; भीमराव एल्फिन्स्टन हायस्कूलमध्ये दाखल होतात

1904 मध्ये कुटुंब सातारा सोडून बॉम्बेला (आजची मुंबई) आले. बॉम्बे ही तेव्हा मुंबई इलाख्याची (Bombay Presidency) राजधानी होती संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 12, पृ. 665 संदर्भ: प्रिचेट कालपट.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

मुंबईतील भायखळा मार्केटमध्ये रमाबाईंशी विवाह (काही संदर्भांनुसार 1907)

1906 मध्ये दापोलीजवळील वणंद येथील नऊ वर्षांच्या रमाबाई यांच्याशी भीमरावांचा विवाह ठरवण्यात आला संदर्भ: प्रिचेट कालपट. त्यांचे वडील हमाल म्हणून काम करत होते, आणि आई-वडिलांच्या निधनानंतर त्या मुंबईत आपल्या काकांकडे राहत होत्या संदर्भ: PARI (2022).

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

एल्फिन्स्टन हायस्कूलमधून मॅट्रिकची परीक्षा उत्तीर्ण (एका संदर्भानुसार 1908)

1907 मध्ये भीमराव मॅट्रिकची परीक्षा (Matriculation Examination) उत्तीर्ण झाले. ही शाळेची शेवटची परीक्षा होती; ती उत्तीर्ण झाल्यावर विद्यार्थ्याला विद्यापीठात प्रवेश घेता येत असे.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

कृष्णाजी अर्जुन केळुसकर तरुण भीमरावांना बुद्धांच्या जीवनावरील आपले मराठी पुस्तक देतात

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

मुंबईच्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये प्रवेश

3 जानेवारी 1908 रोजी भीमरावांनी मुंबई विद्यापीठाशी संलग्न असलेल्या एल्फिन्स्टन कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला संदर्भ: खैरमोडे, प्रिचेट संकेतस्थळावरील भाषांतर. त्या काळातील आणि त्या ठिकाणच्या एका महारासाठी हा प्रवेश म्हणजे “एक अनोखी कामगिरी” होती, असे कोलंबिया विद्यापीठाचा प्रिचेट कालपट म्हणतो संदर्भ: प्रिचेट कालपट.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

मुंबई विद्यापीठाची बी.ए. परीक्षा उत्तीर्ण

1912 मध्ये भीमराव मुंबई विद्यापीठाची बी.ए. परीक्षा उत्तीर्ण झाले संदर्भ: प्रिचेट कालपट संदर्भ: कीर, पृ. 22.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

मुलगा यशवंत यांचा जन्म

डिसेंबर 1912 मध्ये त्यांचा पहिला मुलगा यशवंत जन्मला संदर्भ: फॉरवर्ड प्रेस कालानुक्रम. पदवीधर झाल्यानंतर, वडिलांचा विरोध असूनही, त्यांनी बडोदा संस्थानात नोकरी स्वीकारली.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

बडोदा संस्थानाच्या नोकरीत रुजू (कीर यांच्या मते सुमारे पंधरा दिवसांसाठी)

जानेवारी 1913 मध्ये ते बडोद्यात जेमतेम पंधरा दिवस होते, तेवढ्यात तार आली: त्यांचे वडील गंभीर आजारी होते. घरी परतताना वडिलांसाठी मिठाई घेण्यासाठी ते सुरत स्टेशनवर उतरले, आणि त्यांची गाडी चुकली.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

मुंबईत वडील रामजी मालोजी सकपाळ यांचे निधन

जानेवारी 1913 मध्ये ते बडोद्यात जेमतेम पंधरा दिवस होते, तेवढ्यात तार आली: त्यांचे वडील गंभीर आजारी होते. घरी परतताना वडिलांसाठी मिठाई घेण्यासाठी ते सुरत स्टेशनवर उतरले, आणि त्यांची गाडी चुकली.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

दरमहा £11.50 ची, तीन वर्षांसाठीची बडोदा शिष्यवृत्ती सुरू (तारखा द बीकनने दिल्याप्रमाणे)

पदवी मिळवली होती संदर्भ: प्रिचेट कालपट संदर्भ: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय. 1913 मध्ये बडोदा संस्थानाचे राजे महाराजा सयाजीराव गायकवाड तिसरे यांनी कोलंबिया विद्यापीठात उच्च शिक्षणासाठी शिष्यवृत्त्या देऊ केल्या.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

कोलंबिया विद्यापीठात शिकण्यासाठी बडोदा संस्थानासोबतच्या करारावर सही

काही महिन्यांतच बडोद्याच्या महाराजांनी भीमरावांना अमेरिकेत शिकण्याची संधी देऊ केली संदर्भ: कीर, पृ. 25. 4 जून 1913 रोजी त्यांनी न्यूयॉर्कमधील कोलंबिया विद्यापीठात शिकण्याच्या करारावर सही केली संदर्भ: स्ट्राउड, CASTE (2024). 15 जून रोजी ते एस.

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

एस. एस. सार्डेग्ना (S.S. Sardegna) जहाजाने मुंबईहून अमेरिकेकडे प्रयाण

प्रकरण शाळा आणि कॉलेजची वर्षे · 1904–1913

जुलैच्या तिसऱ्या आठवड्यात न्यूयॉर्कला आगमन

जुलै 1913 च्या तिसऱ्या आठवड्यात ते न्यूयॉर्कला पोहोचले. सुरुवातीला ते विद्यापीठाच्या हार्टली हॉल या वसतिगृहात राहिले, पण तिथले जेवण न आवडल्याने आठवडाभरातच तिथून निघाले.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

“ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासन आणि वित्त” (Administration and Finance of the East India Company) हा एम.ए.चा प्रबंध सादर

आंबेडकरांनी “ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासन आणि वित्त” (Administration and Finance of the East India Company) हा आपला एम.ए.चा प्रबंध सादर केला. भारताच्या मोठ्या भागावर राज्य करणारी ही ब्रिटिश व्यापारी कंपनी कशी चालवली जात होती, आणि ती पैसा कसा उभा करत होती व खर्च करत होती, याचा अभ्यास त्यात होता संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 6, PDF पृ. 18.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

एम.ए. परीक्षा उत्तीर्ण; जून 1915 मध्ये एम.ए. पदवी प्रदान (1951 मधील कारकिर्दीविषयीच्या एका टिपणात 2 जून 1915)

जून 1915 मध्ये, अर्थशास्त्र हा मुख्य विषय घेऊन, ते एम.ए.ची परीक्षा उत्तीर्ण झाले संदर्भ: प्रिचेट कालपट. त्यांच्या हयातीत हा प्रबंध कधीच प्रकाशित झाला नाही. 1979 मध्ये कोलंबियाकडून त्याची एक प्रत मिळवण्यात आली, आणि आता तो त्यांच्या समग्र लेखनात समाविष्ट आहे संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 6, PDF पृ. 20.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

अलेक्झांडर गोल्डनवायझर यांच्या चर्चासत्रात “भारतातील जाती : त्यांची यंत्रणा, उत्पत्ती आणि विकास” हा निबंध वाचला

आंबेडकरांनी अलेक्झांडर गोल्डनवायझर यांच्या मानववंशशास्त्राच्या चर्चासत्रात एक निबंध वाचला. त्याचे नाव होते “भारतातील जाती: त्यांची यंत्रणा, उत्पत्ती आणि विकास” संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, PDF पृ. 18.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

न्यूयॉर्क सोडून लंडनला पोहोचले

1916 मध्ये त्यांनी न्यूयॉर्क सोडले, तोपर्यंत डॉ. आंबेडकरांनी बहुतेक काम पूर्ण केले होते संदर्भ: प्रिचेट कालपट, कीर यांचा हवाला देऊन. 1920 मध्ये प्राध्यापक सेलिग्मन यांनी लिहिले की ते “डॉक्टरेटच्या पदवीसाठीची परीक्षा लक्षणीय प्रावीण्यासह उत्तीर्ण झाले” संदर्भ: सेलिग्मन यांचे 23 सप्टेंबर 1920 चे पत्र, LSE विद्यार्थी फाइल, PDF पृ. 56.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

एम.एस्सी. (अर्थशास्त्र) साठी LSE मध्ये नाव नोंदवतात

ऑक्टोबर 1916 मध्ये त्यांनी लंडन विद्यापीठाचा भाग असलेल्या लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स (LSE) मध्ये एम.एस्सी. (अर्थशास्त्र) म्हणजे अर्थशास्त्रातील पदव्युत्तर पदवीसाठी नाव नोंदवले.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

ग्रेज इनच्या प्रवेश नोंदवहीत (Index of Admission) त्यांचे नाव नोंदले जाते

ग्रेज इनच्या प्रवेश नोंदवहीत (Index of Admission) नोव्हेंबर 1916 या तारखेची त्यांची नोंद आजही जपून ठेवलेली आहे संदर्भ: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय. मायदेशी परतावे लागले, आणि एक जहाज बुडाले (1917)

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

अकरा दिवसांनंतर बडोद्यातील पारशी धर्मशाळेतून त्यांना हाकलून दिले जाते

लंडन विद्यापीठाच्या 18 जुलै 1917 च्या ठरावाने त्यांना आपला अभ्यासक्रम चार वर्षांपर्यंत थांबवण्याची परवानगी दिली संदर्भ: LSE च्या 6 मार्च 1951 च्या पत्रात उद्धृत सिनेट ठराव, PDF पृ. 32.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

“भारतातील जाती” हा निबंध इंडियन अँटिक्वेरी (Indian Antiquary) मध्ये प्रकाशित

हा निबंध मे 1917 मध्ये इंडियन अँटिक्वेरी (Indian Antiquary) या नियतकालिकात छापला गेला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1. आयुष्यभर त्यांना या निबंधाचा अभिमान वाटत राहिला संदर्भ: प्रिचेट कालपट.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

LSE सोडतात; लंडन विद्यापीठ त्यांना चार वर्षांपर्यंत शिक्षणात खंड पाडण्याची परवानगी देते

लंडन विद्यापीठाच्या 18 जुलै 1917 च्या ठरावाने त्यांना आपला अभ्यासक्रम चार वर्षांपर्यंत थांबवण्याची परवानगी दिली संदर्भ: LSE च्या 6 मार्च 1951 च्या पत्रात उद्धृत सिनेट ठराव, PDF पृ. 32.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

त्यांची पुस्तके आणि कागदपत्रे घेऊन जाणाऱ्या एसएस सालसेट जहाजावर टॉर्पेडो हल्ला होऊन ते बुडते

ती पुस्तके घेऊन जाणाऱ्या एसएस सालसेट (SS Salsette) या जहाजावर 20 जुलै 1917 रोजी UB-40 या जर्मन पाणबुडीने टॉर्पेडो डागला. जहाज बुडाले आणि 15 खलाशांचा मृत्यू झाला संदर्भ: आकाश सिंह राठोर यांच्या संशोधनावरील PTI वृत्त, The Week मार्फत.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

मुंबईला पोहोचतात (ही तारीख आकाश सिंह राठोर आणि द बीकन यांनी दिलेली)

कीर यांनी लिहिलेल्या चरित्रानुसार, हरवलेल्या सामानासाठी थॉमस कुक या प्रवास कंपनीने दिलेल्या नुकसानभरपाईतून त्यांनी बडोद्याचे भाडे भरले संदर्भ: प्रिचेट कालपट, कीर यांच्या आधारे. 21 ऑगस्ट 1917 रोजी ते मुंबईला पोहोचले संदर्भ: The Beacon संदर्भ: The Week (PTI).

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

मुंबईच्या सिडनहॅम महाविद्यालयात राजकीय अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक होतात

नोव्हेंबर 1918 मध्ये ते मुंबईच्या सिडनहॅम कॉलेज ऑफ कॉमर्स अँड इकॉनॉमिक्समध्ये राजकीय अर्थशास्त्राचे प्राध्यापक झाले संदर्भ: LSE विद्यार्थी फाइल, PDF पृ. 36 संदर्भ: सिडनहॅम महाविद्यालयाचा इतिहास.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

मताधिकाराविषयी साउथबरो समितीसमोर साक्ष देतात

27 जानेवारी 1919 रोजी त्यांनी साउथबरो समितीसमोर साक्ष दिली. नव्या ब्रिटिश सुधारणांनुसार मतदानाचा हक्क कोणाला मिळावा, हे ही समिती ठरवत होती.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

साउथबरो (मताधिकार) समितीसमोर साक्ष देतात

भीमराव रामजी आंबेडकर, अस्पृश्यांना किती जागा मिळाव्यात याविषयी, साउथबरो समितीसमोरील साक्ष (1919) संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, पृ. 263 31 जानेवारी 1920 रोजी त्यांनी मूकनायक (“मुक्यांचा नायक”) नावाचे मराठी पाक्षिक सुरू केले संदर्भ: कीर, Dr.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

मूकनायक या मराठी वृत्तपत्राचा पहिला अंक

31 जानेवारी 1920 रोजी त्यांनी मूकनायक (“मुक्यांचा नायक”) नावाचे मराठी पाक्षिक सुरू केले संदर्भ: कीर, Dr. Ambedkar: Life and Mission, पृ. 41.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

माणगाव येथील दलित वर्ग परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवतात; परिषदेला शाहू महाराज उपस्थित

मार्च 1920 मध्ये कोल्हापूरजवळच्या माणगाव या गावी भरलेल्या दलित वर्ग परिषदेचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले संदर्भ: कीर, पृ. 42 संदर्भ: Round Table India. शाहू महाराज या परिषदेला उपस्थित होते, आणि कीर यांच्या चरित्रानुसार ते म्हणाले:

प्रकरण जागृती · 1919–1929

पुन्हा लंडनला रवाना होतात (द बीकननुसार 5 जुलै 1920)

त्यात कोलंबियातील त्यांचे मित्र नवल भथेना आणि कोल्हापूरचे महाराज यांच्याकडून घेतलेल्या कर्जांची भर घालून ते जुलै 1920 मध्ये पुन्हा लंडनला गेले संदर्भ: प्रिचेट कालपट, कीर यांच्या आधारे संदर्भ: LSE ग्रंथालय प्रदर्शन.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

LSE च्या नव्या प्रवेश अर्जावर सही करतात; तेव्हा ते 95 ब्रुक ग्रीन, हॅमरस्मिथ येथे राहत होते

30 सप्टेंबर 1920 रोजी त्यांनी LSE च्या नव्या अर्जावर सही केली. त्यावर त्यांनी आपला पत्ता 95 ब्रुक ग्रीन, हॅमरस्मिथ असा दिला होता संदर्भ: LSE प्रवेश अर्ज, PDF पृ. 61.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

10 किंग हेन्रीज रोड येथून पत्र लिहून बॉन विद्यापीठात शिकण्यासाठी अर्ज करतात

फेब्रुवारी 1921 पर्यंत ते चॉक फार्म आणि प्रिमरोज हिलजवळील 10 किंग हेन्रीज रोड येथे राहायला गेले होते. फेब्रुवारी 1922 मध्येही ते तिथूनच पत्रे लिहीत होते संदर्भ: बॉनसाठी अर्ज, 25 फेब्रु. 1921 संदर्भ: आंबेडकरांचे LSE ला पत्र, 7 एप्रिल 1921, PDF पृ. 50 संदर्भ: आंबेडकरांचे सेलिग्मन यांना पत्र, 16 फेब्रु. 1922.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

“Provincial Decentralisation of Imperial Finance in British India” या प्रबंधासाठी एम.एस्सी. (अर्थशास्त्र) पदवी मिळते

त्यांच्या प्रबंधाचे नाव होते “Provincial Decentralisation of Imperial Finance in British India” (ब्रिटिश भारतातील साम्राज्याच्या वित्ताचे प्रांतिक विकेंद्रीकरण) संदर्भ: LSE नोंदणी कार्ड, PDF पृ. 59 संदर्भ: LSE चे 21 डिसें. 1950 चे पत्र, PDF पृ. 41.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

ग्रेज इन त्यांना बॅरिस्टर म्हणून मान्यता देते (called to the Bar) (हे वर्ष ग्रेज इनने भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयामार्फत दिलेले; काही नोंदींमध्ये 1923)

भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाने उद्धृत केलेल्या ग्रेज इनच्या नोंदींनुसार, 1922 मध्ये त्यांना बॅरिस्टर म्हणून मान्यता मिळाली (called to the Bar). याचा अर्थ ते बॅरिस्टर-ॲट-लॉ म्हणून पात्र ठरले संदर्भ: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय संदर्भ: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय – प्रमाणपत्र पृष्ठ. 1923 मध्ये भारतात परतल्यावर त्यांनी मुंबई उच्च न्यायालयात ॲडव्होकेट…

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

आपल्या मूळ प्रबंधाचे हस्तलिखित 1917 मध्ये समुद्रात हरवल्याचे सेलिग्मन यांना पत्राने कळवले

त्यांचे हस्तलिखित समुद्रात बुडाले. 1917 मध्ये त्यांची पुस्तके आणि कागदपत्रे मायदेशी नेणाऱ्या जहाजावर पाणतीराने (torpedo) हल्ला झाला. 1922 मध्ये त्यांनी सेलिग्मन यांना लिहिले की अशा प्रकारे त्यांनी “मूळ प्रबंधाचे माझे हस्तलिखित” गमावले संदर्भ: आंबेडकरांचे सेलिग्मन यांना पत्र, 16 फेब्रुवारी 1922, सेलिग्मन कागदपत्रे.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

डी.एस्सी. (अर्थशास्त्र) साठी “रुपयाचा प्रश्न” (The Problem of the Rupee) हा प्रबंध सादर करतात

ऑक्टोबर 1922 मध्ये त्यांनी भारताच्या चलनपद्धतीविषयी (currency system) “रुपयाचा प्रश्न” (The Problem of the Rupee) हा प्रबंध सादर केला. मार्च 1923 मध्ये त्याची तपासणी झाली आणि त्याची “शिफारस करण्यात आली नाही”, पण त्यांना त्यात सुधारणा करण्याची परवानगी मिळाली.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

परीक्षक डी.एस्सी.ची शिफारस करत नाहीत; प्रबंध पुन्हा सादर करण्याची परवानगी मिळते

मार्च 1923 मध्ये त्याची तपासणी झाली आणि त्याची “शिफारस करण्यात आली नाही”, पण त्यांना त्यात सुधारणा करण्याची परवानगी मिळाली. ऑगस्ट 1923 मध्ये त्यांनी तो पुन्हा सादर केला, आणि नोव्हेंबर 1923 मध्ये त्यांना डी.एस्सी.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

वकिलीचा परवाना (सनद) मिळवून मुंबईत बॅरिस्टर म्हणून वकिली सुरू करतात

जून 1923 मध्ये त्यांना वकिली करण्याचा परवाना मिळाला संदर्भ: कीर, पृ. 51. अस्पृश्यतेमुळे अनेक सॉलिसिटर (बॅरिस्टरकडे खटले सोपवणारे वकील) त्यांच्यासोबत काम करायला तयार नव्हते.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

लंडन विद्यापीठ त्यांना डी.एस्सी. (अर्थशास्त्र) पदवी प्रदान करते

ऑगस्ट 1923 मध्ये त्यांनी तो पुन्हा सादर केला, आणि नोव्हेंबर 1923 मध्ये त्यांना डी.एस्सी. पदवी प्रदान करण्यात आली संदर्भ: LSE चे 21 डिसें. 1950 चे पत्र, PDF पृ. 41.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

बहिष्कृत हितकारिणी सभेची स्थापना

बहिष्कृत हितकारिणी सभा आणि “शिका, संघर्ष करा, संघटित व्हा” (1924) 20 जुलै 1924 रोजी त्यांनी बहिष्कृत हितकारिणी सभा स्थापन केली.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

पीएच.डी.चा प्रबंध लंडनमध्ये “ब्रिटिश भारतातील प्रांतिक अर्थव्यवस्थेची उत्क्रांती” (The Evolution of Provincial Finance in British India) या नावाने प्रकाशित

अखेर 1925 मध्ये हा प्रबंध लंडनमध्ये ब्रिटिश भारतातील प्रांतिक अर्थव्यवस्थेची उत्क्रांती (The Evolution of Provincial Finance in British India) या नावाने प्रकाशित झाला. भारतातील ब्रिटिश सरकार आणि प्रांत यांच्यात पैशांची वाटणी कशी होत असे, याचा अभ्यास त्यात होता संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 6, शीर्षक पृष्ठ.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

मुंबई कायदेमंडळाचे (बॉम्बे लेजिस्लेटिव्ह कौन्सिल) नामनियुक्त सदस्य म्हणून शपथ घेतात

मुंबईच्या गव्हर्नरांनी त्यांना मुंबई प्रांताचे कायदे करणाऱ्या बॉम्बे लेजिस्लेटिव्ह कौन्सिलवर (मुंबई कायदेमंडळावर) नामनियुक्त केले संदर्भ: कीर, पृ. 68. 18 फेब्रुवारी 1927 रोजी त्यांनी सदस्यपदाची शपथ घेतली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 2, पृ. 1, तळटीप.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

महाड: डॉ. आंबेडकर आणि परिषदेतील लोक चवदार तळ्याचे पाणी पितात

भीमराव रामजी आंबेडकर, महाड, 25 डिसेंबर 1927; द इंडियन नॅशनल हेराल्ड मधील वृत्तानुसार संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 22 त्या संध्याकाळी त्यांचे ब्राह्मण सहकारी गं.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

बहिष्कृत भारत या पाक्षिकाचा पहिला अंक

त्यांना पुन्हा एका वृत्तपत्राची गरज होती. 3 एप्रिल 1927 रोजी त्यांनी बहिष्कृत भारत हे मराठी पाक्षिक सुरू केले संदर्भ: कीर, पृ. 80. ते 1929 पर्यंत चालले संदर्भ: प्रिचेट कालपट, 1920 चे दशक. 26 जून 1927 रोजी त्यातून महाड येथील नव्या सत्याग्रहासाठी (अहिंसक आंदोलनासाठी) स्वयंसेवकांना आवाहन करण्यात आले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 12.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

कोलंबियाकडून पीएच.डी. औपचारिकपणे प्रदान (त्यांच्या अधिकृत गुणपत्रकावरील तारीख)

त्यांच्या अधिकृत गुणपत्रकावर तारीख 8 जून 1927 आहे संदर्भ: प्रिचेट कालपट. संदर्भ तीन कारणांकडे निर्देश करतात:

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

महाडचे न्यायालय अस्पृश्यांना तळ्याकडे जाण्यास मनाई करणारा तात्पुरता मनाई हुकूम देते

‘लेखन आणि भाषणे’ खंड आणि भारताचे सर्वोच्च न्यायालय यांच्यानुसार हा मोर्चा 20 मार्च 1927 रोजी निघाला संदर्भ: भारताचे सर्वोच्च न्यायालय. कोलंबियाचे कालपट 24 डिसेंबर 1927 सांगतात संदर्भ: कोलंबिया CCNMTL कालपट.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

महाडची दुसरी परिषद; मनुस्मृतीचे जाहीर दहन

तरीही 25 डिसेंबर 1927 रोजी दुसरी परिषद भरली; तिला सुमारे 15,000 लोक उपस्थित होते संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 20. “या विशिष्ट तळ्याच्या पाण्यात काही विलक्षण गुण आहेत असे आम्हाला वाटते म्हणून आम्ही हा सत्याग्रह करत नाही, तर नागरिक म्हणून आणि माणूस म्हणून असलेले आमचे नैसर्गिक हक्क प्रस्थापित करण्यासाठी करत आहोत.”

प्रकरण जागृती · 1919–1929

तळे सार्वजनिक मालमत्ता असल्याचे सांगून महाडचे दुय्यम न्यायाधीश मनाई हुकूम रद्द करतात

23 फेब्रुवारी 1928 रोजी त्याच न्यायाधीशांनी आपला आदेश रद्द केला. तळे सार्वजनिक मालमत्ता आहे, असा निष्कर्ष त्यांनी काढला, आणि आधीच अन्याय सोसलेल्या समाजावर “आणखी एक अन्याय लादला गेल्याबद्दल” खेद व्यक्त केला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 36–38.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्ये शिकवायला सुरुवात करतात

जून 1928 पासून ते मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजमध्येही शिकवू लागले संदर्भ: कीर, पृ. 115. ते सायमन कमिशनसोबत काम करत असल्यामुळे काही विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या वर्गावर बहिष्कार टाकला संदर्भ: कीर, पृ. 116.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

दलित वर्ग शिक्षण संस्थेची (डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी) स्थापना

14 जून 1928 रोजी त्यांनी दलित वर्ग शिक्षण संस्था (डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी) स्थापन केली. ऑक्टोबरमध्ये माध्यमिक शाळांतील विद्यार्थ्यांसाठी पाच वसतिगृहांना निधी देण्याचे सरकारने मान्य केले संदर्भ: कीर, पृ. 123.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

समाज समता संघाचे वृत्तपत्र समता याचा पहिला अंक

संघाचे वृत्तपत्र समता 29 जून 1928 ते मार्च 1929 या काळात चालले; त्याचे संपादक देवराव नाईक होते संदर्भ: गोपाळ, The News Minute. समता सैनिक दल हे स्वयंसेवकांचे पथक होते.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

पुणे येथे सायमन कमिशनसमोर तोंडी साक्ष

23 ऑक्टोबर 1928 रोजी पुणे येथे त्यांनी आयोगाला सांगितले: “प्रौढ मताधिकार दिला जात असेल, तर आम्ही राखीव जागांची मागणी करतो.”

प्रकरण जागृती · 1919–1929

सायमन कमिशनसाठी मुंबई प्रांताच्या घटनात्मक रचनेविषयीच्या आपल्या स्वतंत्र अहवालावर सही करतात

आपल्या सहकाऱ्यांशी त्यांचे मतभेद झाले, आणि 17 मे 1929 रोजी त्यांनी स्वतःच्या अहवालावर सही केली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 2, पृ. 401. 14 जून 1928 रोजी त्यांनी दलित वर्ग शिक्षण संस्था (डिप्रेस्ड क्लासेस एज्युकेशन सोसायटी) स्थापन केली.

प्रकरण जागृती · 1919–1929

नाशिक येथे काळाराम मंदिर सत्याग्रह परिषद; दुसऱ्या दिवसापासून दरवाजांसमोर आंदोलन सुरू होते

मंदिराचे दार ठोठावताना: काळाराम, नाशिक (1930) नाशिकचे काळाराम मंदिर हे रामाचे एक प्रसिद्ध मंदिर आहे.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

नाशिकमध्ये रामनवमीच्या रथयात्रेत संघर्ष

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

नागपूर येथील अखिल भारतीय दलित वर्ग काँग्रेसचे अध्यक्षपद भूषवतात (8–9 ऑगस्ट)

8–9 ऑगस्ट 1930 रोजी नागपूर येथे भरलेल्या अखिल भारतीय दलित वर्ग काँग्रेसचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषवले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 13. आपल्या लोकांनी ब्रिटिश आणि काँग्रेस, या दोघांपासूनही स्वतंत्र राहावे, असे ते म्हणाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 54.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

ते लंडनमध्ये असताना मुंबईत जनता सुरू होते

त्यांचे वृत्तपत्र बहिष्कृत भारत 1929 मध्ये बंद पडले होते. 2 ऑक्टोबर 1930 रोजी त्यांनी जनता (म्हणजे “लोक”) या नव्या वृत्तपत्राची घोषणा केली संदर्भ: कीर, Dr. Ambedkar: Life and Mission, पृ. 145.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

लंडनमध्ये पहिली गोलमेज परिषद सुरू होते

पहिली परिषद 12 नोव्हेंबर 1930 रोजी सुरू झाली आणि 19 जानेवारी 1931 रोजी संपली संदर्भ: कीर, पृ. 147, 156. त्या वेळी ब्रिटिश राजवटीविरुद्ध सविनय कायदेभंगाची चळवळ चालवत असलेले गांधी आणि काँग्रेस या परिषदेला उपस्थित राहिले नाहीत संदर्भ: कीर, पृ. 171.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

पूर्ण परिषदेसमोर त्यांचे पहिले भाषण

त्यांचे वृत्तपत्र बहिष्कृत भारत 1929 मध्ये बंद पडले होते. 2 ऑक्टोबर 1930 रोजी त्यांनी जनता (म्हणजे “लोक”) या नव्या वृत्तपत्राची घोषणा केली संदर्भ: कीर, Dr. Ambedkar: Life and Mission, पृ. 145.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

कोलंबियातील वर्गमित्र आणि प्राध्यापकांविषयी त्यांनी केलेली प्रशंसा Columbia Alumni News मध्ये प्रसिद्ध

भीमराव रामजी आंबेडकर, Columbia Alumni News मध्ये उद्धृत, 19 डिसेंबर 1930 संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ अभिलेखागार – Alumni News ची स्कॅन प्रत कोलंबियातील पहिली पदवी: 1915 मध्ये एम.ए.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

मुंबईतील मणी भवन येथे गांधींशी पहिली भेट

आंबेडकर यांची पहिली भेट 14 ऑगस्ट 1931 रोजी मुंबईतील मणी भवन येथे झाली. कीर आणि कोलंबियाच्या कालपटानुसार, गांधींचा सूर सौम्य होता; तर परिस्थिती किती थोडी बदलली आहे, याविषयी डॉ.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

दुसरी गोलमेज परिषद सुरू होते; काँग्रेसतर्फे गांधी उपस्थित राहतात

दुसरी परिषद 7 सप्टेंबर ते 1 डिसेंबर 1931 या काळात झाली, आणि या वेळी गांधी काँग्रेसचे प्रतिनिधी म्हणून आले संदर्भ: कीर, पृ. 171 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 9, पृ. 80. तिसरी परिषद 17 नोव्हेंबर 1932 रोजी काँग्रेसशिवाय सुरू झाली संदर्भ: कीर, पृ. 223.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

अस्पृश्यांच्या स्वतंत्र प्रतिनिधित्वाला आपण “प्राणपणाने” विरोध करू, असे गांधी अल्पसंख्याक समितीला सांगतात

गांधी, अल्पसंख्याक समिती, 8 ऑक्टोबर 1931 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 2, पृ. 660 काँग्रेस अस्पृश्यांचे प्रतिनिधित्व करते, असे गांधींचे मत होते.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

ब्रिटिश “जातीय निवाडा” (Communal Award) जाहीर (काही स्रोतांनुसार 16 ऑगस्ट)

त्यांचा “जातीय निवाडा” (Communal Award) 17 ऑगस्ट 1932 रोजी जाहीर झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 9, पृ. 79. दलित वर्गाचे मतदार इतर हिंदूंप्रमाणे सर्वसाधारण मतदारसंघांत मतदान करणार होते.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

पुण्याच्या येरवडा तुरुंगात गांधी उपोषण सुरू करतात

गांधींनी उत्तर दिले की “माझ्यासाठी हा प्रश्न निव्वळ धर्माचा आहे”, आणि 20 सप्टेंबर 1932 रोजी त्यांनी उपोषण सुरू केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 9, पृ. 87. दोन्ही बाजूंचे एकमत झाले तरच ब्रिटिश हा निवाडा बदलणार होते.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

पुणे करारावर सह्या

वाटाघाटींमध्ये त्यांनी 197 जागांची मागणी केली; दुसऱ्या बाजूने सुरुवातीला 126 जागा देऊ केल्या संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 160. 24 सप्टेंबर 1932 रोजी संध्याकाळी 5 वाजता या करारावर सह्या झाल्या: दलित वर्गाच्या वतीने डॉ.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

तिसरी गोलमेज परिषद सुरू होते

तिसरी परिषद 17 नोव्हेंबर 1932 रोजी काँग्रेसशिवाय सुरू झाली संदर्भ: कीर, पृ. 223. आंबेडकर तिन्ही परिषदांना उपस्थित होते संदर्भ: प्रिचेट कालपट, 1930 चे दशक.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

रमाबाई आंबेडकर यांचे निधन

त्यांच्या पत्नी रमाबाई यांचे 27 मे 1935 रोजी दीर्घ आजारानंतर निधन झाले संदर्भ: कीर, पृ. 248. त्यांना पंढरपूरच्या मंदिराला भेट देण्याची इच्छा होती, पण त्या मंदिराने त्यांना आत प्रवेश दिला नसता संदर्भ: प्रिचेट कालपट, 1930 चे दशक.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

मुंबईच्या गव्हर्नमेंट लॉ कॉलेजचे प्राचार्य म्हणून नियुक्ती

पुढे गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट, 1935 (भारत सरकार कायदा, 1935) अंतर्गत या 148 जागांच्या 151 जागा झाल्या संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 9, पृ. 94. करारावर सह्या झाल्याच्या दुसऱ्या दिवशी मुंबईतील एका सभेत डॉ.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

येवला परिषद: “मी हिंदू म्हणून मरणार नाही”

“मी हिंदू म्हणून मरणार नाही”: येवला (1935) 13 ऑक्टोबर 1935 रोजी नाशिक जिल्ह्यातील येवला येथे सुमारे 10,000 लोक जमले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 94.

प्रकरण गोलमेज · 1930–1935

येवला परिषद: आपण हिंदू म्हणून मरणार नाही, अशी डॉ. आंबेडकरांची घोषणा

आंबेडकरांनी हिंदू धर्माच्या आतच समान हक्क मिळवण्याचा प्रयत्न केला; उदाहरणार्थ, नाशिकच्या काळाराम मंदिर प्रवेशाच्या मोहिमेद्वारे. 1935 पर्यंत हा प्रयत्न अयशस्वी झाला आहे, असे त्यांना वाटू लागले. 13 ऑक्टोबर 1935 रोजी नाशिकजवळील येवला येथे “दलित वर्गां”च्या (“अस्पृश्य” मानल्या गेलेल्या समाजांचे तेव्हाचे अधिकृत नाव) परिषदेत ते सुमारे 10,000 लोकांसमोर…

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

लाहोर परिषद रद्द झाल्यानंतर “जातिनिर्मूलन” प्रकाशित करतात

आंबेडकरांनी नकार दिला, परिषद रद्द झाली, आणि 15 मे 1936 रोजी त्यांनी हे भाषण स्वतःच जातिनिर्मूलन (Annihilation of Caste) या नावाने प्रकाशित केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, पृ. 28 संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

स्वतंत्र मजूर पक्षाची स्थापना करतात

गव्हर्नमेंट ऑफ इंडिया ॲक्ट, 1935 अंतर्गत होणाऱ्या पहिल्या निवडणुका लढवण्यासाठी ऑगस्ट 1936 मध्ये त्यांनी स्वतंत्र मजूर पक्षाची (Independent Labour Party, ILP) स्थापना केली संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

मुंबई निवडणुकांत स्वतंत्र मजूर पक्ष लढवलेल्या 17 पैकी 15 जागा जिंकतो

1937 च्या मुंबई निवडणुकांत स्वतंत्र मजूर पक्षाने 17 जागा लढवल्या आणि 15 जिंकल्या संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट संदर्भ: The Leaflet. आंबेडकरांच्या स्वतःच्या मोजणीनुसार, त्यात प्रांतातील अनुसूचित जातींसाठी राखीव असलेल्या 15 पैकी 13 जागा, आणि 2 सर्वसाधारण जागा होत्या संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 9, प्रस्तावना पृ. iii.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

खोती पद्धत रद्द करण्यासाठी आणि महार वतनात सुधारणा करण्यासाठी विधेयके मांडतात

17 सप्टेंबर 1937 रोजी त्यांनी मुंबई विधानसभेत दोन विधेयके मांडली. पहिले विधेयक खोती पद्धत रद्द करण्यासाठी होते.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

मुंबईतील कौन्सिल हॉलवर शेतकऱ्यांच्या मोर्चाचे नेतृत्व करतात

हा लढा त्यांनी रस्त्यावरही नेला. 10 जानेवारी 1938 रोजी ठाणे, कुलाबा, रत्नागिरी, सातारा आणि नाशिक येथील शेतकऱ्यांच्या मोर्चाचे नेतृत्व करत ते मुंबईतील कौन्सिल हॉलवर गेले. मोर्चेकऱ्यांच्या हातात “खोती पद्धत मुर्दाबाद” असे फलक होते संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 170.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

मुंबई विधानसभेत औद्योगिक कलह विधेयकाविरुद्ध बोलतात

1938 मध्ये मुंबईतील काँग्रेस सरकारने औद्योगिक कलह विधेयक (Industrial Disputes Bill) आणले. त्यानुसार बेकायदा संपासाठी तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकत होती संदर्भ: The Leaflet.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

या विधेयकाविरुद्ध मुंबईत एक दिवसाचा निषेध संप

7 नोव्हेंबर 1938 रोजी मुंबईत एक दिवसाचा निषेध संप झाला. संपकऱ्यांवर पोलिसांनी केलेल्या गोळीबाराचा आणि लाठीमाराचा डॉ.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

“पाकिस्तानविषयी विचार” (Thoughts on Pakistan) प्रकाशित होते

त्यांचा अहवाल पाकिस्तानविषयी विचार (Thoughts on Pakistan, डिसेंबर 1940) म्हणून प्रसिद्ध झाला; 1945 मध्ये तो वाढवून पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी (Pakistan or the Partition of India) या नावाने प्रकाशित झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 8, पृ. 5–6 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 8, आवृत्तीविषयी टीप.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

नागपूर येथील ठरावाने ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशनची स्थापना होते

जुलै 1942 मध्ये नागपूर येथे भरलेल्या परिषदेत 19 जुलै रोजी मंजूर झालेल्या ठरावाने ऑल इंडिया शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशनची (अखिल भारतीय अनुसूचित जाती महासंघ, SCF) स्थापना झाली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 455. 1955 मध्ये सुधारलेल्या त्याच्या घटनेत पहिले उद्दिष्ट “भारतातील अनुसूचित जातींना संघटित करणे” असे दिले आहे संदर्भ: लेखन आणि भाषणे,…

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

मजूर सदस्य म्हणून व्हाइसरॉयच्या कार्यकारी मंडळात सामील होतात

व्हाइसरॉयच्या मंडळात मजूर सदस्य (1942–1946) आंबेडकर मजूर सदस्य म्हणून व्हाइसरॉयच्या कार्यकारी मंडळात, म्हणजे भारतातील ब्रिटिश सरकारच्या मंत्रिमंडळात, सामील झाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 10.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

दिल्लीत पहिली त्रिपक्षीय कामगार परिषद भरते

एका टेबलावर संवाद. 7 ऑगस्ट 1942 रोजी सरकारने प्रांतिक सरकारे, मालक आणि कामगार यांना एका त्रिपक्षीय कामगार परिषदेत एकत्र आणले. पुढे ते एक कायमस्वरूपी व्यासपीठ बनले: भारतीय कामगार परिषद (Indian Labour Conference) आणि स्थायी कामगार समिती (Standing Labour Committee) संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 100–102.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

केंद्रीय सेवांमधील थेट भरतीपैकी 8⅓ टक्के जागा अनुसूचित जातींसाठी राखीव

केंद्र सरकारच्या भरतीत अनुसूचित जातींसाठी राखीव पदांचे प्रमाण 8⅓ टक्क्यांवरून (1943) 12½ टक्क्यांपर्यंत (1946) वाढले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 755 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 398.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

दामोदर खोऱ्याच्या विकासावरील कलकत्त्यातील पहिल्या परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवतात

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

“पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी” (वाढवलेली दुसरी आवृत्ती) प्रकाशित होते

त्यांचा अहवाल पाकिस्तानविषयी विचार (Thoughts on Pakistan, डिसेंबर 1940) म्हणून प्रसिद्ध झाला; 1945 मध्ये तो वाढवून पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी (Pakistan or the Partition of India) या नावाने प्रकाशित झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 8, पृ. 5–6 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 8, आवृत्तीविषयी टीप.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

“काँग्रेस आणि गांधी यांनी अस्पृश्यांसाठी काय केले?” प्रकाशित होते

काँग्रेस आणि गांधी यांनी अस्पृश्यांसाठी काय केले? (What Congress and Gandhi Have Done to the Untouchables, जून 1945) या पुस्तकाची सुरुवात 1937 च्या निवडणूक निकालांच्या अभ्यासातून झाली.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना

हे महाविद्यालय सर्व जातींसाठी खुले असणार होते संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 423–428. 8 जुलै 1945 रोजी पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीची स्थापना झाली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 429.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

ओरिसातील नद्यांचा उपयोग करून घेण्यावरील कटक परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवतात

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

कारखान्यांत आठवड्याला 48 तासांच्या कामाला भारतीय कामगार परिषदेचा पाठिंबा

नोव्हेंबर 1945 मध्ये भारतीय कामगार परिषदेने आठवड्याला 48 तासांच्या कामाला पाठिंबा दिला. 21 फेब्रुवारी 1946 रोजी त्यांनी वर्षभर चालणाऱ्या कारखान्यांमधील आठवड्याचे कायदेशीर कामाचे तास 54 वरून 48 करणारे विधेयक मांडले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 299 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 326.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

आठवड्याचे कामाचे तास 54 वरून 48 करण्यासाठी कारखाने (सुधारणा) विधेयक मांडतात

नोव्हेंबर 1945 मध्ये भारतीय कामगार परिषदेने आठवड्याला 48 तासांच्या कामाला पाठिंबा दिला. 21 फेब्रुवारी 1946 रोजी त्यांनी वर्षभर चालणाऱ्या कारखान्यांमधील आठवड्याचे कायदेशीर कामाचे तास 54 वरून 48 करणारे विधेयक मांडले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 299 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 326.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

केंद्रीय सेवांमधील अनुसूचित जातींचे आरक्षण वाढवून 12½ टक्के केले जाते

केंद्र सरकारच्या भरतीत अनुसूचित जातींसाठी राखीव पदांचे प्रमाण 8⅓ टक्क्यांवरून (1943) 12½ टक्क्यांपर्यंत (1946) वाढले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 755 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 398.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

मुंबईत सिद्धार्थ महाविद्यालय सुरू होते

तिचे पहिले महाविद्यालय, सिद्धार्थ महाविद्यालय, 20 जून 1946 रोजी सुरू झाले संदर्भ: The Mooknayak संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

बंगाल कायदेमंडळाकडून संविधान सभेवर निवडून येतात

जुलै 1946 मध्ये नव्या संविधान सभेचे सदस्य प्रांतिक विधानसभांनी निवडले. मुंबईत पुरेसा पाठिंबा मिळवता न आल्यामुळे डॉ.

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

व्हाइसरॉय कार्यकारी मंडळाचे राजीनामे स्वीकारतात; मजूर सदस्य म्हणून त्यांचा कार्यकाळ संपतो

24 ऑगस्ट 1946 रोजी व्हाइसरॉयने मंडळाचे राजीनामे स्वीकारले, तेव्हा त्यांचा कार्यकाळ संपला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 10, पृ. 399. युक्तिवाद मांडणारी पुस्तके (1945–1947)

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

“शूद्र पूर्वी कोण होते?” या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेवर सही करतात

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

संविधान सभेची पहिली बैठक; डॉ. आंबेडकर बंगालचे सदस्य म्हणून नोंदवहीत स्वाक्षरी करतात

आंबेडकरांनी बंगालचे सदस्य म्हणून नोंदवहीत स्वाक्षरी केली संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 9 डिसेंबर 1946. काँग्रेसने विरोध केल्यामुळे त्यांना मुंबईतून जागा जिंकता आली नव्हती.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संविधान सभा भरते

नवी दिल्लीतील कॉन्स्टिट्यूशन हॉलमध्ये पहिली बैठक; डॉ. सच्चिदानंद सिन्हा हंगामी अध्यक्ष. डॉ. आंबेडकर बंगालमधील सदस्य म्हणून नोंदवहीवर सही करतात.

प्रकरण संविधान

राजेंद्र प्रसाद सभेच्या अध्यक्षपदी निवडले जातात

डॉ. राजेंद्र प्रसाद संविधान सभेचे कायम अध्यक्ष (President) होतात.

प्रकरण संविधान

उद्दिष्टांचा ठराव मांडला जातो

संविधानाची उद्दिष्टे सांगणारा ठराव जवाहरलाल नेहरू मांडतात.

प्रकरण संविधान

सभेतील पहिले भाषण: “हा देश एक होण्यापासून जगातील कोणतीही गोष्ट त्याला रोखू शकणार नाही”

पण महोदय, हे सगळे असूनही मला पूर्ण खात्री आहे की पुरेसा वेळ आणि योग्य परिस्थिती मिळाली, तर हा देश एक होण्यापासून जगातील कोणतीही गोष्ट त्याला रोखू शकणार नाही.” भीमराव रामजी आंबेडकर, संविधान सभा, 17 डिसेंबर 1946 संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, खंड 1 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 9

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

डॉ. आंबेडकरांचे पहिले भाषण

हक्कांची यादी देऊन त्यांच्यासाठी उपाय (remedies) न दिल्याबद्दल ते ठरावावर टीका करतात, पण भारताला “एक होण्यापासून” काहीही रोखू शकणार नाही, असे म्हणतात.

प्रकरण संविधान

सर्व सदस्यांनी उभे राहून उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारला

22 जानेवारी 1947 रोजी सर्व सदस्यांनी उभे राहून उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारला संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 22 जानेवारी 1947. 1947 मध्ये त्यांनी मूलभूत हक्क आणि अल्पसंख्याक यांच्याविषयीच्या समित्यांवरही काम केले.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारला जातो

सर्व सदस्यांनी उभे राहून ठराव स्वीकारला. त्यातील विचारांनी पुढे उद्देशिकेला आकार दिला.

प्रकरण संविधान

“राज्ये आणि अल्पसंख्याक” या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेवर सही करतात

राज्ये आणि अल्पसंख्याक (States and Minorities, प्रस्तावनेची तारीख 15 मार्च 1947) हे पुस्तक फेडरेशनला संविधान सभेपुढे मांडता यावे, यासाठी लिहिले गेले. ते संविधानाच्या कलमांच्या स्वरूपात लिहिलेले आहे: मूलभूत हक्क, अल्पसंख्याकांचे हक्क, अनुसूचित जातींसाठी संरक्षक तरतुदी, आणि महत्त्वाचे उद्योग व शेतजमीन यांची सरकारी मालकी संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1,…

प्रकरण पक्ष, संसद आणि मजूर खाते · 1936–1946

केंद्रीय विधिमंडळात हिंदू कोड बिल मांडले जाते

आंबेडकरांनी ते 11 एप्रिल 1947 रोजी मांडले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 14 भाग 1, संपादकीय. पण ते सरकारमध्ये ऑगस्ट 1947 मध्येच सामील झाले; 1947 च्या मध्यात कायदा सदस्य जोगेंद्रनाथ मंडल होते संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 364.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

राजेंद्र प्रसाद मुंबईचे प्रीमियर बी. जी. खेर यांना डॉ. आंबेडकरांना पुन्हा निवडून देण्यास सांगतात

ते मुंबईतून निवडून आले आणि 14 जुलै 1947 रोजी त्यांनी पुन्हा सभेत आपले स्थान घेतले संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 14 जुलै 1947. 15 ऑगस्ट 1947 रोजी, म्हणजे भारत स्वतंत्र झाला त्या दिवशी, ते जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री म्हणून सामील झाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 26.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

डॉ. आंबेडकरांना पुन्हा निवडून देण्याची प्रसाद यांची मुंबईला विनंती

बंगालच्या फाळणीमुळे त्यांचे सदस्यत्व संपुष्टात आल्यानंतर राजेंद्र प्रसाद बी. जी. खेर यांना लिहितात की सभा “त्यांच्या सेवेपासून वंचित राहता कामा नये”.

प्रकरण संविधान

आता मुंबईचे सदस्य म्हणून पुन्हा सभेत आपले स्थान घेतात

ते मुंबईतून निवडून आले आणि 14 जुलै 1947 रोजी त्यांनी पुन्हा सभेत आपले स्थान घेतले संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 14 जुलै 1947. 15 ऑगस्ट 1947 रोजी, म्हणजे भारत स्वतंत्र झाला त्या दिवशी, ते जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री म्हणून सामील झाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 26.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मुंबईचे सदस्य म्हणून पुन्हा सभेत

आपली ओळखपत्रे (credentials) सादर करतात आणि मुंबईचे सदस्य म्हणून नोंदवहीवर सही करतात.

प्रकरण संविधान

नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री होतात

ऑगस्ट 1947 मध्ये पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री होण्याचे पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरूंचे निमंत्रण त्यांनी स्वीकारले संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट संदर्भ: Constitution of India – CADA. 30 जुलै 1947 च्या एका पत्रात नेहरूंनी लिहिले की आंबेडकरांनी सामील होण्याचे मान्य केले आहे, पण केवळ कायदा खात्यातून आपल्याला पुरेसे काम मिळणार नाही, असे…

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

स्वतंत्र भारताच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री म्हणून सामील होतात

15 ऑगस्ट 1947 रोजी, म्हणजे भारत स्वतंत्र झाला त्या दिवशी, ते जवाहरलाल नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात कायदामंत्री म्हणून सामील झाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 26.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

कायदामंत्री बनतात

स्वातंत्र्याच्या दिवशी नेहरूंच्या पहिल्या मंत्रिमंडळात सहभागी होतात.

प्रकरण संविधान

सभा सात सदस्यांची मसुदा समिती नेमते

29 ऑगस्ट 1947 रोजी सभेने सात सदस्यांची मसुदा समिती नेमली. मुन्शी, सय्यद मोहम्मद सादुल्ला, सर बी.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मसुदा समितीची नियुक्ती

सात सदस्यांची नावे जाहीर : अल्लादी कृष्णस्वामी अय्यर, एन. गोपालस्वामी अय्यंगार, बी. आर. आंबेडकर, के. एम. मुन्शी, सैयद मोहम्मद सादुल्ला, बी. एल. मित्तर आणि डी. पी. खेतान.

प्रकरण संविधान

मसुदा समितीची पहिली बैठक

समितीची पहिली बैठक 30 ऑगस्ट 1947 रोजी झाली, आणि तिच्या सदस्यांनी डॉ. आंबेडकरांची आपले अध्यक्ष म्हणून निवड केली.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मसुदा समितीची पहिली बैठक

समितीचे काम सुरू होते; पुढे समितीच्या बैठका 141 दिवस झाल्या. सदस्यांनी डॉ. आंबेडकरांची अध्यक्ष म्हणून निवड केली (ही निवड नेमकी कोणत्या दिवशी झाली, याची नोंद आमच्या स्रोतांमध्ये नाही).

प्रकरण संविधान

बी. एन. राव यांच्या मसुद्याची छाननी सुरू

संवैधानिक सल्लागारांनी तयार केलेला मसुदा समिती तपासू लागते.

प्रकरण संविधान

सोबतच्या पत्रासह संविधानाचा मसुदा सभेच्या अध्यक्षांकडे पाठवतात

फेब्रुवारी 1948 चा संविधानाचा मसुदा आंबेडकरांनी पूर्ण झालेला मसुदा सोबतच्या पत्रासह सभेच्या अध्यक्षांकडे पाठवला.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संविधानाचा मसुदा सादर

मुख्य बदल स्पष्ट करणाऱ्या सोबतच्या पत्रासह डॉ. आंबेडकर मसुदा सभेच्या अध्यक्षांकडे पाठवतात.

प्रकरण संविधान

लोकांच्या अभिप्रायासाठी संविधानाचा मसुदा भारताच्या राजपत्रात प्रसिद्ध

सर्वांना वाचता यावा म्हणून 26 फेब्रुवारी 1948 रोजी हा मसुदा भारताच्या राजपत्रात छापण्यात आला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 95. त्यात 315 अनुच्छेद आणि 8 अनुसूची होत्या संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 4 नोव्हेंबर 1948.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मसुदा भारताच्या राजपत्रात प्रकाशित

जनता, सरकारे आणि न्यायालये यांना अभिप्राय देता यावा म्हणून तो “सर्वसाधारण माहितीसाठी” छापण्यात आला.

प्रकरण संविधान

हिंदू कोड बिल समजावून सांगतात; ते प्रवर समितीकडे पाठवले जाते

हे बिल अतिशय संथपणे पुढे सरकले. 9 एप्रिल 1948 रोजी ते प्रवर समितीकडे गेले. सभागृहाने 19 डिसेंबर 1949 रोजी त्यावर विचार करण्याचे मान्य केले, 1950 मध्ये त्याला अजिबात वेळ दिला नाही, आणि त्यावर कलमवार मतदान थेट फेब्रुवारी 1951 मध्ये सुरू केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 14 भाग 2, पृ. 1323.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

सभेत संविधानाचा मसुदा मांडतात

फेब्रुवारी 1948 चा संविधानाचा मसुदा आंबेडकरांनी पूर्ण झालेला मसुदा सोबतच्या पत्रासह सभेच्या अध्यक्षांकडे पाठवला.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मसुदा सभेत मांडला जातो

मसुदा विचारार्थ घ्यावा असा प्रस्ताव डॉ. आंबेडकर मांडतात आणि त्याची मुख्य वैशिष्ट्ये स्पष्ट करतात.

प्रकरण संविधान

टी. टी. कृष्णमाचारी म्हणतात की मसुदा तयार करण्याचा भार “डॉ. आंबेडकरांवर पडला”

फेब्रुवारी 1948 चा संविधानाचा मसुदा आंबेडकरांनी पूर्ण झालेला मसुदा सोबतच्या पत्रासह सभेच्या अध्यक्षांकडे पाठवला.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

टी. टी. कृष्णमाचारी यांचे विधान

इतर सदस्य अनुपस्थित असल्यामुळे “हे संविधान तयार करण्याचा भार डॉ. आंबेडकरांवर पडला”, असे ते सभागृहाला सांगतात.

प्रकरण संविधान

दुसरे वाचन सुरू

सभा मसुद्यावर कलमवार चर्चा सुरू करते; ती 17 ऑक्टोबर 1949 पर्यंत चालते.

प्रकरण संविधान

मार्गदर्शक तत्त्वांचे स्पष्टीकरण

डॉ. आंबेडकर म्हणतात की मार्गदर्शक तत्त्वे “आर्थिक लोकशाही” हा आदर्श म्हणून ठेवतात.

प्रकरण संविधान

अस्पृश्यता नष्ट करणारा मसुद्यातील अनुच्छेद 11 (आताचा अनुच्छेद 17) स्वीकारला जातो

सभेने 29 नोव्हेंबर 1948 रोजी हा अनुच्छेद स्वीकारला, आणि सदस्यांनी “महात्मा गांधी की जय” अशा घोषणा दिल्या संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 29 नोव्हेंबर 1948. आता तो अनुच्छेद 17 आहे संदर्भ: भारताचे संविधान, अनुच्छेद 17.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

मसुद्यात अस्पृश्यता नष्ट

“महात्मा गांधी की जय” या घोषणांमध्ये मसुद्यातील अनुच्छेद 11 (आताचा अनुच्छेद 17) स्वीकारला जातो.

प्रकरण संविधान

संधीची समानता आणि आरक्षण

डॉ. आंबेडकर मसुद्यातील अनुच्छेद 10 (आताचा अनुच्छेद 16) स्पष्ट करतात : आरक्षण “जागांच्या अल्प भागापुरते मर्यादित” असले पाहिजे.

प्रकरण संविधान

मसुद्यातील अनुच्छेद 25 ला (आताचा अनुच्छेद 32) “संविधानाचा आत्माच आणि त्याचे हृदयच” म्हणतात

त्यांचे नेमके शब्द होते “संविधानाचा आत्माच आणि त्याचे हृदयच” संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 9 डिसेंबर 1948. आंबेडकरांनी 25 नोव्हेंबर 1949 पर्यंतचा काळ “दोन वर्षे, अकरा महिने आणि सतरा दिवस” असा मोजला; अनेक स्रोत 26 नोव्हेंबरपर्यंत मोजून 18 दिवस असे सांगतात संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 25 नोव्हेंबर 1949.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संवैधानिक उपायांचा हक्क स्वीकारला जातो

डॉ. आंबेडकरांनी त्याला “संविधानाचा आत्माच आणि त्याचे हृदयच” म्हटल्यानंतर मसुद्यातील अनुच्छेद 25 (आताचा अनुच्छेद 32) स्वीकारला जातो.

प्रकरण संविधान

“यथोचित कायदेशीर प्रक्रिया” (due process) यावरील चर्चा

मसुद्यातील अनुच्छेद 15 (आताचा अनुच्छेद 21) वर डॉ. आंबेडकर दोन्ही बाजू मांडतात आणि निवड सभागृहावर सोपवतात; “कायद्याने प्रस्थापित केलेली कार्यपद्धती” हे शब्द कायम राहतात.

प्रकरण संविधान

सुधारणा प्रक्रिया आणि अनुसूचित जाती/जमातींच्या याद्या स्वीकारल्या

मसुद्यातील अनुच्छेद 304, 300A आणि 300B (आताचे अनुच्छेद 368, 341 आणि 342) मंजूर होतात.

प्रकरण संविधान

उद्देशिका स्वीकारली; कलमवार वाचन पूर्ण

15 नोव्हेंबर 1948 ते 17 ऑक्टोबर 1949 या काळात सभेने मसुद्याचे कलमवार वाचन केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 47–48. सुमारे 7,635 दुरुस्त्या सुचवल्या गेल्या आणि त्यांपैकी 2,473 प्रत्यक्ष मांडल्या गेल्या संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 25 नोव्हेंबर 1949.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

उद्देशिका स्वीकारली

दुसऱ्या वाचनाच्या शेवटच्या दिवशी उद्देशिका संविधानात समाविष्ट केली जाते.

प्रकरण संविधान

तिसरे वाचन सुरू

सुधारित मसुद्याच्या अंतिम वाचनासाठी सभा भरते.

प्रकरण संविधान

भारतीय लोकशाहीसाठी तीन इशारे देणारे समारोपाचे भाषण

आंबेडकरांनी समारोपाचे भाषण केले संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 25 नोव्हेंबर 1949. ते म्हणाले की संविधान राबवणारे लोक “वाईट निघाले”, तर चांगले संविधानही वाईट ठरू शकते.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

समारोपाचे भाषण

डॉ. आंबेडकर श्रेय इतरांसोबत वाटून घेतात आणि तीन इशारे देतात : संवैधानिक मार्गांचा अवलंब करा, व्यक्तिपूजा टाळा, सामाजिक लोकशाही उभारा.

प्रकरण संविधान

संविधान सभेने संविधान स्वीकारले

नंतर ते म्हणाले की “मसुदा समितीने मला तिचा अध्यक्ष म्हणून निवडले, तेव्हा मला आश्चर्याहूनही अधिक काही वाटले” संदर्भ: संविधान सभेतील चर्चा, 25 नोव्हेंबर 1949 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 13, पृ. 1208.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संविधान स्वीकारले

“सभेने निश्चित केलेले संविधान संमत करण्यात यावे” हा प्रस्ताव स्वीकारला जातो; अध्यक्ष त्यावर सही करतात.

प्रकरण संविधान

हिंदू कोड बिलाविरुद्ध दिल्लीत मोठा निषेध मेळावा

मार्च 1949 मध्ये अखिल भारतीय हिंदू कोड बिल विरोधी समिती स्थापन झाली, आणि स्वामी करपात्री यांनी देशभर सभा घेतल्या. डिसेंबर 1949 मध्ये दिल्लीत आयोजित केलेल्या निदर्शनांमध्ये, ज्यांच्या आयोजकांमध्ये राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघही (RSS) होता, नेहरू आणि आंबेडकर यांचे पुतळे जाळण्यात आले संदर्भ: सबरंगइंडिया – एल.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

औरंगाबादमध्ये मिलिंद महाविद्यालय सुरू होते

1950 मध्ये त्यांच्या पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीने औरंगाबादमध्ये मिलिंद कला महाविद्यालय आणि मिलिंद विज्ञान महाविद्यालय सुरू केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 544.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

सदस्य हस्तलिखित इंग्रजी आणि हिंदी प्रतींवर स्वाक्षऱ्या करतात

24 जानेवारी 1950 रोजी स्वाक्षऱ्या करण्यासाठी सदस्य शेवटचे एकत्र आले. प्रसाद म्हणाले की तीन प्रती आहेत: एक इंग्रजीत, “पूर्णपणे हाताने लिहिलेली आणि कलाकारांनी सजवलेली”; एक इंग्रजीत छापलेली; आणि एक हिंदीत हाताने लिहिलेली.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

सदस्य संविधानावर सह्या करतात

सदस्य इंग्रजी व हिंदी हस्तलिखित प्रतींवर आणि इंग्रजी छापील प्रतीवर सह्या करतात. राजेंद्र प्रसाद भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून निवडले जातात.

प्रकरण संविधान

संविधान लागू होते; भारत प्रजासत्ताक बनतो

दोन दिवसांनी, 26 जानेवारी 1950 रोजी, संविधान पूर्णपणे लागू झाले आणि भारत प्रजासत्ताक बनला संदर्भ: भारताचे संविधान, अनुच्छेद 394. सुंदर हस्तलिखित प्रत कोणी लिहिली?

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संविधान अंमलात येते

भारत प्रजासत्ताक बनतो. अनुच्छेद 394 या दिवसाला “या संविधानाचा प्रारंभ” म्हणतो.

प्रकरण संविधान

“बुद्ध आणि त्यांच्या धर्माचे भवितव्य” हा लेख कलकत्त्याच्या महाबोधी नियतकालिकात प्रसिद्ध

मे 1950 मध्ये त्यांनी “बुद्ध आणि त्यांच्या धर्माचे भवितव्य” (Buddha and the Future of His Religion) हा निबंध कलकत्त्याच्या महाबोधी सोसायटीच्या महाबोधी (Maha Bodhi) या नियतकालिकात प्रसिद्ध केला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 97 आणि 108.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

कोलंबोला पोहोचतात; कँडी येथील जागतिक बौद्ध बंधुत्व संघटनेच्या पहिल्या परिषदेला (25 मे–6 जून) निरीक्षक म्हणून उपस्थित राहतात

जागतिक बौद्ध बंधुत्व संघटनेची (World Fellowship of Buddhists – WFB) पहिली परिषद 25 मे ते 6 जून 1950 या काळात कँडी येथे भरली होती; तिला 27 देशांचे प्रतिनिधी आले होते. त्यांनी उपस्थितांना सांगितले: “मी आस्थेने पाहणारा निरीक्षक आहे, प्रतिनिधी नाही.” बौद्ध विधी पाहण्यासाठी आणि तेथील बौद्ध धम्म ही जिवंत शक्ती आहे का, हे पाहण्यासाठी आपण आलो आहोत, असे ते…

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

पंतप्रधान नेहरूंकडे राजीनामा सोपवतात

27 सप्टेंबर 1951 रोजी त्यांनी राजीनामा दिला. नेहरूंनी दुसऱ्या दिवशी तो स्वीकारला, आणि अधिवेशन संपेपर्यंत डॉ.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

राजीनाम्याची कारणे सांगणारे आपले निवेदन प्रसिद्ध करतात

— राजीनाम्याविषयीचे निवेदन, 10 ऑक्टोबर 1951 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 14 भाग 2, पृ. 1325 त्यांनी पुढे म्हटले की आर्थिक कायदे करत असताना “वर्गा-वर्गांमधील, स्त्री-पुरुषांमधील” विषमतेला हात न लावणे म्हणजे “शेणाच्या ढिगाऱ्यावर राजवाडा बांधणे” होय संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 14 भाग 2, पृ. 1326.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

उत्तर मुंबई शहर मतदारसंघातील लोकसभा निवडणूक हरतात

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

अशोक मेहता यांच्यासोबत निवडणूक याचिका दाखल करतात

आपले समाजवादी सहकारी अशोक मेहता यांच्यासोबत त्यांनी एक याचिका दाखल केली. मतदारांना असे करण्यास सांगणारे कम्युनिस्ट नेते एस.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

राज्यांच्या परिषदेतील (राज्यसभा) पहिले नोंदलेले भाषण

1952 मध्ये ते मुंबईतून राज्यांच्या परिषदेवर (आताची राज्यसभा) सदस्य म्हणून निवडून गेले. तिथली त्यांची नोंदलेली भाषणे 19 मे 1952 ते 1 मे 1956 या काळातील आहेत संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 15, पृ. 835 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 15, पृ. 962.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

कोलंबियाच्या पदवीदान समारंभात मानद डॉक्टर ऑफ लॉज (LLD) पदवी प्रदान

तेव्हा विद्यापीठाच्या हितचिंतकांनी दिलेल्या देणग्यांमुळे कोलंबियाने त्यांच्या प्रवासखर्चासाठी $1,500 देऊ केले संदर्भ: कोलंबिया मानद पदवी पत्रव्यवहार. 5 जून 1952 रोजी कोलंबियाच्या पदवीदान समारंभात (Commencement) त्यांना ही पदवी मिळाली.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

लोकशाहीसाठी आवश्यक अटींवर पुण्यात व्याख्यान

— पुणे येथील व्याख्यान, 22 डिसेंबर 1952 संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 485 भाषिक राज्यांविषयी विचार (1955)

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

भंडारा लोकसभा पोटनिवडणूक हरतात

1954 मध्ये त्यांनी भंडारा (आता महाराष्ट्रात) येथे लोकसभेची पोटनिवडणूक लढवली, आणि सुमारे 8,000 ते 8,700 मतांच्या फरकाने ते पुन्हा काँग्रेसकडून पराभूत झाले संदर्भ: द मूकनायक संदर्भ: न्यूजलॉन्ड्री.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

ब्रह्मदेशातील (बर्मा) रंगून येथील जागतिक बौद्ध परिषदेत बोलतात आणि भारतात बौद्ध धम्माच्या पुनरुज्जीवनाची योजना मांडतात

ब्रह्मदेश (बर्मा), 1954. 1954 मध्ये ते दोनदा रंगूनला (यांगून) गेले: मे महिन्यात बुद्ध जयंतीच्या समारंभांसाठी, आणि डिसेंबरमध्ये तिसऱ्या जागतिक बौद्ध परिषदेसाठी संदर्भ: कीर, Life and Mission, पृ. 453 आणि 481.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

पुण्याजवळील देहूरोड येथील नव्या विहारात बुद्धमूर्तीची स्थापना करतात

भारतात परतल्यावर, 25 डिसेंबर 1954 रोजी, त्यांनी रंगूनहून आणलेली बुद्धमूर्ती पुण्याजवळील देहूरोड येथील नव्या विहारात (बौद्ध मंदिर) स्थापन केली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 513 संदर्भ: कीर, Life and Mission, पृ. 482.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

हिंदू विवाह कायदा मंजूर; कायदा बनलेला हिंदू कोडचा हा पहिला भाग

त्यांच्या बहुतेक कल्पना पुढे वेगवेगळ्या कायद्यांच्या रूपाने अमलात आल्या; त्यांत हिंदू विवाह कायदा, 1955 आणि हिंदू वारसा कायदा, 1956 यांचा समावेश आहे संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 14 भाग 1, संपादकीय. 1956 मधील आणखी दोन कायद्यांनी पालकत्व, दत्तक आणि पोटगी हे विषय हाताळले संदर्भ: विकिपीडिया (केवळ दिशादर्शक).

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

मुंबईत बुद्धिस्ट सोसायटी ऑफ इंडियाची (भारतीय बौद्ध महासभा) नोंदणी करतात

मराठी आणि हिंदीत ती भारतीय बौद्ध महासभा म्हणून ओळखली जाते. 8 मे 1955 रोजी मुंबईतील नरे पार्क येथे त्यांनी तिची जाहीर घोषणा केली संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 2, पृ. 478.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

भाषिक राज्यांविषयी विचार या पुस्तकाच्या प्रस्तावनेवर स्वाक्षरी करतात

भाषिक राज्यांविषयी विचार (1955) राज्य पुनर्रचना आयोगाने भाषेच्या आधारे भारताच्या राज्यांची नव्याने आखणी करण्याचा प्रस्ताव दिला, तेव्हा त्यांनी एका छोट्या पुस्तकाद्वारे उत्तर दिले.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

राज्य पुनर्रचना विधेयकावर राज्यसभेत बोलतात

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

BBC वरील भाषण: “मला बौद्ध धम्म का आवडतो”

12 मे 1956 रोजी BBC वरील एका भाषणात, आपल्याला बौद्ध धम्म का अधिक पसंत आहे, याचा सारांश त्यांनी सांगितला: “तो तीन तत्त्वे एकत्रितपणे देतो, जी इतर कोणताही धर्म देत नाही”. ती तत्त्वे म्हणजे प्रज्ञा (समज), करुणा (प्रेम) आणि समता (समानता) संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 515.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

आपले धर्मांतर दसऱ्याला, 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी, नागपूर येथे होईल अशी घोषणा करतात

23 सप्टेंबर 1956 रोजी त्यांनी दिल्लीहून जाहीर केले की त्यांचे धर्मांतर दसऱ्याला, 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी, नागपूर येथे होईल. अधिकृत वृत्तांतात या दिवसाला अशोक विजयादशमी असेही म्हटले आहे; त्यांचे अनुयायी या दिवसासाठी हेच नाव वापरतात संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 524.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशनची कार्यकारिणी रिपब्लिकन पक्ष स्थापन करण्याचा निर्णय घेते

1951 मध्ये त्यांच्या फेडरेशनने आशा व्यक्त केली की भारतात एक दिवस द्विपक्षीय पद्धत येईल संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 1, पृ. 402. 30 सप्टेंबर 1956 रोजी त्यांच्या दिल्लीतील घरी झालेल्या बैठकीत फेडरेशनच्या कार्यकारिणीने स्वतःचे विसर्जन करून नवा “रिपब्लिकन पक्ष” स्थापन करण्याचा निर्णय घेतला.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

नागपूर येथे धम्मदीक्षा (अशोक विजयादशमी): डॉ. आंबेडकर, सौ. आंबेडकर आणि प्रचंड जनसमुदायाचे धर्मांतर; 22 प्रतिज्ञा

23 सप्टेंबर 1956 रोजी त्यांनी दिल्लीहून जाहीर केले की त्यांचे धर्मांतर दसऱ्याला, 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी, नागपूर येथे होईल. अधिकृत वृत्तांतात या दिवसाला अशोक विजयादशमी असेही म्हटले आहे; त्यांचे अनुयायी या दिवसासाठी हेच नाव वापरतात संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 524.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

बौद्ध धम्म का निवडला हे सांगणारे नागपुरातील भाषण; आणखी एका मोठ्या समूहाचे धर्मांतर

12 मे 1956 रोजी BBC वरील एका भाषणात, आपल्याला बौद्ध धम्म का अधिक पसंत आहे, याचा सारांश त्यांनी सांगितला: “तो तीन तत्त्वे एकत्रितपणे देतो, जी इतर कोणताही धर्म देत नाही”. ती तत्त्वे म्हणजे प्रज्ञा (समज), करुणा (प्रेम) आणि समता (समानता) संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 515.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

चांदा (आजचे चंद्रपूर) येथे दुसरा धर्मांतर सोहळा

23 सप्टेंबर 1956 रोजी त्यांनी दिल्लीहून जाहीर केले की त्यांचे धर्मांतर दसऱ्याला, 14 ऑक्टोबर 1956 रोजी, नागपूर येथे होईल. अधिकृत वृत्तांतात या दिवसाला अशोक विजयादशमी असेही म्हटले आहे; त्यांचे अनुयायी या दिवसासाठी हेच नाव वापरतात संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 524.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

जागतिक बौद्ध बंधुत्व संघटनेच्या (World Fellowship of Buddhists) चौथ्या परिषदेसाठी पाटण्याहून विमानाने काठमांडूला जातात

तरीही ते जागतिक बौद्ध बंधुत्व संघटनेच्या (World Fellowship of Buddhists – WFB) चौथ्या परिषदेसाठी नेपाळला गेले संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट, 1950 चे दशक. त्यांचे डॉक्टरही त्यांच्यासोबत होते.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

नेपाळचे राजे महेंद्र परिषदेचे उद्घाटन करतात

नेपाळचे राजे महेंद्र यांनी 15 नोव्हेंबर रोजी परिषदेचे उद्घाटन केले संदर्भ: कीर, Life and Mission, पृ. 506–507. उद्घाटनाच्या सत्रात प्रतिनिधींनी टाळ्यांच्या प्रचंड कडकडाटात त्यांचे स्वागत केले.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

काठमांडू येथे “बुद्ध की कार्ल मार्क्स” हे भाषण

“बुद्ध की कार्ल मार्क्स”, काठमांडू येथील भाषण, लेखन आणि भाषणे, खंड 17 भाग 3, पृ. 549–558 — त्यांचे शेवटचे मोठे भाषण. Ambedkar: Life and Mission, प्रकरण “The Last Journey” (इंटरनेट आर्काइव्ह) — त्यांच्या अखेरच्या आठवड्यांचे सर्वांत सविस्तर वर्णन.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

वाराणसी आणि बौद्ध पवित्र स्थळांना भेटी देऊन विमानाने दिल्लीला परततात

परतीच्या वाटेवर त्यांनी बनारस हिंदू विद्यापीठात भाषण दिले आणि बौद्ध पवित्र स्थळांना भेटी दिल्या. 30 नोव्हेंबर 1956 रोजी ते विमानाने दिल्लीला पोहोचले संदर्भ: कीर, Life and Mission, पृ. 509.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

“बुद्ध की कार्ल मार्क्स”चे हस्तलिखित पूर्ण करतात (तारीख कोलंबिया कालपटानुसार)

एप्रिल 1956 मध्ये बुद्ध आणि त्यांचा धम्म या ग्रंथासाठी लिहिलेल्या प्रस्तावनेत त्यांनी कबूल केले की कधी कधी “डॉक्टर माझा उल्लेख विझत चाललेली ज्योत असा करत”. हा ग्रंथ पूर्ण होईपर्यंत आपल्याला जिवंत ठेवल्याबद्दल त्यांनी आपल्या पत्नी डॉ.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

राज्यसभेला (Council of States) शेवटची भेट

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

दिल्लीतील 26 अलीपूर रोड येथे झोपेतच निधन

6 डिसेंबर 1956 रोजी सकाळी त्यांच्या पत्नी त्यांना उठवायला गेल्या, तेव्हा झोपेतच त्यांचे निधन झाल्याचे त्यांना आढळले संदर्भ: कीर, Life and Mission, पृ. 513–514. त्या वेळी ते 65 वर्षांचे होते संदर्भ: PIB, 13 एप्रिल 2018. 5 डिसेंबरच्या रात्री किंवा 6 डिसेंबरच्या पहाटे त्यांचे निधन झाले होते संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट, 1950 चे दशक.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

मुंबईत अंत्ययात्रा आणि दादर चौपाटी येथे अंत्यसंस्कार; स्मशानभूमीवर सामूहिक धर्मांतर

दादर येथे अंत्यसंस्कार, 7 डिसेंबर 1956 दुपारी 1.50 वाजता अंत्ययात्रा सुरू झाली.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

त्यांच्या मृत्यूनंतर बुद्ध आणि त्यांचा धम्म प्रसिद्ध होतो (सिद्धार्थ कॉलेज पब्लिकेशन, मुंबई)

ते 1957 मध्ये “Siddharth College Publication: I” (सिद्धार्थ कॉलेज प्रकाशन: 1) म्हणून प्रसिद्ध झाले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 11, शीर्षक पृष्ठ. अप्रकाशित प्रस्तावनेत त्यांनी लिहिले: “या पुस्तकाच्या मौलिकतेचा मी कोणताही दावा करत नाही.

प्रकरण बौद्ध धम्माकडे वाटचाल · 1935–1956

त्यांच्या योजनेप्रमाणे शेड्युल्ड कास्ट्स फेडरेशनचे रूपांतर रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियामध्ये केले जाते

त्यांच्या निधनानंतर, 1957 मध्ये त्यांच्या अनुयायांनी रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची (RPI) स्थापना केली संदर्भ: कीर, पृ. 520. त्यांचे चरित्रकार धनंजय कीर यांनी यावर टीका केली.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

बुद्ध आणि त्यांचा धम्म हा ग्रंथ मुंबईत प्रकाशित होतो

त्यांचा बुद्ध आणि त्यांचा धम्म हा ग्रंथ 1957 मध्ये प्रकाशित झाला संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 11, शीर्षक पृष्ठ. नव्याने बौद्ध झालेल्यांसाठी तो जणू धर्मग्रंथच ठरला.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

त्यांच्या मृत्यूनंतर रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची औपचारिक स्थापना

त्यांच्या अनुयायांनी 3 ऑक्टोबर 1957 रोजी रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाची औपचारिक स्थापना केली संदर्भ: द न्यूज मिनिट. ‘लेखन आणि भाषणे’चे संपादक म्हणतात की डॉ.

प्रकरण कायदामंत्री आणि विरोधी आवाज · 1947–1956

दादर येथील चैत्यभूमी स्मारकाचे मीरा आंबेडकर यांच्या हस्ते उद्घाटन (तारीख फॉरवर्ड प्रेसनुसार)

फॉरवर्ड प्रेसनुसार स्मारकाचे उद्घाटन 5 डिसेंबर 1971 रोजी झाले संदर्भ: कीर, पृ. 520 संदर्भ: फॉरवर्ड प्रेस. कोलंबिया आणि कीर तिला WFB ची चौथी (जागतिक) बौद्ध परिषद म्हणतात.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

मुंबईत दलित पँथरची स्थापना (ही तारीख सहसंस्थापक ज. वि. पवार यांनी दिलेली; इतर स्रोत नंतरची तारीख देतात)

पवार 29 मे 1972 ही तारीख देतात. इतर वृत्तांत “सुमारे जून–जुलै 1972” असे सांगतात आणि नेमक्या तारखेबद्दल “बराच वाद” असल्याचे नमूद करतात संदर्भ: फॉरवर्ड प्रेस – पवार संदर्भ: द क्विंट.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

मराठवाडा विद्यापीठासाठी नामांतर (नाव बदलण्याचे) आंदोलन सुरू होते

1978 मध्ये मराठवाडा विद्यापीठाला डॉ. आंबेडकरांचे नाव देण्यासाठी एक मोहीम सुरू झाली.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

महाराष्ट्र शासन डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर : लेखन आणि भाषणे या ग्रंथमालेचे प्रकाशन सुरू करते

बाबासाहेब आंबेडकर: लेखन आणि भाषणे (Writings and Speeches – BAWS) या ग्रंथमालेचे प्रकाशन सुरू केले. पहिल्या खंडाचे संकलन वसंत मून यांनी केले संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, प्रारंभीची पाने संदर्भ: लेखन आणि भाषणे, खंड 1, प्रकाशन तपशील.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

भारताचा सर्वोच्च नागरी सन्मान, भारतरत्न, मरणोत्तर प्रदान

1990 मध्ये, त्यांच्या निधनानंतर तीस वर्षांहून अधिक काळाने, भारताने त्यांना भारतरत्न हा देशाचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार दिला संदर्भ: संयुक्त राष्ट्रांमधील भारताचे स्थायी मिशन, जिनिव्हा.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

मराठवाडा विद्यापीठाचे नाव बदलून डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ असे केले जाते

बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ बनली; जुने नाव काढून टाकण्याऐवजी त्यात त्यांचे नाव जोडले गेले संदर्भ: स्क्रोल. अखेर संकलित झालेले त्यांचे शब्द

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

मूळ प्रती हवाबंद पेट्यांमध्ये

CSIR-NPL आणि गेटी कॉन्झर्व्हेशन इन्स्टिट्यूट यांनी तयार केलेल्या, नायट्रोजन भरलेल्या काचेच्या पेट्या संसद ग्रंथालयात बसवल्या जातात.

प्रकरण संविधान

डॉ. आंबेडकरांचा ब्राँझचा अर्धपुतळा कोलंबियाच्या लेहमन लायब्ररीला अर्पण

24 ऑक्टोबर 1995 रोजी त्यांचा ब्राँझचा अर्धपुतळा कोलंबियाच्या लेहमन लायब्ररीला अर्पण करण्यात आला. तो Federation of Ambedkarite and Buddhist Organisations UK या संस्थेने दान केला होता संदर्भ: कोलंबिया – “Columbians Ahead of Their Time”.

प्रकरण कोलंबिया विद्यापीठ · 1913–1916

नागपूर येथील दीक्षाभूमीवरील स्तूपाचे राष्ट्रपती के. आर. नारायणन यांच्या हस्ते उद्घाटन

त्याचे उद्घाटन 18 डिसेंबर 2001 रोजी राष्ट्रपती के. नारायणन यांच्या हस्ते झाले संदर्भ: दीक्षाभूमीचे अधिकृत संकेतस्थळ.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

26 अलीपूर रोड हे डॉ. आंबेडकरांचे महापरिनिर्वाण स्थळ म्हणून राष्ट्राला समर्पित

26 अलीपूर रोड येथील घर 2 डिसेंबर 2003 रोजी राष्ट्राला समर्पित करण्यात आले संदर्भ: PIB, 2 डिसेंबर 2003. तेथे उघड्या पुस्तकाच्या आकाराचे नवे डॉ.

प्रकरण अखेरचे दिवस · नोव्हेंबर–डिसेंबर 1956

दिल्लीतील 26 अलीपूर रोड राष्ट्राला समर्पित

26 अलीपूर रोड, दिल्ली. 2003 मध्ये राष्ट्राला समर्पित. संविधानाचा मसुदा तयार करण्यातील त्यांच्या भूमिकेच्या सन्मानार्थ उघड्या पुस्तकाच्या आकाराचे नवे स्मारक 13 एप्रिल 2018 रोजी खुले झाले संदर्भ: PIB, 2 डिसेंबर 2003 संदर्भ: PIB, 13 एप्रिल 2018.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

दर वर्षी 26 नोव्हेंबर हा संविधान दिन म्हणून साजरा करण्याचा सरकारचा निर्णय

2015 पासून भारत 26 नोव्हेंबर हा संविधान स्वीकारल्याचा दिवस संविधान दिन (Constitution Day) किंवा संविधान दिवस म्हणून साजरा करतो. आंबेडकरांना आदरांजली म्हणून त्यांच्या 125 व्या जयंतीच्या वर्षात याची सुरुवात करण्याचे सरकारने ठरवले संदर्भ: न्यू इंडिया समाचार (PIB), पृ. 8.

प्रकरण संविधानाची निर्मिती · 1946–1950

संविधान दिनाची सुरुवात

डॉ. आंबेडकरांच्या 125 व्या जयंती वर्षात, 26 नोव्हेंबर हा दिवस दरवर्षी संविधान दिन म्हणून साजरा करण्याचा निर्णय सरकार घेते.

प्रकरण संविधान

महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने 10 किंग हेन्रीज रोड हे घर विकत घेतले जाते

त्यावर लिहिले आहे की ते येथे “1921-22 मध्ये राहिले”. 24 सप्टेंबर 2015 रोजी स्मारक उभारण्यासाठी हे घर महाराष्ट्र शासनाच्या वतीने विकत घेण्यात आले संदर्भ: कॅमडेन नियोजन दस्तऐवज.

प्रकरण लंडन, बडोदा आणि पुन्हा लंडन · 1916–1923

लंडनमधील किंग हेन्री रोड येथील डॉ. आंबेडकर स्मारकाचे उद्घाटन

आंबेडकर स्मारकाचे उद्घाटन 14 नोव्हेंबर 2015 रोजी झाले. पंतप्रधानांनी या जागेचे वर्णन, डॉ.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

न्यूयॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या मुख्यालयात त्यांची जयंती पहिल्यांदा साजरी

संयुक्त राष्ट्रांनी 13 एप्रिल 2016 रोजी पहिल्यांदा त्यांची जयंती साजरी केली. न्यूयॉर्कमध्ये विषमतेविरुद्धच्या लढ्यावर झालेल्या एका कार्यक्रमात ती साजरी झाली.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

नवी दिल्लीतील 15 जनपथ येथे डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र सुरू होते

आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र 7 डिसेंबर 2017 रोजी सुरू झाले संदर्भ: PIB, 7 डिसेंबर 2017. भारतभरातील लहान-मोठ्या शहरांत डॉ.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

26 अलीपूर रोड येथे डॉ. आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक खुले होते

आंबेडकर राष्ट्रीय स्मारक (2018) — स्मारके आणि पंचतीर्थ. SIH26096 समस्या-विधान — विखुरलेल्या साहित्याबद्दल सरकारचेच वर्णन.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

कॅनडातील ब्रिटिश कोलंबिया “डॉ. बी. आर. आंबेडकर समता दिन” पाळते

कॅनडातील ब्रिटिश कोलंबियाने 14 एप्रिल 2021 हा दिवस “डॉ. आंबेडकर समता दिन” म्हणून जाहीर केला संदर्भ: द सेंटिनेल, 12 एप्रिल 2021.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

जातिभेदावर बंदी घालणारे सिएटल हे अमेरिकेतील पहिले शहर ठरते

फेब्रुवारी 2023 मध्ये जातिभेदावर बंदी घालणारे सिएटल हे अमेरिकेतील पहिले शहर ठरले. आंबेडकरी गटांनी या निर्णयाचे स्वागत केले, तर काही हिंदू अमेरिकन गटांनी त्याला विरोध केला संदर्भ: स्क्रोल, 22 फेब्रुवारी 2023.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

हैदराबादमध्ये हुसेन सागरच्या काठी 125 फूट उंच पुतळ्याचे अनावरण

त्याचे अनावरण 14 एप्रिल 2023 रोजी तेलंगणाचे मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांनी केले संदर्भ: DT Next, 14 एप्रिल 2023.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

अमेरिकेतील ॲकोकीक, मेरीलँड येथे 19 फूट उंच “समतेचा पुतळा” (Statue of Equality) याचे अनावरण

त्याचे अनावरण 14 एप्रिल 2023 रोजी तेलंगणाचे मुख्यमंत्री के. चंद्रशेखर राव यांनी केले संदर्भ: DT Next, 14 एप्रिल 2023.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

“सामाजिक न्यायाचा पुतळा” (Statue of Social Justice) (81 फूट पायावर उभा 125 फूट उंच पुतळा) याचे विजयवाडा येथे अनावरण

“सामाजिक न्यायाचा पुतळा” (Statue of Social Justice): 81 फूट उंच पायावर उभा असलेला 125 फूट उंच कांस्य पुतळा, एकूण उंची 206 फूट. त्याचे अनावरण 19 जानेवारी 2024 रोजी आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री वाय.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

न्यूयॉर्क शहराकडून “डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर दिन” जाहीर

भीमराव रामजी आंबेडकर दिन” म्हणून घोषित केला संदर्भ: द ट्रिब्यून, 15 एप्रिल 2025. त्यांचा जन्मदिवस, 14 एप्रिल, आंबेडकर जयंती किंवा भीम जयंती म्हणून प्रचंड मिरवणुकांसह साजरा होतो संदर्भ: कोलंबिया विद्यापीठ – प्रिचेट कालपट, “तेव्हापासून”.

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत

स्मार्ट इंडिया हॅकॅथॉनमधील SIH26096 हे समस्या-विधान (सामाजिक न्याय मंत्रालय) त्यांच्या विखुरलेल्या साहित्याचे डिजिटल संग्रहण तयार करण्याची मागणी करते

— सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालय, स्मार्ट इंडिया हॅकॅथॉन 2026, समस्या-विधान SIH26096 संदर्भ: SIH26096 समस्या-विधान (अधिकृत यादीची प्रत) या संकेतस्थळासाठी आम्ही केलेल्या संशोधनातून याची कारणे दिसतात:

प्रकरण वारसा · 1956–आजपर्यंत