(14) श्री. एम. के. आचार्य आणि इतर 2-8-1933
मूळ इंग्रजी शीर्षक: (14) Mr. M. K. Acharya and others 2-8-1933
मूळ पाने उघडत आहे…
मराठी अनुवाद. हा अनुवाद AI (Claude) च्या मदतीने, आमच्या सार्वजनिक अनुवाद-मार्गदर्शिकेनुसार केलेला मसुदा आहे; अजून अभ्यासकांनी तपासलेला नाही. प्रत्येक परिच्छेदाचा मूळ इंग्रजी मजकूर पानाखालील “मूळ इंग्रजी” मध्ये आणि मूळ PDF चे पान उजवीकडील दुव्यावर पाहा. अनुवादात चूक कळवा.
पृष्ठ 791
PDF पृ. 812 ↗डॉ. बी. आर. आंबेडकर: पण तरीही, दोन्ही प्रकरणांतील मुद्दा एकच असेल, तो म्हणजे संविधान कायद्याचा अर्थ लावणे. दाव्याची कारणे (causes of action) वेगवेगळी असल्यावर आधारित भेद असणे मी चांगले समजू शकतो, पण जिथे दाव्याचे कारण एकच असेल, किंवा म्हणण्यापेक्षा दावा एकच असेल, तो म्हणजे संविधानाचा भंग झाला आहे, तिथे घटक आणि पक्ष यांवर आधारित हा भेद करण्याचे मला कोणतेही समर्थन दिसत नाही.
*****
†14,380. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: आता मला भारतमंत्र्यांना आणखी एक प्रश्न विचारायचा आहे, आणि तो असा. श्वेतपत्रिकेत मला त्याविषयी कोणतीही तरतूद आढळत नाही. भारतमंत्री महोदय, एखादी विशिष्ट कृती असंवैधानिक आहे अशा घोषणेसाठी — ती व्यक्ती कोणतीही विशिष्ट दादरसी (relief) मागत नसली तरी — खाजगी व्यक्तींना दावा करू देणारी तरतूद करणे इष्ट आहे असे आपल्याला वाटत नाही का ? मला असे म्हणायचे आहे की, आपण ज्या प्रकरणांसाठी तरतूद केली आहे ती सगळी प्रकरणे अशी आहेत ज्यांत काही विशिष्ट दादरसी मागितली जाते असे मला आढळते. हे इष्ट ठरू शकेल की एखाद्या खाजगी पक्षकाराला, आपले भविष्य सुरक्षित करण्यासाठी, संघराज्याने किंवा एखाद्या प्रांताने केलेला विशिष्ट प्रस्ताव असंवैधानिक आहे की नाही याविषयी शंका असल्यास तो तत्काळ तपासून पाहावासा वाटू शकेल, जेणेकरून तो भविष्यासाठी आपली स्थिती सुरक्षित करू शकेल — जरी, कार्यवाहीसाठी तो दावा दाखल करत असेल त्या क्षणी, त्याला कोणतीही विशिष्ट दादरसी मागण्याचे कारण नसले तरी ? सर सॅम्युएल होअर: मी वकील नसल्यामुळे अशा प्रकारच्या प्रश्नाचे उत्तर देताना मला थोडा संकोच वाटतो, पण एका सामान्य माणसाचे तत्काळ उत्तर मी देऊ शकलो तर मी असे म्हटले असते की व्यक्तीवर परिणाम करणाऱ्या कोणत्याही विशिष्ट मुद्द्याशिवाय अशा प्रकारचा सर्वसाधारण हक्क देणे विलक्षण कठीण आहे. मार्क्वेस ऑफ रीडिंग: मी असे निरीक्षण नोंदवू का की आपण जे म्हटले आहे तोच खरे तर या देशात लागू असलेला कायदा आहे ? ज्यांना क्विया टायमेट (Qia timet) म्हणतात असे हे अर्ज, म्हणजे कोणताही ठोस वाद नसताना केवळ भविष्यात अडचण येईल म्हणून घोषणा मिळवण्याचे प्रकरण, आम्ही मान्य करत नाही; आणि वाद निर्माण होताच ते करता येते. आम्ही ते कधीच मान्य करत नाही, आणि भारतातही ते मान्य करतात असे मला वाटत नाही.
सर हरिसिंग गौर: दाव्याचे कारण नाही, तर दावा करण्याचा हक्क नाही. श्री. जफरुल्ला खान: खरोखरच, अशी तरतूद संविधानात घातली तर फार मोठ्या अडचणी निर्माण होतील. कायदा संमत होताच भारतात लाखो दावे दाखल होऊ लागतील. 14,381. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: प्रत्येकजण आपला हक्क वापरेलच की नाही हे मला ठाऊक नाही ?
सर सॅम्युएल होअर: भारतातील वकिली व्यवसायासाठी ती एक उत्कृष्ट गोष्ट ठरेल.
***** ‡15,741. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: भारतमंत्री महोदय, (c) मधील अपवादांविषयी, “विशेष अधिकार” (गव्हर्नर-जनरलचे विशेष अधिकार), एकच प्रश्न; मला समजते त्याप्रमाणे स्थिती अशी आहे : सर्वसाधारणपणे
†साक्षीपुराव्याचे इतिवृत्त (Minutes of Evidence), खंड II-B, 20 ऑक्टोबर 1933, पृ. 1293. ‡तत्रैव, 7 नोव्हेंबर 1933 पृ. 1344.
मूळ इंग्रजी
Dr. B. R. Ambedkar: But, all the same, the issue in both cases would be the same, namely, the interpretation of the Constitution Act. I can quite understand the distinction being based upon different causes of action, but where the cause of action is the same, or rather the plea is the same, namely, that there is a breach of the constitution, I do not see any justification in making this distinction based upon units and parties.
*****
†14,380. Dr. B. R. Ambedkar: Now there is another question which I wish to ask the Secretary of State, and it is this. I do not find any provision in the White Paper about it. Do not you think, Secretary of State, it is desirable that there should be provision made allowing private individuals to sue for a declaration that a particular act is unconstitutional, although he is not seeking any specific relief ? I mean, all the cases that you have provided for I find are cases in which some specific relief is asked for. It may be desirable that a private party, in order to safeguard his future, may like to test at once if he has any doubts whether the particular proposal made by the Federation or by a Province is unconstitutional so that he may safeguard his position for the future, although, at the moment, when he is filing the suit for the proceedings, he has no reason to seek any specific relief ? Sir Samuel Hoare: I have some hesitation, not being a lawyer, in answering a question of that kind, but if I may give offhand the answer of a layman I would have said that it was extraordinarily difficult to allow a general right of that kind without any specific issue affecting the individual. Marquess of Reading: May I make the observation that what you have said is really the law as it is applied in this country ? We do not allow these applications of what are called Qia timet, that is to say, merely a case of difficulty hereafter to get a declaration when there is no substantial dispute and the moment there is a dispute it can be done. We never allow it, and I do not think they do in India.
Sir Hari Singh Gour: No cause of action ; no right of suit. Mr. Zafrulla Khan: Indeed there would be very great difficulties if such a provision were inserted in the Constitution. You would start a million suits being instituted in India the moment the Act was passed. 14,381. Dr. B. R. Ambedkar: I do not know whether everybody will exercise his right ?
Sir Samuel Hoare: It would be an excellent affair for the legal profession in India.
***** ‡15,741. Dr. B. R. Ambedkar: Just one question, Secretary of State, dealing with the exceptions in (c), “Special Powers” (Special powers of the Governor-General) as I understand, the position is this : Generally
† Minutes of Evidence, Vol. II-B, 20th October 1933, p. 1293. ‡ Ibid., 7th November 1933 p. 1344.
पृष्ठ 792
PDF पृ. 813 ↗बोलायचे तर, विधिमंडळ भेदभाव करणारा कायदा संमत करू शकत नाही. मी अगदी सर्वसाधारणपणे बोलत आहे ?
सर सॅम्युएल होअर: होय.
15,742. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: प्रत्यक्षात कोणताही भेदभाव नाही याची गव्हर्नरला खात्री पटवून दिल्याशिवाय, प्रशासकीयदृष्ट्या तत्कालीन सरकार भेदभाव करू शकत नाही ?
सर सॅम्युएल होअर: नाही.
श्री. एम. आर. जयकर: गव्हर्नर-जनरल.
15,743. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: गव्हर्नर-जनरल किंवा गव्हर्नर, कारण परंतुक दोघांनाही उद्देशून आहे. सैद्धांतिकदृष्ट्या आणि सर्वसाधारणपणे स्थिती अशी आहे, नाही का ?
सर सॅम्युएल होअर: होय.
15,744. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: आता उपखंड (c) नुसार, एखादी बाब या परंतुकाच्या अटींमध्ये येत असल्यास, भेदभाव करणारा कायदा संमत करण्याचा अधिकार गव्हर्नर-जनरलला असेल. मला असे म्हणायचे आहे की, हा अधिकार आपण गव्हर्नरला केवळ प्रशासकीय हेतूंसाठीच नव्हे, तर कायदेविषयक हेतूंसाठीही देता ? सर सॅम्युएल होअर: श्वेतपत्रिकेच्या प्रस्ताव 18 खालील तो सर्वसाधारण अधिकार आहे.
15,745. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: दोन्हींना लागू; म्हणजे सरकार भेदभाव करू शकत नसले तरी गव्हर्नर भेदभाव करू शकेल ?
सर सॅम्युएल होअर: शांतता आणि स्वास्थ्य यांना असलेला कोणताही गंभीर धोका टाळण्यासाठी.
15,746. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: होय; आता मला विचारायचे आहे की याचा अर्थ काय आहे. आपल्याला तेच अभिप्रेत आहे का हे पाहण्यासाठी मी एक-दोन विशिष्ट उदाहरणे मांडतो. मी असे गृहीत धरतो की या कलमानुसार गव्हर्नर-जनरलला, कोणताही गंभीर धोका टाळण्याच्या दृष्टीने, अमुक व्यक्तींना सैन्यात नोकरी दिली जाणार नाही असे म्हणणे शक्य होईल. याखाली गव्हर्नरला तसे करणे शक्य असेल का ? सर सॅम्युएल होअर: सैद्धांतिकदृष्ट्या ते शक्य असेल असे मी समजतो, पण शांतता आणि स्वास्थ्य यांना असलेल्या गंभीर धोक्याच्या संदर्भात असे प्रकरण फार दूरचे असेल. उदाहरणार्थ, कदाचित डॉ. आंबेडकरांच्या मनात असलेले मूर्त प्रकरण मांडायचे तर, एखादे पथक (unit) सुरू करण्याच्या प्रस्तावामुळे भारताची शांतता आणि स्वास्थ्य धोक्यात आले, असे गव्हर्नर-जनरल म्हणेल याची मी कल्पना करू शकत नाही.
15,747. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: हे ऐकून मला आनंद झाला. त्याच गोष्टीने मला काहीसे अस्वस्थ केले होते ?
सर सॅम्युएल होअर: लष्करी दृष्टीने ती चांगली योजना ठरेल की वाईट हे मी सांगत नाही, पण ते या संरक्षक तरतुदीच्या कक्षेत येईल असे मला दिसत नाही.
15,748. डॉ. बी. आर. आंबेडकर: तसेच, दलित वर्गांना पोलिसांत नोकरी दिली जाणार नाही असे म्हणणेही या कलमातील गव्हर्नरच्या विशेष अधिकारांच्या कक्षेत येणार नाही ?
सर सॅम्युएल होअर: नाही.
zzz
मूळ इंग्रजी
speaking, the Legislature cannot pass a discriminatory Act. I am speaking quite generally ?
Sir Samuel Hoare : Yes.
15,742. Dr. B. R. Ambedkar: Administratively the Government of the day cannot discriminate unless it satisfies the Governor that there is no discrimination in fact ?
Sir Samuel Hoare: No.
Mr. M. R. Jayakar: The Governor-General.
15,743. Dr. B. R. Ambedkar: The Governor-General or the Governor, because the proviso refers to both. That is theoretically and generally the position, is it not ?
Sir Samuel Hoare: Yes.
15,744. Dr. B. R. Ambedkar: Now under sub-clause (c) the Governor-General will have the power to pass a legislative enactment making a discrimination if it came within the terms of this proviso. I mean, this power you give to the Governor not only for administrative purposes, but also for legislative purposes ? Sir Samuel Hoare: It is the general power under Proposal 18 of the White Paper.
15,745. Dr. B. R. Ambedkar: Governing both ; so that the Governor may discriminate although the Government may not ?
Sir Samuel Hoare: For the prevention of any grave menace to peace and tranquillity.
15,746. Dr. B. R. Ambedkar: Yes ; Now I want to ask what is the import of this. I will put one or two specific illustrations to see if that is what you mean. I suppose under (his clause it would be possible for the Governor-General, by way of prevention of any grave menace, to say that certain persons shall not be employed in the Army. Would it be open to the Governor to do so under this ? Sir Samuel Hoare: I suppose theoretically it would be, but the case would be very remote in connection with a grave menace to peace and tranquillity. I cannot, for instance, imagine putting the concrete case which is perhaps in Dr. Ambedkar’s mind, a Governor-General saying that a proposal to start a unit endangered the peace and tranquillity of India.
15,747. Dr. B. R. Ambedkar: I am glad to hear that. That is what rather disturbed me ?
Sir Samuel Hoare: I am not saying whether from a military point of view it would be a good or a bad plan but I cannot see that this would come within the scope of this safeguard.
15,748. Dr. B. R. Ambedkar: Nor would it come within the special powers of the Governor in this clause to say that the Depressed Classes shall not be employed in the Police ?
Sir Samuel Hoare: No.
zzz
PDF पृष्ठ 814
PDF पृ. 814 ↗सूची
A आदिवासी जमाती (Aboriginal Tribes): 246, 418, 463, 471, 547, 718, 737-41.
आचार्य, एम. के.: 730-35.
आद-धर्म: 418-19.
प्रशासकीय अहवाल (ब्लू बुक): 10, 27, 28. प्रौढ मताधिकार: 107, 465, 471, 476, 488, 534, 540, 555-61, 563-66, 568, 577, 614-15, 660, 663, 697, 701. 745.
आगाखान, हिज हायनेस: 654-55, 657-58, 666. आग्रा: 496.
अहरवार (जात): 495.
अहिल्या: 266.
अहमदाबाद: 22-24, 222, 248-49, 302-03. अहमदाबाद मजूर महाजन: 222-23. अहमद, मौलवी सर रफिउद्दीन: 116-17, 290-91. अहमदनगर: 76, 81, 87, 408. अय्यंगार, एम. एस. शेषा: 213. अकबर हैदरी, सर: 712, 775-76. अल्बेनिया: 353; 361.
अमळनेर: 302.
आंबेडकर, डॉ. बी. आर.:
मुंबई विधिमंडळात— मांडलेली विधेयके— वंशपरंपरागत वतने: 72-74, 90-93. खोती निर्मूलन: 96-100.
पुढील विषयांवरील भाषणे— संततिनियमन: 263-66.
जातीय दंगे: 233-37. वंशपरंपरागत वतन कायदा: 72-74, 90-93. औद्योगिक कलह विधेयक: 201-32. न्यायव्यवस्था: 183-87.
कर्नाटक विभाजन: 188-200. खोती निर्मूलन: 101-03.
लोकल बोर्ड: 123-28.
प्रसूती लाभ: 166-67. मंत्र्यांचे वेतन: 170-78. नगरपालिका कायदा: 161-62.
पोलीस कायदा: 138-60.
प्राथमिक शिक्षण: 64-71.
गुन्हेगारांची परिवीक्षा: 179-80. दारूबंदी: 163-65.
लहान जमीनधारणा: 129-37.
तंबाखू शुल्क: 181-82.
मुंबई विद्यापीठ: 45-63. विद्यापीठ सुधारणा: 292-312. दुसरे महायुद्ध, सहभाग: 238-61. प्रश्न: 277-91.
सायमन कमिशनसोबत — मुंबई इलाख्याचे संविधान— याविषयीचा अहवाल: 313-406.
साक्ष: 459-89.
लोथियन समिती— मताधिकाराविषयीची टिपणी: 491-500. सादर केलेली निवेदने— दलित वर्गांच्या शिक्षणाविषयी: 407-28.
दलित वर्गांच्या संरक्षक तरतुदींविषयी: 429-58.
गोलमेज परिषदांमध्ये — संपूर्ण परिषदेच्या समितीत— संरक्षण: 579-80.
संघीय रचनेवरील अहवालांची चर्चा: 510-11.
प्रांतिक संविधान: 528. पूर्ण अधिवेशनात: 503-09, 596-99. उपसमित्यांमध्ये— अल्पसंख्याक: 528-45.
प्रांतिक संविधान: 512-27. सेवा: 600-51.
सादर केलेली निवेदने: 546-56, 669-72. त्यांनी तपासलेले साक्षीदार— आचार्य, एम. के.: 730-35.
अमृत कौर, राजकुमारी: 698-704. बेंथल, एडवर्ड: 692-96.
ब्रूस, सी. ई.: 736.
चर्चिल, डब्ल्यू. एस.: 742-45.
फ्रेंच, जे. सी.: 747.
गिडनी, हेन्री: 746.
होअर, सर सॅम्युएल: 748-92. जेम्स, एफ. ई.: 736-41.
लेटन, लेडी: 696-98.
मायकेल ओ’डायर: 685.
मीर मक्बूल: 679-85.
मुंजे, बी. एस.: 714-29.
सच्चिदानंद सिन्हा: 675-79. सेन, श्रीमती पी. के.: 704-707.
आंबेगाव: 281.
अमेरिका: पाहा यू. एस. ए.
अमृत कौर, राजकुमारी: 698-704. अनंताचार्य, श्री जगद्गुरू: 447. अँडरसन, श्री. एफ. जी. एच.: 129, 131. अँग्लो-इंडियन: 344, 356-57, 400, 413, 579, 594, 655-58, 666, 710, 723, 746. ॲनी बेझंट, श्रीमती: 612.
अस्पृश्यताविरोधी मंडळ: 767. अंत्रोळीकर, डॉ. के. बी.: 254, 267. अंत्यज: 447-48.
मूळ इंग्रजी
INDEX
A Aboriginal Tribes : 246, 418, 463, 471, 547, 718, 737-41.
Acharya, M. K. : 730-35.
Ad-Dharma : 418-19.
Administrative Report (Blue Book): 10, 27, 28. Adult Franchise : 107, 465, 471, 476, 488, 534, 540, 555-61, 563-66, 568, 577, 614-15, 660, 663, 697, 701. 745.
Aga Khan, His Highness : 654-55, 657-58, 666. Agra : 496.
Aharwar (Caste) : 495.
Ahilya : 266.
Ahmedabad : 22-24, 222, 248-49, 302-03. Ahmedabad Majoor Mahajan : 222-23. Ahmed, Maulavi Sir Rafiuddin : 116-17, 290-91. Ahmednagar : 76, 81, 87, 408. Aiyangar, M. S. Shesha : 213. Akbar Hyderi, Sir : 712, 775-76. Albenia : 353; 361.
Amalner : 302.
Ambedkar, Dr. B. R. :
In the Bombay Legislature— Bills introduced on— Hereditary Offices : 72-74, 90-93. Khoti Abolition : 96-100.
Speeches delivered on— Birth Control : 263-66.
Communal Disturbances : 233-37. Hereditary Offices Act : 72-74, 90-93. Industrial Disputes Bill : 201-32. Judiciary : 183-87.
Karnatak Separation : 188-200. Khoti Abolition : 101-03.
Local Boards : 123-28.
Maternity Benefit : 166-67. Ministers’ Salaries : 170-78. Municipal Act : 161-62.
Police Act : 138-60.
Primary Education : 64-71.
Probation of Offenders : 179-80. Prohibition : 163-65.
Small Holdings : 129-37.
Tobacco Duty : 181-82.
University of Bombay : 45-63. University Reforms : 292-312. World War-2, Participation of : 238-61. Questions : 277-91.
With the Simon Commission — Bombay Presidency Constitution— Report by : 313-406.
Evidence of : 459-89.
Lothian Committee— Note on Franchise by : 491-500. Memoranda by— on Depressed Classes Education : 407-28.
on Depressed Classes Safeguards : 429-58.
4t the Round Table Conferences — In the Committee of Whole Conference— Defence : 579-80.
Discussion of Reports on Federal Structure : 510-11.
Provincial Constitution : 528. In the Plenary Session : 503-09, 596-99. In the Sub-Committees on— Minorities : 528-45.
Provincial Constitution : 512-27. Services : 600-51.
Memoranda submitted : 546-56, 669-72. Witnesses examined by— Acharya, M. K. : 730-35.
Amrit Kaur, Rajkumari : 698-704. Benthal, Edward : 692-96.
Bruce, C. E. : 736.
Churchill, W. S. : 742-45.
French, J. C. : 747.
Gidney, Henry : 746.
Hoare, Sir Samuel : 748-92. James, F. E. : 736-41.
Layton, Lady : 696-98.
Michael O’dyer : 685.
Mir Mqbool : 679-85.
Moonje, B. S. : 714-29.
Sachchidananda Sinha : 675-79. Sen, Mrs. P. K. : 704-707.
Ambegaon : 281.
America : See U.S.A.
Amrit Kaur, Rajkumari : 698-704. Anantacharya, Sri Jagadguru : 447. Anderson, Mr. F. G. H. : 129, 131. Anglo-Indians : 344, 356-57, 400, 413, 579, 594, 655-58, 666, 710, 723, 746. Annie Besant, Mrs. : 612.
Anti-Untouchability Board : 767. Antroiikar, Dr. K. B. : 254, 267. Antyaja : 447-48.
पृष्ठ 794
PDF पृ. 815 ↗अरख गट: 494-95.
आर्मस्ट्राँग, प्रा.: 276.
आर्य: 465.
आर्य समाज: 719.
असारले, आर. एस.: 455.
ॲस्क्विथ, लॉर्ड: 617.
आसाम: 2, 16, 33, 273, 369, 583, 647, 670, 789. ॲचिसन कमिशन: 389.
अथेन्सचे: 341.
अतिशूद्र: 256, 409.
ॲटली, मेजर: 472-73, 736, 788. ऑस्ट्रेलिया: 15, 170, 175, 269, 275, 379, 383-84, 519, 603, 622, 632, 637-38, 641, 643-44, 776. ऑस्ट्रेलियन कॉमनवेल्थ: 386. ऑस्ट्रेलियाचे संविधान ; 618, 621-24, 632, 641-42, 646.
ऑस्ट्रिया: 27, 268,443.
ऑस्ट्रियाचे संविधान: 602-03. एकाधिकारशाही: 259.
आयुर्वेद: 12.
अय्यर, सर पी. शिवस्वामी: 396. आझाद, मौलाना अबुल कलाम: 320. B बाबू रामचरण: 497.
बॅकबे भराव (Backbay Reclamation): 40.
मागासवर्ग: पाहा दलित वर्ग. बदलापूर: 283, 287.
बहिष्कृत हितकारिणी सभा— निवेदने: 407-58.
बाजपेयी, श्री.: 436-37.
बलाई: 447, 452, 453.
बालफोर, श्री.: 371.
बलुचिस्तान: 318-26.
वाणी: 110, 111, 247, 249.
बॅनर्जी, जे.: 714, 716, 720-23, 726-31. बारडोली: 183.
बार्कर, श्री.: 329.
बडोदा: 447, 462.
बसू, जे. एन.: 565, 570, 574, 580, 583, 594, 711. बेळगाव: 77.
बेल्जियम: 631.
बेल्लारी: 194.
बेल, सर रॉबर्ट डी.: 117, 168, 202, 216. बनारस हिंदू विद्यापीठ: 614. बंगाल: 2, 16, 33, 319-20, 369, 404-05, 413, 419, 499, 560-62, 583, 700-13, 719, 721-22, 725, 728, 747, 764-67, 770.
बेंथॉल, सर एडवर्ड: 692-96. वऱ्हाड समिती: 85.
बर्कली, जॉर्ज: 509.
बर्लिन: 264.
बर्नहार्ट: 269.
भागवत: 266.
भाई परमानंद: 714, 718, 719, 725. भंगी: 249,482.
भंगीवाडा: 246.
भोक्सा गट: 494-95.
भोळे, आर. आर.: 64, 148, 151, 154-55. भुर्गी, जी. एम.: 318.
बिहार व ओरिसा: 2, 32, 33, 170, 190, 194 369, 712.
विजापूर: 194.
बिर्ला: 709-13.
संततिनियमन: 257-76.
बिस्वास, श्री. रसिक: 726.
ब्लंट, श्री.: 494-98.
बोर्ड ऑफ एज्युकेशन, लंडन: 296. बोले, एस. के.: 87, 279, 280-81, 289. मुंबई— चेंबर ऑफ कॉमर्स: 162.
शहर: 22-25, 87, 138-39, 145-46, 150, 15758,168,178,181-82,192, 203, 211, 230, 249, 300-03, 324, 339, 369-70, 404, 410, 422, 472, 475-76, 485.
वंशपरंपरागत वतन कायदा: 72-95, 283. विधान परिषद (चर्चा): 1-29, 316, 326, 328, 351, 356, 367, 378, 429, 433, 435, 441-42, 466-67, 470, 487, 526, 609.
नगरपालिका कायदा: 35-37.
नगरपालिका: 23, 36, 37, 161, 193, 219, 249, 279, 290, 475.
नेटिव्ह एज्युकेशन सोसायटी: 408. इलाखा: 2, 7, 15, 16, 27, 30-33, 47, 81, 85, 101, 140, 167, 171, 173, 193, 275, 297, 315-16, 318-24, 326, 330, 344, 367-68, 400, 403, 408, 413, 415, 420-21, 426, 429, 433, 437-38, 442, 464, 466, 469, 473-74, 477, 481, 485, 516, 527, 530, 547-48, 560, 576, 583, 637, 643, 647, 670, 699, 703-04, 714, 721-24, 731, 738, 740, 760, 766. प्राथमिक शिक्षण कायदा, 1923: 64-71, 280. पोर्ट ट्रस्ट: 279.
औद्योगिक कलह समेट कायदा, 1934: 201, 202.
विद्यापीठ: 45-63, 292-95, 302. 305-12. बोरसद: 249-51.
बोस, बाबू सुभाषचंद्र: 263. ब्राह्मण: 109-10, 119-20, 394-97, 404-05, 414-15, 420-21, 426, 444-45, 452, 576, 614, 685, 709, 716, 731-34, 765.
ब्राह्मो समाज: 709-16.
ब्रॅम्बल, श्री.: 180.
ब्राझील: 245.
ब्रिटिश सरकार: 77, 80, 195, 206, 240, 405, 40809, 415, 447, 482, 504-05, 534, 580, 597, 604, 637, 665.
मूळ इंग्रजी
Arakh Group : 494-95.
Armstrong, Prof. : 276.
Aryan : 465.
Arya Samaj : 719.
Asarle, R. S. : 455.
Asquith, Lord: 617.
Assam : 2, 16, 33, 273, 369, 583, 647, 670, 789. Atchison Commission : 389.
Athenian : 341.
Ati-Sudras : 256, 409.
Attlee, Major : 472-73, 736, 788. Australia : 15, 170, 175, 269, 275, 379, 383-84, 519, 603, 622, 632, 637-38, 641, 643-44, 776. Australian Commonwealth : 386. Australian Constitution ; 618, 621-24, 632, 641-42, 646.
Austria : 27, 268,443.
Austrian Constitution : 602-03. Autocracy : 259.
Ayurveda : 12.
Ayyar, Sir P. Siwaswami : 396. Azad, Maulana Abul Kalam : 320. B Babu Ramcharan : 497.
Backbay Reclamation : 40.
Backward Classes : See Depressed Classes. Badlapur : 283, 287.
Bahishkrit Hitakarini Sabha— Memoranda: 407-58.
Bajpai, Mr. : 436-37.
Balais : 447, 452, 453.
Balfour, Mr. : 371.
Baluchistan : 318-26.
Bania: 110, 111, 247, 249.
Bannerjee, J. : 714, 716, 720-23, 726-31. Bardoli : 183.
Barker, Mr. : 329.
Baroda : 447, 462.
Basu, J. N. : 565, 570, 574, 580, 583, 594, 711. Belgaon : 77.
Belgium : 631.
Bellari : 194.
Bell, Sir Robert D. : 117, 168, 202, 216. Benaras Hindu University : 614. Bengal : 2, 16, 33, 319-20, 369, 404-05, 413, 419, 499, 560-62, 583, 700-13, 719, 721-22, 725, 728, 747, 764-67, 770.
Benthall, Sir Edward : 692-96. Berar Committee : 85.
Berkeley, George : 509.
Berlin : 264.
Bernhardt : 269.
Bhagwat : 266.
Bhai Parmanand : 714, 718, 719, 725. Bhangi : 249,482.
Bhangiwada : 246.
Bhoksa Group : 494-95.
Bhole, R. R. : 64, 148, 151, 154-55. Bhurgi, G. M. : 318.
Bihar & Orissa : 2, 32, 33, 170, 190, 194 369, 712.
Bijapur : 194.
Birla : 709-13.
Birth Control : 257-76.
Biswas, Mr. Rasik : 726.
Blunt, Mr. : 494-98.
Board of Education, London : 296. Bole, S. K. : 87, 279, 280-81, 289. Bombay— Chamber of Commerce : 162.
City : 22-25, 87, 138-39, 145-46, 150, 15758,168,178,181-82,192, 203, 211, 230, 249, 300-03, 324, 339, 369-70, 404, 410, 422, 472, 475-76, 485.
Hereditary Offices Act : 72-95, 283. Legislative Council (Debates) : 1-29, 316, 326, 328, 351, 356, 367, 378, 429, 433, 435, 441-42, 466-67, 470, 487, 526, 609.
Municipal Act : 35-37.
Municipality : 23, 36, 37, 161, 193, 219, 249, 279, 290, 475.
Native Education Society : 408. Presidency : 2, 7, 15, 16, 27, 30-33, 47, 81, 85, 101, 140, 167, 171, 173, 193, 275, 297, 315-16, 318-24, 326, 330, 344, 367-68, 400, 403, 408, 413, 415, 420-21, 426, 429, 433, 437-38, 442, 464, 466, 469, 473-74, 477, 481, 485, 516, 527, 530, 547-48, 560, 576, 583, 637, 643, 647, 670, 699, 703-04, 714, 721-24, 731, 738, 740, 760, 766. Primary Education Act, 1923: 64-71, 280. Port Trust : 279.
Trade Disputes Conciliation Act, 1934 : 201, 202.
University : 45-63, 292-95, 302. 305-12. Borsad : 249-51.
Bose, Babu Subhas Chandra : 263. Brahmins : 109-10, 119-20, 394-97, 404-05, 414-15, 420-21, 426, 444-45, 452, 576, 614, 685, 709, 716, 731-34, 765.
Brahmo Samaj : 709-16.
Bramble, Mr. : 180.
Brazil : 245.
British Govt. : 77, 80, 195, 206, 240, 405, 40809, 415, 447, 482, 504-05, 534, 580, 597, 604, 637, 665.
पृष्ठ 795
PDF पृ. 816 ↗ब्रिटिश साम्राज्य: 243, 342, 352, 361, 504, 534. ब्रिटिश भारत: 33, 167, 191, 361, 364, 461, 46465, 503, 602-03, 606, 612, 623, 629, 634-35, 639, 665, 669-70, 679-83, 712, 759-60, 773. ब्रिटिश संसद: 171, 214.
ब्राउन, न्यायमूर्ती: 635.
ब्रूस, सी. ई.: 736.
ब्राइस, जेम्स: 341.
ब्राइस समिती: 618-20.
बकिंगहॅम पॅलेस: 257.
बुद्ध: 494.
बौद्ध: 732.
बल्गेरिया: 353, 361.
बुंडेसराट: 605-06.
बर्क, सर एडमंड ; 356, 508.
ब्रह्मदेश: 2, 7, 272-73, 532.
बर्नहॅम, लॉर्ड: 479.
बटलर, श्री.: 679, 688, 698, 706. बटलर समिती: 607.
C कॅडोगन, श्री.: 474.
कलकत्ता: 150, 229, 320, 713, 721. कलकत्ता विद्यापीठ: 311.
कलकत्ता विद्यापीठ आयोग: 293, 311. केंब्रिज विद्यापीठ: 299-301. कॅनडा: 15, 27, 170, 175, 272-73, 352, 360, 375, 379, 381, 383, 384, 513, 519, 603, 615-17, 689.
कॅनडाचे संविधान: 511, 618, 621, 623-24, 632, 681.
कँडी, मेजर: 402-10.
कानपूर: 495.
कार्ड्यू, सर अलेक्झांडर: 443.
कार, सर ह्यूबर्ट: 659, 666, 752-53. कार्सन: 257.
कॅटो, सर थॉमस: 692.
सिलोन: 344, 372.
1928 चा सिलोन आयोग: 344, 372, 582. सिलोनी: 585.
चैनानी, एच. के.: 93.
चमारदास: 455-56.
चांभार: 248, 494-96, 499.
चेंबरलेन, सर ऑस्टेन: 675, 723, 730, 757, 770, 779-80.
चेंबर ऑफ कॉमर्स: 347.
चांभारवाडा: 246.
चटर्जी, बी. सी.: 714, 720, 722-27, 729. चटर्जी रामानंद: 715, 728.
चातुर्वर्ण्य: 256.
चेग्निडन, श्री.: 224.
छत्रे, सदाशिव काशीनाथ: 408. चिकोडी, आर. आर.: 55, 86,108.
चीन: 267, 272, 274, 635.
चिनी शिंपी: 505.
चिंतामणी, श्री.: 527, 536, 575, 593. चितळे, रावबहादूर जी. के.: 114, 118, 120, 142. चित्रे, ए. व्ही.: 161, 176.
ख्रिस्ती धर्म: 663.
ख्रिस्ती: 253, 494, 609.
ख्रिस्ती मिशनरी: 419.
चुंद्रीगर, श्री. इस्माईल आय.: 126, 127, 148, 151. चर्चिल, सर विन्स्टन: 742-45. सिट्रिन, श्री. वॉकर: 223.
सविनय कायदेभंग चळवळ: 180, 688. कलोन: 269.
सरसेनापती (Commander-in-Chief): 651, 756-57. कॉमनवेल्थ संसद: 384.
जातीय निवाडा: 711-12, 728, 758-68, 785-86. जातीय दंगे: 139-40.
कम्युनियन: 145.
काँग्रेस: पाहा भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस. काँग्रेस-लीग योजना: 325.
हुजूर पक्षाचे सरकार (ब्रिटिश): 558. हुजूर पक्ष (ब्रिटिश): 177. कूपर, सर धनजीशहा: 237.
कूर्ग: 189.
कॉटन, सर इव्हान्स: 673.
मध्य प्रांत व वऱ्हाड: 23, 32, 33, 84, 171, 326, 36970, 426, 560, 670. क्रॅडॉक, सर रेजिनाल्ड ; 673, 738. गुन्हेगार जमाती: 41, 461-63, 468, 471. क्रोएशियन: 353. राजसत्ता: 174, 334, 335, 386-90, 401, 551, 587, 610, 611, 643, 681-83. कफ, जी. ई.: 688. चेक: 352. चेकोस्लोव्हाकिया: 352.
D दादाभॉय, सर माणेकजी: 605, 607-08, 620, 642.
देहलवी, सर अली महंमद खान: 143, 149, 159, 188, 194.
दक्ष प्रजापती: 266.
दळवी, डी. जी.: 457.
दांडी यात्रा: 248.
दार्जिलिंग: 726.
दस्तूर, श्री.: 60.
दत्ता, डॉ.: 659.
दख्खन: 75, 131.
दख्खन शेतकरी सहाय्य कायदा: 288. डेक्कन एज्युकेशन सोसायटी: 304. भारताचे संरक्षण: 579-80, 643, 755-57. भारत संरक्षण कायदा: 143, 144, 152. राज्यसंरक्षण कायदा (इंग्लंड): 143-44. दिल्ली: 320, 354, 650, 763-64.
लोकशाही: 245, 259, 342, 440, 443. डेन्मार्क: 27.
मूळ इंग्रजी
British Empire : 243, 342, 352, 361, 504, 534. British India : 33, 167, 191, 361, 364, 461, 46465, 503, 602-03, 606, 612, 623, 629, 634-35, 639, 665, 669-70, 679-83, 712, 759-60, 773. British Parliament : 171, 214.
Brown, Mr. Justice : 635.
Bruce, C. E. : 736.
Bryce, James : 341.
Bryce Committee : 618-20.
Buckingham Palace : 257.
Buddha : 494.
Buddhists : 732.
Bulgaria : 353, 361.
Bundesrat : 605-06.
Burke, Sir Edmund ; 356, 508.
Burmah : 2, 7, 272-73, 532.
Burnham, Lord : 479.
Butler, Mr. : 679, 688, 698, 706. Butler Committee : 607.
C Cadogan, Mr. : 474.
Calcutta : 150, 229, 320, 713, 721. Calcutta University : 311.
Calcutta University Commission : 293, 311. Cambridge University : 299-301. Canada : 15, 27, 170, 175, 272-73, 352, 360, 375, 379, 381, 383, 384, 513, 519, 603, 615-17, 689.
Canadian Constitution : 511, 618, 621, 623-24, 632, 681.
Candy, Major : 402-10.
Canpur : 495.
Cardew, Sir Alexander : 443.
Carr, Sir Hubert : 659, 666, 752-53. Carson : 257.
Catto, Sir Thomas : 692.
Ceylon : 344, 372.
Ceylon Commission of 1928 : 344, 372, 582. Ceylonese : 585.
Chainani, H. K. : 93.
Chamardas : 455-56.
Chamars : 248, 494-96, 499.
Chamberlain, Sir Austen : 675, 723, 730, 757, 770, 779-80.
Chamber of Commerce : 347.
Chambharwada : 246.
Chatterji, B. C. : 714, 720, 722-27, 729. Chatterji Ramanand : 715, 728.
Chaturvarna : 256.
Chegnidden, Mr. : 224.
Chhatre, Sadasheo Kashinath : 408. Chikodi, R. R. : 55, 86,108.
China : 267, 272, 274, 635.
Chinese Tailor : 505.
Chintamani, Mr. : 527, 536, 575, 593. Chitale, Rao Bahadur G. K. : 114, 118, 120, 142. Chitre, A. V. : 161, 176.
Christianity : 663.
Christians : 253, 494, 609.
Christian Missionaries : 419.
Chundrigar, Mr. Ismail I. : 126, 127, 148, 151. Churchill, Sir Winston : 742-45. Citrine, Mr. Walkar : 223.
Civil Disobedience Movement : 180, 688. Cologne : 269.
Commander-in-Chief : 651, 756-57. Commonwealth Parliament : 384.
Communal Award : 711-12, 728, 758-68, 785-86. Communal Riots : 139-40.
Communion : 145.
Congress : See Indian National Congress. Congress League Scheme : 325.
Conservative Government (British) : 558. Conservative Party (British) : 177. Cooper, Sir Dhanjishah : 237.
Coorg : 189.
Cottan, Sir Evans : 673.
C. P. & Berar : 23, 32, 33, 84, 171, 326, 36970, 426, 560, 670. Craddock, Sir Reginald ; 673, 738. Criminal Tribes : 41, 461-63, 468, 471. Croatians : 353. Crown : 174, 334, 335, 386-90, 401, 551, 587, 610, 611, 643, 681-83. Cuffe, G. E. : 688. Czechs : 352. Czechoslovakia : 352.
D Dadabhoy, Sir Maneckjee : 605, 607-08, 620, 642.
Dahelvi, Sir Ali Mahomed Khan : 143, 149, 159, 188, 194.
Daksha Prajapati : 266.
Dalvi, D. G. : 457.
Dandi March : 248.
Darjeeling : 726.
Dastur, Mr. : 60.
Datta, Dr. : 659.
Deccan : 75, 131.
Deccan Agriculturists’ Relief Act : 288. Deccan Education Society : 304. Defence of India : 579-80, 643, 755-57. Defence of India Act : 143, 144, 152. Defence of Realm Act (England) : 143-44. Delhi : 320, 354, 650, 763-64.
Democracy : 245, 259, 342, 440, 443. Denmark : 27.
पृष्ठ 796
PDF पृ. 817 ↗दलित वर्ग— दलित वर्ग: 41, 42, 44, 50, 51, 107, 108, 110-14, 127, 177, 190, 192, 194, 246-47, 25053, 256, 258, 278-79, 282-83, 288, 312-13, 338-40, 344, 356-60, 363-67, 372, 394-400, 409, 414-15, 418-46, 455-59, 464-500, 50309, 513-15, 528-34, 537-57, 562-65, 568, 576, 579, 593, 597-98, 609, 613-14, 627, 649, 652, 655-62, 665-72, 685, 704, 708-14, 717-20 724-29, 740-41, 747, 759-64, 785-86, 793. दलित वर्ग परिषद: 448, 449, 456-57.
डिप्रेस्ड क्लासेस इन्स्टिट्यूट: 459. डिप्रेस्ड इंडिया असोसिएशन: 459. देसाई, दिवाणबहादूर हिरालाल डी: 280, 290. देसाई, मोरारजी रणछोडदास: 19, 259. देसाई, रावसाहेब दादूभाई: 4.
देशमुख, आर. एम.: 714.
देशपांडे, एल. एम.: 730-34.
देवयानी: 242.
धारावी: 10.
धारिया, गोविंद नारायण: 449.
धारवाड: 302, 339, 418.
ढेड (जात): 248, 405, 414, 451, 459, 461. धोलका: 242.
धुलिया (जात): 499.
धुसिया: 495.
डायसी, प्राध्यापक: 235, 349.
दीक्षित, एम. के.: 115.
डोम (जात): 499.
डोमिनियन दर्जा: 248, 505-08, 534, 557-61, 608, 742, 745, 753.
दुष्यंत, राजा: 266.
डच: 352, 360.
द्विदल शासनपद्धती: 324, 326, 332, 610, 743. E अर्ल ऑफ ऑकलंड: 402, 410.
ईस्ट इंडिया कंपनी: 361, 387.
पूर्व खानदेश: 76, 87.
ईस्ट, प्रा.: 275.
शिक्षण आयोग, 1883: 43. शिक्षणमंत्री: 39-44, 45, 52, 54, 57, 58, 67, 340, 445.
एकादशी: 255.
एलनबरो, लॉर्ड: 417.
एल्फिन्स्टन महाविद्यालय: 47, 300, 301. एल्फिन्स्टन मिल: 233.
एल्फिन्स्टन, सर माउंटस्टुअर्ट: 404, 405. 408, 413-15, 419.
आणीबाणी अधिकार कायदा, 1920: 214, 229. इंग्लंड: 105, 114, 143, 209, 223-26, 264, 268, 271, 274, 326, 333, 343, 367, 371, 389, 392, 403, 410, 413, 558, 609, 619, 649, 660, 726. एस्टोनिया: 352, 375.
एस्टोनियन: 352.
ईटन: 397.
युरोप: 19, 114, 173, 195, 230, 389, 403-04, 410-13, 443, 445, 631, 657.
युरोपियन: 330, 332, 344, 347, 357, 393-96, 439, 443, 488, 581-82, 585, 590, 609, 663, 666, 695, 710.
युरोपीय (देश): 19, 29, 134, 258. युरोपियन मिशनरी: 304.
यूस्टस पर्सी, लॉर्ड: 742, 752, 783-84. इव्हान्स, मायरिडिन: 224.
वगळलेली क्षेत्रे: 670, 786-89.
वगळलेल्या जाती: 500.
बहिःस्थ जाती (Exterior Castes): 500.
F फेगन, सर पी. जे.: 673-74.
फेदरस्टोन दंगल समिती: 234. भारतातील संघीय न्यायालय: पाहा सर्वोच्च न्यायालय. संघीय रचना समिती: 510, 543. 600, 603-04, 609, 655.
संघीय रचना उपसमिती: 510-11, 591, 596, 601-02, 606, 624.
फेल्डमन: 28.
फेल, सर गॉडफ्रे: 757.
अर्थमंत्री: 1-4, 7-16, 19, 21-28, 30-32, 34, 35, 39.
फ्लेमिंग, श्री.: 280-81.
फूट, श्री.: 335, 338, 366, 376.
फॉक्स, कर्नल लेन: 463.
फ्रान्स: 27, 264, 268-69, 270-71, 273, 560, 631. मताधिकार: 337-44, 441, 473, 475, 487-88, 540, 555, 557-62. 564-66, 576-78, 681-82, 696-97, 734, 749, 755.
मताधिकार समिती (भारतीय): 364, 365, 369, 370, 431, 567-77, 597, 649.
तिला आंबेडकरांची टिपणी ; 419-500.
फ्रेंच: 360.
फ्रेंच चेंबर ऑफ डेप्युटीज: 331. मूलभूत हक्क: 554-55, 587, 639, 643. G गायकवाड, सर सयाजीराव: 451.
गायकवाड, बी. के.: 127, 270.
गणपती: 49.
गांधी, महात्मा: 222, 263, 328, 450, 456, 610, 612,614-15, 617, 653-62, 681, 711-17, 721, 723, 728, 735, 759-60, 763-67. गांधी राज: 447.
गवई, जी. ए.: 714-15, 729.
गॅव्हिन जोन्स, श्री.: 621-22, 688.
गझूर (जात): 499.
जिनिव्हा: 269.
जर्मन साम्राज्य: 603, 605, 608.
जर्मन: 352-53.
जर्मनी: 240, 264, 268, 270-72, 274.
मूळ इंग्रजी
Depressed Classes— Depressed Classes : 41, 42, 44, 50, 51, 107, 108, 110-14, 127, 177, 190, 192, 194, 246-47, 25053, 256, 258, 278-79, 282-83, 288, 312-13, 338-40, 344, 356-60, 363-67, 372, 394-400, 409, 414-15, 418-46, 455-59, 464-500, 50309, 513-15, 528-34, 537-57, 562-65, 568, 576, 579, 593, 597-98, 609, 613-14, 627, 649, 652, 655-62, 665-72, 685, 704, 708-14, 717-20 724-29, 740-41, 747, 759-64, 785-86, 793. Depressed Classes Conference : 448, 449, 456-57.
Depressed Classes Institute : 459. Depressed India Association : 459. Desai, Diwan Bahadur Hiralal D : 280, 290. Desai, Morarji Ranchhoddas : 19, 259. Desai, Rao Saheb Dadubhai : 4.
Deshmukh, R. M. : 714.
Deshpande, L. M. : 730-34.
Devyani : 242.
Dharavi : 10.
Dhariya, Govind Narayan : 449.
Dharwar : 302, 339, 418.
Dhed (Caste) : 248, 405, 414, 451, 459, 461. Dholka : 242.
Dhulia (Caste) : 499.
Dhusia : 495.
Dicey, Professor : 235, 349.
Dikshit, M. K. : 115.
Dom (Caste) : 499.
Dominion Status : 248, 505-08, 534, 557-61, 608, 742, 745, 753.
Dushyanta, King : 266.
Dutch : 352, 360.
Dyarchy : 324, 326, 332, 610, 743. E Earl of Auckland : 402, 410.
East India Company : 361, 387.
East Khandesh : 76, 87.
East, Prof. : 275.
Education Commission, 1883 : 43. Education Minister : 39-44, 45, 52, 54, 57, 58, 67, 340, 445.
Ekadashi : 255.
Ellenborough, Lord : 417.
Elphinstone College : 47, 300, 301. Elphinstone Mill : 233.
Elphistone, Sir Mount Stuart : 404, 405. 408, 413-15, 419.
Emergency Powers Act of 1920 : 214, 229. England : 105, 114, 143, 209, 223-26, 264, 268, 271, 274, 326, 333, 343, 367, 371, 389, 392, 403, 410, 413, 558, 609, 619, 649, 660, 726. Esthonia : 352, 375.
Esthonians : 352.
Eton : 397.
Europe : 19, 114, 173, 195, 230, 389, 403-04, 410-13, 443, 445, 631, 657.
Europeans : 330, 332, 344, 347, 357, 393-96, 439, 443, 488, 581-82, 585, 590, 609, 663, 666, 695, 710.
European (countries) : 19, 29, 134, 258. European Missionaries : 304.
Eustace Percy, Lord : 742, 752, 783-84. Evans, Myriddin : 224.
Excluded Areas : 670, 786-89.
Excluded Castes : 500.
Exterior Castes : 500.
F Fagan, Sir P. J. : 673-74.
Featherstone Riots Committee : 234. Federal Court in India : See Supreme Court. Federal Structure Committee : 510, 543. 600, 603-04, 609, 655.
Federal Structure Sub-Committee : 510-11, 591, 596, 601-02, 606, 624.
Feldman : 28.
Fell, Sir Godfrey : 757.
Finance Minister : 1-4, 7-16, 19, 21-28, 30-32, 34, 35, 39.
Fleming, Mr. : 280-81.
Foot, Mr. : 335, 338, 366, 376.
Fox, Colonel Lane : 463.
France : 27, 264, 268-69, 270-71, 273, 560, 631. Franchise : 337-44, 441, 473, 475, 487-88, 540, 555, 557-62. 564-66, 576-78, 681-82, 696-97, 734, 749, 755.
Franchise Committee (Indian) : 364, 365, 369, 370, 431, 567-77, 597, 649.
Ambedkar’s note to ; 419-500.
French : 360.
French Chamber of Deputies : 331. Fundamental Rights : 554-55, 587, 639, 643. G Gaekwar, Sir Sayajirao : 451.
Gaikwad, B. K. : 127, 270.
Ganapati : 49.
Gandhi, Mahatma : 222, 263, 328, 450, 456, 610, 612,614-15, 617, 653-62, 681, 711-17, 721, 723, 728, 735, 759-60, 763-67. Gandhi Raj : 447.
Gavai, G. A. : 714-15, 729.
Gavin Jones, Mr. : 621-22, 688.
Gazur (Caste) : 499.
Geneva : 269.
German Empire : 603, 605, 608.
Germans : 352-53.
Germany : 240, 264, 268, 270-72, 274.
पृष्ठ 797
PDF पृ. 818 ↗घुर्ये, डॉ. जी. एस.: 273.
गिडनी, सर हेन्री: 511, 535, 540, 543-44, 564, 575, 589, 595, 653, 656, 658, 666, 725, 746. ग्लॅडस्टन: 397.
गोकुळचंद, डॉ.: 718.
गोखले, बी. जी.: 339, 397.
गोखले, एल. आर.: 116.
गोळे, प्राचार्य: 270.
गोअरिंग: 269.
गौर, सर एच. एस.: 463-64, 476, 480, 483, 681, 699, 725, 736, 765 ; 769, 779-80, 791. गव्हर्नर: 8, 92, 175, 236, 317, 322-27, 334-36, 376-79, 382, 386-88, 400, 515-23, 542, 58889, 611, 665, 675, 684-85, 691-92, 730-31,741, 749-50,761,769,774, 777-80, 786-89, 792. गव्हर्नर-जनरल: 143, 188, 378, 382-84, 386, 409,419, 499, 511, 537, 554, 588-91, 665-66, 731, 741, 746, 752, 754, 757, 761, 769-71,774-75.
भारत सरकार कायदा, 1919: 11, 69, 72, 188, 387-90, 401, 530, 532, 546-48, 554, 579, 591, 675, 678.
भारत सरकार कायदा, 1935: 13, 124, 136, 143, 171, 173, 177-78, 188-91, 197, 198, 220, 228, 332-33, 335, 358, 378.
ग्रेट ब्रिटन: 7, 27, 224, 226, 240, 244, 332, 560, 635.
ग्रीस: 353, 361.
ग्रिफिथ, श्री.: 486.
गुजरात: 49, 75, 248-49, 316, 366. गुजराती: 49, 175, 190, 192, 194, 230, 447. गुंडप्पा, डी. व्ही.: 603.
गुप्ते: 197.
H हेग, सर एच. जी.: 725.
हेली, सर डब्ल्यू. एम.: 748, 750, 752, 776, 786. हजाम: 447.
हक्सर, कर्नल: 606, 607, 615.
हॉल, सर डॅनियल: 275.
हमीद अली, श्रीमती: 698-99, 704.
हॅमिल, प्राध्यापक: 47, 51, 52, 60, 63. हरी (जात): 359.
हरिजन: 128, 131, 175, 194, 250, 261. हॅरॉप, एच. आर.: 673.
हॅरो: 397.
हार्टोग, सर फिलिप्स: 696-98.
हार्टशॉर्न, श्री.: 467, 473.
हेस्टिंग्ज, सर वॉरन: 332.
हेटर, ओ. सी. जी.: 736.
उच्च न्यायालय: 17, 80, 81, 84, 109, 116, 154, 155, 184-86, 378, 560, 646, 736.
डोंगरी जमाती: 461-62, 468, 471.
हिंदू: 29, 41-44, 49, 108, 110, 116, 123, 128, 140, 175. 192, 194, 246-55, 317-21, 328, 350-52, 358-61, 364-65, 370, 397, 404, 417, 431, 436, 444-56, 460-66, 470, 473-84, 491-94, 496-500, 503-04, 517, 529, 533, 541, 555, 656-58, 661-62, 669, 672, 699, 706-07, 709-23, 725-27, 729, 731-32, 735-36, 75960, 764-67. हिंदू कॉलनी (दादर): 25.
हिंदू धर्म: 127, 437, 465, 476, 494, 498, 500, 663.
हिंदू कायदा: 477-78.
हिंदू धर्मग्रंथ: 265.
हिटलर, ॲडॉल्फ: 259, 269.
होअर, सर सॅम्युएल: 612-14, 727, साक्ष तपासली: 748-93.
हॉकेनहल, एफ. डब्ल्यू.: 688.
होलिया (जात): 459.
गृहमंत्री: 9,10, 117, 120,139, 142, 145-50, 156-57, 169, 179, 183-86, 214, 233-35, 256. होमरूल: 236-37, 612.
हॉपकिन्सन, सर आल्फ्रेड: 59.
हॉटसन, श्री. जे. ई. बी.: 280-81, 454. हाउस ऑफ कॉमन्स: 174, 326, 348, 541, 615, 618-21, 742-45.
हाउस ऑफ लॉर्ड्स: 617-21, 745.
हंगेरी: 353.
हंगेरियन: 353.
हंटर कमिशन: 340, 416, 422-24, 428. हुसेन, सर गुलाम: 279.
हटन, डॉ. जे. एच.: 736-42.
हैदराबाद: 302.
I इम्पी, सर इलायजा: 332.
1857 चा इन्कॉर्पोरेशन कायदा: 298.
स्वतंत्र मजूर पक्ष: 127, 128. भारत: 25,101,114, 143,151,164,170, 171, 175, 221, 237, 240, 257, 268, 272, 275, 328, 33334, 341, 345, 349, 352, 361, 374, 385, 389, 394, 403, 405, 457, 462, 471, 478-79, 482, 491, 504, 509, 512-13, 519, 529-30, 540, 546, 554, 559, 561, 570, 598, 602, 606, 622-27, 631, 644-46, 655, 674-75, 685-87, 690-93, 695, 698, 704, 708-09, 737, 743, 751, 754-55, 758,771.
भारतीय सैन्य: 530, 579-80.
भारतीय ख्रिस्ती: 344, 357, 655-58. भारतीय संस्कृती: 168.
भारतीय सनदी सेवा (I.C.S.): 69, 70, 109, 329, 523, 581-95, 674.
भारतीय मवाळ (Indian Liberals): 597.
इंडियन मर्चंट्स चेंबर: 162.
भारतीय: 317, 332, 393-94, 398, 581-82, 737, 739. भारतीयीकरण: 393-94, 398, 401, 515-16, 580-81.
मूळ इंग्रजी
Ghurye, Dr. G. S. : 273.
Gidney, Sir Henry : 511, 535, 540, 543-44, 564, 575, 589, 595, 653, 656, 658, 666, 725, 746. Gladstone : 397.
Gokalchand, Dr. : 718.
Gokhale, B. G. : 339, 397.
Gokhale, L. R. : 116.
Gole, Principal : 270.
Gooring : 269.
Gour, Sir H. S. : 463-64, 476, 480, 483, 681, 699, 725, 736, 765 ; 769, 779-80, 791. Governor : 8, 92, 175, 236, 317, 322-27, 334-36, 376-79, 382, 386-88, 400, 515-23, 542, 58889, 611, 665, 675, 684-85, 691-92, 730-31,741, 749-50,761,769,774, 777-80, 786-89, 792. Governor-General : 143, 188, 378, 382-84, 386, 409,419, 499, 511, 537, 554, 588-91, 665-66, 731, 741, 746, 752, 754, 757, 761, 769-71,774-75.
Govt. of India Act, 1919 : 11, 69, 72, 188, 387-90, 401, 530, 532, 546-48, 554, 579, 591, 675, 678.
Govt. of India Act, 1935 : 13, 124, 136, 143, 171, 173, 177-78, 188-91, 197, 198, 220, 228, 332-33, 335, 358, 378.
Great Britain : 7, 27, 224, 226, 240, 244, 332, 560, 635.
Greece : 353, 361.
Griffith, Mr. : 486.
Gujarat : 49, 75, 248-49, 316, 366. Gujarati : 49, 175, 190, 192, 194, 230, 447. Gundappa, D. V. : 603.
Gupte : 197.
H Haig, Sir H. G. : 725.
Hailey, Sir W. M. : 748, 750, 752, 776, 786. Hajjams : 447.
Haksar, Colonel : 606, 607, 615.
Hall, Sir Daniel : 275.
Hamid Ali, Mrs. : 698-99, 704.
Hamill, Professor : 47, 51, 52, 60, 63. Hari (Caste) : 359.
Harijan : 128, 131, 175, 194, 250, 261. Harrop, H. R. : 673.
Harrow : 397.
Hartog, Sir Philips : 696-98.
Hartshorn, Mr. : 467, 473.
Hastings, Sir Warren : 332.
Hayter, O. C. G. : 736.
High Court : 17, 80, 81, 84, 109, 116, 154, 155, 184-86, 378, 560, 646, 736.
Hill Tribes : 461-62, 468, 471.
Hindus : 29, 41-44, 49, 108, 110, 116, 123, 128, 140, 175. 192, 194, 246-55, 317-21, 328, 350-52, 358-61, 364-65, 370, 397, 404, 417, 431, 436, 444-56, 460-66, 470, 473-84, 491-94, 496-500, 503-04, 517, 529, 533, 541, 555, 656-58, 661-62, 669, 672, 699, 706-07, 709-23, 725-27, 729, 731-32, 735-36, 75960, 764-67. Hindu Colony (Dadar) : 25.
Hinduism : 127, 437, 465, 476, 494, 498, 500, 663.
Hindu Law : 477-78.
Hindu Scriptures : 265.
Hitler, Adolf : 259, 269.
Hoare, Sir Samuel : 612-14, 727, Examined : 748-93.
Hockenhull, F. W. : 688.
Holiyas (Caste) : 459.
Home Minister : 9,10, 117, 120,139, 142, 145-50, 156-57, 169, 179, 183-86, 214, 233-35, 256. Home Rule : 236-37, 612.
Hopkinson, Sir Alfred : 59.
Hotson, Mr. J. E. B. : 280-81, 454. House of Commons : 174, 326, 348, 541, 615, 618-21, 742-45.
House of Lords : 617-21, 745.
Hungary : 353.
Hungarians : 353.
Hunter Commission : 340, 416, 422-24, 428. Hussain, Sir Ghulam : 279.
Hutton, Dr. J. H. : 736-42.
Hyderabad : 302.
I Imprey, Sir Uijah : 332.
Incorporation Act of 1857 : 298.
Independent Labour Party : 127, 128. India : 25,101,114, 143,151,164,170, 171, 175, 221, 237, 240, 257, 268, 272, 275, 328, 33334, 341, 345, 349, 352, 361, 374, 385, 389, 394, 403, 405, 457, 462, 471, 478-79, 482, 491, 504, 509, 512-13, 519, 529-30, 540, 546, 554, 559, 561, 570, 598, 602, 606, 622-27, 631, 644-46, 655, 674-75, 685-87, 690-93, 695, 698, 704, 708-09, 737, 743, 751, 754-55, 758,771.
Indian Army : 530, 579-80.
Indian Christians : 344, 357, 655-58. Indian Civilization : 168.
Indian Civil Service : 69, 70, 109, 329, 523, 581-95, 674.
Indian Liberals : 597.
Indian Merchants’ Chamber : 162.
Indians : 317, 332, 393-94, 398, 581-82, 737, 739. Indianisation : 393-94, 398, 401, 515-16, 580-81.
पृष्ठ 798
PDF पृ. 819 ↗भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस: 9, 22, 105, 173, 186, 225, 248, 249, 263, 276, 370, 372-73, 451, 612, 627, 653, 655-63, 747, 765. भारतीय राष्ट्रीयत्व: 195, 196.
भारतीय संस्थाने: 462, 468, 604-07, 622-23, 637-39, 645-47, 650, 680-84, 760, 775.
भारतीय वैधानिक आयोग (सायमन कमिशन): 190, 343, 373-74, 407, 42930, 492, 496, 520, 523, 527, 560, 572, 577, 648, 670, 742, 758.
इंदूर: 452-53.
इंद्र, देव: 266.
इन्स, सर चार्ल्स: 691-92.
आयर्लंड: 257, 343, 371, 519, 620. आयरिश संविधान: 618, 620.
आयरिश फ्री स्टेट: 15, 27,170.
आयरिश राष्ट्रवादी पक्ष: 257.
आयरिश समझोता: 371.
आयर्विन, लॉर्ड: 688, 756.
इस्लाम: 663.
इस्लिंग्टन कमिशन: 393.
इटली: 134, 270-71, 272, 274-75, 560. अय्यंगार, श्री.: 642, 649.
J जाधव, भास्करराव: 49, 59, 60, 569, 576, 577, 733.
जाधव, श्री. एम. के.: 278.
जगन्नाथ मंदिर: 499.
जागल्या: 75.
जैन: 732.
जयरामदास: 57.
जैस्वार चांभार: 495-96.
जळगाव: 87.
जलिया (जात): 495.
जेम्स, ए. डब्ल्यू. एच.: 736.
जेम्स, एफ. ई.: 688-90.
जामनेर: 251, 252.
जमशेदपूर: 493.
जपान: 274.
जयकर, एम. आर.: 597, 609, 64246, 650, 682-83, 685, 700, 711, 714, 716, 718, 724-25, 764-65, 779, 785, 792.
जहांगीर, सर कावसजी: 282, 522, 564, 567-70, 573-75, 591, 593.
जेंत्राल (गाव): 250.
जेरेमी बेंथॅम: 245.
जर्व्हिस, कॅप्टन जॉर्ज: 408.
ज्यू: 230, 269, 352.
झाबवाला, एस. एच.: 149.
जीना, श्री. महंमद अली: 640, 643-47. जोग, व्ही. एन.: 188, 190, 192-93.
जोगी (जात): 499.
जॉन्सन, डॉ. सॅम्युएल: 177, 509. संयुक्त मतदारसंघ: 555, 758.
जोन्स, श्री. गॅव्हिन: 621-22, 690. जोन्स, श्री. मॉर्गन: 753.
जोशी विधेयक: 80.
जोशी, एन. एम.: 510, 543, 566, 572-77, 610, 649, 738, 788.
जोशी, पुरुषोत्तम प्रभाकर: 449. जुनागढ: 422.
जस्टिस पार्टी: 733.
K खेडा जिल्हा: 249.
कैसर: 269.
काक, श्री. बी.: 679.
कलाल (जात): 499.
काळे, रावबहादूर आर. आर.: 109, 115, 116. काली देवी: 266.
कामत, बी. एस.: 111, 116-19.
कांबळे, जी. जी.: 279.
कानडी: 175, 190-93, 195, 317. कप्पूर (गुजरातमधील गाव): 250. कराची: 279, 302, 422.
करंदीकर, एस. एल.: 102.
कारभारी, एम. एम.: 109.
कर्नाटक: 75, 189-90, 193-94, 316-17, 366-67,400. काश्मीर: 195.
काठेवाड: 451, 483.
कविठा (गाव): 248-49.
कायस्थ: 404, 413.
काझी शहाबुद्दीन: 422.
केळकर, एन. सी.: 715.
केकतनिंभोरा: 251.
केंटकी राज्य: 642.
खान, अलिबहादूर: 192.
खानदेश: 288.
खानसाहेब, अब्दुल लतीफ: 469.
खान, सर लियाकत हयात: 754. खान, डॉ. शफाअत अहमद: 527, 589, 609. खान, सर सय्यद अहमद: 522.
खन्ना, मेहरचंद: 714.
खेडगीकर, आर. ए.: 159.
खेर, बी. जी.: 64, 67-68, 126, 157-59, 175, 17778,199, 239, 246, 248, 259, 260-61. खोजा: 478.
खोत: 97-99, 101-03.
खोती पद्धत: 96-103.
किकाभाई, श्री.: 478.
सातवा एडवर्ड राजा: 257.
कुलाबा: 77, 101, 102, 259.
कोळी: 287.
कोकण: 483.
कोरी गट: 494-95.
कौरव: 266.
कृष्णमाचारी, सर: 75.
क्षत्रिय: 256.
कुलकर्णी: 75, 78, 121.
कुमाऊँ: 661.
कुंती: 266.
कुंझरू: 214.
मूळ इंग्रजी
Indian National Congress : 9, 22, 105, 173, 186, 225, 248, 249, 263, 276, 370, 372-73, 451, 612, 627, 653, 655-63, 747, 765. Indian Nationality : 195, 196.
Indian States : 462, 468, 604-07, 622-23, 637-39, 645-47, 650, 680-84, 760, 775.
Indian Statutory Commission (Simon Commission) : 190, 343, 373-74, 407, 42930, 492, 496, 520, 523, 527, 560, 572, 577, 648, 670, 742, 758.
Indore : 452-53.
Indra, God : 266.
Innes, Sir Charles : 691-92.
Ireland : 257, 343, 371, 519, 620. Irish Constitution : 618, 620.
Irish Free State : 15, 27,170.
Irish Nationalist Party : 257.
Irish Settlement : 371.
Irvin, Lord : 688, 756.
Islam : 663.
Islington Commission : 393.
Italy : 134, 270-71, 272, 274-75, 560. Iyengar, Mr. : 642, 649.
J Jadhav, Bhaskar Rao : 49, 59, 60, 569, 576, 577, 733.
Jadhav, Mr. M. K. : 278.
Jagannath Temple : 499.
Jaglia : 75.
Jains : 732.
Jairamdas : 57.
Jaiswar Chamar : 495-96.
Jalgaon : 87.
Jalia (Caste) : 495.
James, A. W. H. : 736.
James, F. E. : 688-90.
Jamner : 251, 252.
Jamshedpur : 493.
Japan : 274.
Jayakar, M. R. : 597, 609, 64246, 650, 682-83, 685, 700, 711, 714, 716, 718, 724-25, 764-65, 779, 785, 792.
Jehangir, Sir Covasji: 282, 522, 564, 567-70, 573-75, 591, 593.
Jentral (Village) : 250.
Jeremy Bentham : 245.
Jervis, Captain George : 408.
Jews : 230, 269, 352.
Jhabwala, S. H. : 149.
Jinnah, Mr. Muhammad Ali : 640, 643-47. Jog, V. N. : 188, 190, 192-93.
Jogi (Caste) : 499.
Johnson, Dr. Samuel : 177, 509. Joint Electorates : 555, 758.
Jones, Mr. Gavin : 621-22, 690. Jones, Mr. Morgan : 753.
Joshi Bill : 80.
Jo’shi, N. M. : 510, 543, 566, 572-77, 610, 649, 738, 788.
Joshi, Purushottam Prabhakar : 449. Junagadh : 422.
Justice Party : 733.
K Kaira District : 249.
Kaiser : 269.
Kak, Mr. B. : 679.
Kalal (Caste) : 499.
Kale, Rao Bahadur R. R. : 109, 115, 116. Kali Goddess : 266.
Kamat, B. S. : 111, 116-19.
Kamble, G. G. : 279.
Kanarese : 175, 190-93, 195, 317. Kappur (Village in Gujarat) : 250. Karachi : 279, 302, 422.
Karandikar, S. L. : 102.
Karbhari, M. M. : 109.
Karnataka : 75, 189-90, 193-94, 316-17, 366-67,400. Kashmir : 195.
Kathiawar : 451, 483.
Kavita (Village) : 248-49.
Kayasthas : 404, 413.
Kazi Shahabuddin : 422.
Keikar, N. C. : 715.
Kekatnimbhor : 251.
Kentchuky State : 642.
Khan, Alibahadur : 192.
Khandesh : 288.
Khansaheb, Abdul Latif : 469.
Khan, Sir Liyaquat Hayat : 754. Khan, Dr. Shafa’at Ahmed : 527, 589, 609. Khan, Sir Syed Ahmed : 522.
Khanna, Meherchand : 714.
Khedgikar, R. A. : 159.
Kher, B. G. : 64, 67-68, 126, 157-59, 175, 17778,199, 239, 246, 248, 259, 260-61. Khojas : 478.
Khot : 97-99, 101-03.
Khoti System : 96-103.
Kikabhai, Mr. : 478.
King Edward VII : 257.
Kolaba : 77, 101, 102, 259.
Kolis : 287.
Konkan : 483.
Kori Group : 494-95.
Kowravas : 266.
Krishnamachari, Sir : 75.
Kshatriya : 256.
Kulkarni : 75, 78, 121.
Kurnaon : 661.
Kunti : 266.
Kunzru : 214.
पृष्ठ 799
PDF पृ. 820 ↗L मजूर पक्ष (ब्रिटिश): 177.
लेडी लेटन: 696-98.
लजपतराय लाला: 456.
लखमीचंद, श्रीराजमा: 87.
लठ्ठे, ए. बी.: 36, 37, 39.
लॅटव्हिया: 352, 375.
राष्ट्रसंघ: 27, 479.
ली कमिशन: 70, 390, 393,673. विधान परिषद: 322, 331, 356-57, 362, 367-68, 431, 471-73, 514, 518, 524-25, 560, 587, 601, 609-11, 691, 676, 705, 740. मुंबई विधान परिषदही पाहा. ल रॉसिनॉल, डब्ल्यू. ए.: 736.
उदारमतवादी: 105, 558.
लिबर्टी—वृत्तपत्र: 722-24, 729. लिंगायत: 194, 732.
लिथुआनियन: 352, 375.
स्थानिक स्वराज्य मंत्री: 47, 10408,110-13,123-25. लोळी (जात): 499.
लंडन विद्यापीठ: 56, 299, 300. लॉर्ड लोथियन: 644, 768.
लोथियन समिती: 708-09, 713, 719, 72223, 759. लव्हलक, ई. बी.: 673.
लव्हेट, सर व्हर्नी: 152.
लखनौ करार: 320, 365-66, 370-74, 400. लायल, एफ. एफ.: 736.
M मॅकमम, सर जॉर्ज: 736.
मद्रास सैन्य: 530.
मद्रास शहर: 130, 171, 189, 364, 369, 530, 551, 560, 670, 686, 761.
मद्रास इलाखा: 2, 16, 32-33, 188, 195, 445, 698, 705-06, 733.
महाभारत: 242, 266.
महाड परिषद: 448-50.
महार: 75-87, 253-55, 281-83, 286-89, 339, 405, 410, 413, 418, 450, 453-54, 457-61, 464, 477, 488-89.
बिकानेरचे महाराज: 603-08, 620, 623. महाराष्ट्र: 190, 316, 366.
महाराष्ट्रीय: 175,190.
महारदास: 455-56.
महारवाडा: 246.
मलबार: 734-35.
मालवीय परिषद: 722-23, 735. मालवीय, पंडित मदन मोहन: 613-15, 71417, 724-26, 763. माल्टा: 591.
मँचेस्टर विद्यापीठ: 59.
माणगाव: 359.
मांग: 459, 489.
मनू: 248, 409.
मराठा: 41, 195, 344, 348, 356, 420, 453-54. मराठी: 348.
मार्क्वेस ऑफ लोथियन: 699.
मार्टिन, श्री. जे. आर.: 288.
मॅकर्चर, सर विल्यम: 688.
मेहता, चुनीलाल: 277, 282, 455. मेहता, जमनादास एम.: 23, 37, 57, 65, 66, 69, 142, 144.
मेहता, मनुभाई एन.: 776.
मेहता, श्रीमती सरोजिनी: 265.
माईन काम्फ: 269.
मिदनापूर: 747.
मिलान: 269.
मिल, जॉन स्टुअर्ट: 442.
मिलर, श्री.: 468-69.
मिलमालक संघ: 162.
मिल्स, एस. एच.: 747.
अल्पसंख्याक करार: 500.
मीर मक्बूल महमूद: 679-84.
मिराम्स, श्री.: 187.
मिर्झा इस्माईल, सर: 624, 768, 776. मिठा, महंमद सुलेमान कासम: 113, 114-15, 118.
मित्रा, एस. सी.: 213.
मित्तर, बी. एल.: 727.
मित्तर, सर पी. सी.: 152, 535, 563, 567, 574, 582, 591, 620.
मोची (जात): 447.
मोदी: 587, 594.
महंमद शफी, सर: 657, 662. मोहरी (जात): 289.
मनी, लिओ चिओझा: 271.
मॉन्टेग्यू: 318, 327, 377.
मॉन्टेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा: 6, 69, 430, 610, 614.
मोरे, केशवराव: 68.
मोर्ले-मिंटो कौन्सिल: 384:
मोर्ले-मिंटो सुधारणा: 327, 384, 431-32. मुंजे, डॉ. बी. एस.: 536, 541-42, 580, 656, 714-17, 729.
मुडीमन समिती: 365, 369, 381, 432, 445. मुजुमदार, सरदार: 365.
मुकादम, डब्ल्यू. एस.: 258, 278.
मुखर्जी, श्रीमती एल.: 704-05.
मुखर्जी, डॉ. राधाकमल: 276. मुल्लन, श्री.: 500.
मलिक, एम. बी.: 713-14, 720.
मुळशी पेटा: 255, 289.
म्युनिक: 269.
मन्रो, डॉ. जे. एम.: 268.
मुन्शी, के. एम.: 45, 46, 49, 51, 61-62, 148-50, 157-60, 176-77, 216, 239. मर्झबान, श्री.: 164.
मुस्लिम परिषद: 46.
मूळ इंग्रजी
L Labour Party (British) : 177.
Lady Layton : 696-98.
Lajpatrai Lala : 456.
Lakhmichand, Shrirajma : 87.
Latthe, A. B. : 36, 37, 39.
Latvia : 352, 375.
League of Nations : 27, 479.
Lee Commission : 70, 390, 393,673. Legislative Council : 322, 331, 356-57, 362, 367-68, 431, 471-73, 514, 518, 524-25, 560, 587, 601, 609-11, 691, 676, 705, 740. Also refer Bombay Legislative Council. Le Rossignol, W. A. : 736.
Liberates : 105, 558.
Liberty—Newspaper : 722-24, 729. Lingayats : 194, 732.
Lithunians : 352, 375.
Local Self-Government Minister : 47, 10408,110-13,123-25. Loli (Caste) : 499.
London University : 56, 299, 300. Lord Lothian : 644, 768.
Lothian Committee : 708-09, 713, 719, 72223, 759. Loveluck, E. B. : 673.
Lovett, Sir Verney : 152.
Lucknow Pact : 320, 365-66, 370-74, 400. Lyall, F. F. : 736.
M Macmum, Sir George : 736.
Madras Army : 530.
Madras City : 130, 171, 189, 364, 369, 530, 551, 560, 670, 686, 761.
Madras Presidency : 2, 16, 32-33, 188, 195, 445, 698, 705-06, 733.
Mahabharat : 242, 266.
Mahad Conference : 448-50.
Mahar : 75-87, 253-55, 281-83, 286-89, 339, 405, 410, 413, 418, 450, 453-54, 457-61, 464, 477, 488-89.
Maharaja of Bikaner : 603-08, 620, 623. Maharashtra : 190, 316, 366.
Maharashtrians : 175,190.
Mahardas : 455-56.
Maharwada : 246.
Malabar : 734-35.
Malaviya Conference : 722-23, 735. Malaviya, Pandit Madan Mohan : 613-15, 71417, 724-26, 763. Malta : 591.
Manchester University : 59.
Mangaon : 359.
Mangs : 459, 489.
Manu : 248, 409.
Marathas : 41, 195, 344, 348, 356, 420, 453-54. Marathi : 348.
Marquess of Lothian : 699.
Martin, Mr. J. R. : 288.
McKercher, Sir William : 688.
Mehta, Chunnilal : 277, 282, 455. Mehta, Jamnadas M. : 23, 37, 57, 65, 66, 69, 142, 144.
Mehta, Manubhai N. : 776.
Mehta, Mrs. Sarojini : 265.
Mein Kampf : 269.
Midnapore : 747.
Milan : 269.
Mill, John Stuart : 442.
Miller, Mr. : 468-69.
Millowners’ Association : 162.
Mills, S. H. : 747.
Minorities Pact : 500.
Mir Maqbool Mahmood : 679-84.
Mirams, Mr. : 187.
Mirza Ismail, Sir : 624, 768, 776. Mitha, Mahomed Suleman Cassum : 113, 114-15, 118.
Mitra, S. C. : 213.
Mitter, B. L. : 727.
Mitter, Sir P. C. : 152, 535, 563, 567, 574, 582, 591, 620.
Mochis (Caste) : 447.
Mody : 587, 594.
Mohammed Shafi, Sir : 657, 662. Mohri (Caste) : 289.
Money, Leo Chiozza : 271.
Montague : 318, 327, 377.
Montague Chemsford Reform : 6, 69, 430, 610, 614.
Morey, Keshaorao : 68.
Morley-Minto Council : 384:
Morley-Minto Reform : 327, 384, 431-32. Moonje, Dr. B. S. : 536, 541-42, 580, 656, 714-17, 729.
Muddiman Committee : 365, 369, 381, 432, 445. Mujumdar, Sirdar : 365.
Mukadam, W. S. : 258, 278.
Mukerjee, Mrs. L. : 704-05.
Mukerjee, Dr. Radha Kamal : 276. Mullan, Mr. : 500.
Mullick, M. B. : 713-14, 720.
Mulshi Petha : 255, 289.
Munich : 269.
Munro, Dr. J. M. : 268.
Munshi, K. M. : 45, 46, 49, 51, 61-62, 148-50, 157-60, 176-77, 216, 239. Murzban, Mr. : 164.
Muslim Conference : 46.
पृष्ठ 800
PDF पृ. 821 ↗मुसलमान: 29, 38, 41-44, 50, 110, 113-14, 120, 123, 126, 139-W, 175, 192, 194-95, 222, 225-26, 246, 253, 256, 317-21, 328, 338, 344, 350-63, 370-72, 503-04, 507, 517, 529, 536, 541-44, 561-63, 609, 653-55, 658, 662-63, 665-66, 669, 685, 699, 706, 707, 710, 719, 736, 739, 747, 760.
मुस्लिम लीग: 225, 226, 272-74, 320. मुसोलिनी: 259, 269, 270.
मुजुमदार, सरदार, जी. एन.: 80, 88. म्हैसूर: 287.
N नायडू, श्रीमती सरोजिनी: 263, 657. नैयादी (जात): 735.
नामशूद्र: 499, 708, 713, 726. नारायण सखाराम: 286.
नरिमन, के. एफ.: 50.
नाशिक: 76, 286, 302.
नाशिक सत्याग्रह: 643.
नॅशनल सोशालिस्ट (जर्मनी): 269. नवसारी अंत्यज आश्रम: 448.
नौदल: 358.
नायर: 426.
नेहरू समिती: 319-21, 338, 563, 597, 614. नेहरू, जवाहरलाल: 259, 263.
न्यू ब्रन्सविक: 681.
न्यूमन, एच. एल.: 673.
न्यू साउथ वेल्स: 15.
न्यूयॉर्क: 274.
न्यूझीलंड: 15, 170, 269.
हैदराबादचे निजाम: 163.
ब्राह्मणेतर: 41, 105, 109-10, 119, 120, 175, 338, 372, 394-97, 400, 444-45, 576, 597, 685, 716, 732-33.
असहकार चळवळ: 688. नूर महंमद: 61.
उत्तर अमेरिका: 245.
वायव्य सरहद्द प्रांत: 190, 195, 31820, 583, 628, 665. नॉर्वे: 27, 269, नोव्हा स्कॉशिया: 681.
O ओ’डायर, सर मायकेल: 685-88.
ओहायो राज्य: 642.
1840 चे अफूचे युद्ध: 635.
ओरिसा: 712.
ऑक्सफर्ड विद्यापीठ: 299-301.
P पेज, श्री. डब्ल्यू. डब्ल्यू. के.: 688, 690.
पहलजानी, बी. जी.: 50.
पेन, सर थॉमस: 371.
पान (जात): 499.
पंचम: 431, 445.
पंडित नानकचंद: 714, 719-20. पणिक्कर, के. एम.: 679, 681, 685. पंत, पंडित गोविंद वल्लभ: 259. परांजपे, डॉ.: 78, 340, 397, 486. पराशर ऋषी: 266.
परिशिष्ट वर्ग: 128.
संसद (ब्रिटिश): 343, 349, 362, 371-72, 381, 409, 430, 439, 478, 570, 687, 689, 742, 744-46, 758-60.
परमार, कालिदास शिवराम: 249, 251 पारशी: 139, 140, 230, 529.
परुळेकर, एस. व्ही.: 136,158,159, 221. पाटसकर: 147,152, 154-55.
पटेल, वल्लभभाई: 18.
पाटील, दिवाणबहादूर डी. आर.: 109-10. पाटील, रावसाहेब: 75, 78, 482.
पाटणा: 704.
पात्रो, सर ए. पी.: 526, 542-44, 582, 584, 597, 707, 754.
पट्टणी, सर पी.: 682.
पॉल, के. टी.: 522, 566, 574, 577. पील, लॉर्ड: 614, 619, 649.
पन्नीरसेल्वम, रावबहादूर: 344, 656, 666. जनतेचे न्यायाधिकरण: 267.
पेशवे: 482.
पेशव्यांचे सरकार: 409.
पेटिट, जे. बी.: 107.
फडके: 126, 127.
पिकफोर्ड, कुमारी मेरी: 700.
पिराली (जात): 499. पोलंड: 352. पोल: 352 पुणे: 23, 24, 280, 289, 302-03, 721-24. पुणे करार: 108, 178, 707-18, 725-28, 733-35, 760-68.
पोप: 352.
प्रभू: 404.
प्रधान, जी. बी.: 106,107, 284, 287-89. प्रधान, आर. जी.: 106-07, 284, 287-89. प्राग: 269.
प्रतियोगी (वृत्तपत्र): 281.
प्रेमचंद, श्री.: 474.
प्राथमिक शिक्षण समिती: 30, प्रिन्स ऑफ वेल्स: 236.
प्रिव्ही कौन्सिल: 80, 81, 115, 185, 513, 647, 790. प्रोटेस्टंट: 257.
प्रांतिक स्वायत्तता: 382-84, 385-88, 398, 401, 429, 476, 512-13, 693-94, 734.
पंजाब: 2, 16, 32-33, 236, 318-20, 354, 369, 498-99, 560-563, 583, 656, 663, 670, 686, 712, 716-19.
मूळ इंग्रजी
Muslims: 29, 38, 41-44, 50, 110, 113-14, 120, 123, 126, 139-W, 175, 192, 194-95, 222, 225-26, 246, 253, 256, 317-21, 328, 338, 344, 350-63, 370-72, 503-04, 507, 517, 529, 536, 541-44, 561-63, 609, 653-55, 658, 662-63, 665-66, 669, 685, 699, 706, 707, 710, 719, 736, 739, 747, 760.
Muslim League : 225, 226, 272-74, 320. Mussolini : 259, 269, 270.
Muzumdar, Sirdar, G. N. : 80, 88. Mysore : 287.
N Naidu, Mrs. Sarojini : 263, 657. Naiyadi (Caste) : 735.
Namsudras : 499, 708, 713, 726. Narayan Sakharam : 286.
Nariman, K. F. : 50.
Nasik : 76, 286, 302.
Nasik Satyagraha : 643.
National Socialist (Germany) : 269. Navasari Antyaja Ashram : 448.
Navy : 358.
Nayars : 426.
Nehru Committee : 319-21, 338, 563, 597, 614. Nehru, Jawaharlal : 259, 263.
New Brunswick : 681.
Newman, H. L. : 673.
New South Wales : 15.
New York : 274.
New Zealand : 15, 170, 269.
Nizam of Hyderabad : 163.
Non-Brahmins : 41, 105, 109-10, 119, 120, 175, 338, 372, 394-97, 400, 444-45, 576, 597, 685, 716, 732-33.
Non-Co-operation Movement : 688. Noor Mahomad : 61.
North America : 245.
North West Frontier Provinces : 190, 195, 31820, 583, 628, 665. Norway : 27, 269, Nova Scotia : 681.
O O’dwyer, Sir Michael : 685-88.
Ohio State : 642.
Opium War of 1840 : 635.
Orissa : 712.
Oxford University : 299-301.
P Page, Mr. W. W. K. : 688, 690.
Pahaljani, B. G. : 50.
Paine, Sir Thomas : 371.
Pan (Caste) : 499.
Panchamas : 431, 445.
Pandit Nanakchand : 714, 719-20. Panikkar, K. M. : 679, 681, 685. Pant, Pandit Govind Vallabh : 259. Paranjpe, Dr. : 78, 340, 397, 486. Parashar Rishi : 266.
Parishishtha Varga : 128.
Parliament (British) : 343, 349, 362, 371-72, 381, 409, 430, 439, 478, 570, 687, 689, 742, 744-46, 758-60.
Parmar, Kalidas Sheoram : 249, 251 Parsis : 139, 140, 230, 529.
Parulekar, S. V. : 136,158,159, 221. Pataskar : 147,152, 154-55.
Patel, Vallabh Bhai : 18.
Patil, Dewan Bahadur D. R. : 109-10. Patil, Raosaheb : 75, 78, 482.
Patna : 704.
Patro, Sir A. P. : 526, 542-44, 582, 584, 597, 707, 754.
Pattani, Sir P. : 682.
Paul, K. T. : 522, 566, 574, 577. Peel, Lord : 614, 619, 649.
Pennir Selvam, Rao Bahadur : 344, 656, 666. Peoples’ Tribunal : 267.
Peshwas : 482.
Peshwa’s Government : 409.
Petit, J. B. : 107.
Phadke : 126, 127.
Pickford, Miss Mary : 700.
Pirali (Caste) : 499. Poland : 352. Poles : 352 Poona : 23, 24, 280, 289, 302-03, 721-24. Poona Pact : 108, 178, 707-18, 725-28, 733-35, 760-68.
Pope : 352.
Prabhus : 404.
Pradhan, G. B. : 106,107, 284, 287-89. Pradhan, R. G. : 106-07, 284, 287-89. Prague : 269.
Pratiyogi (Newspaper) : 281.
Premchand, Mr. : 474.
Primary Education Committee : 30, Prince of Wales : 236.
Privy Council : 80, 81, 115, 185, 513, 647, 790. Protestants : 257.
Provincial Autonomy : 382-84, 385-88, 398, 401, 429, 476, 512-13, 693-94, 734.
Punjab : 2, 16, 32-33, 236, 318-20, 354, 369, 498-99, 560-563, 583, 656, 663, 670, 686, 712, 716-19.
पृष्ठ 801
PDF पृ. 822 ↗लोकसेवा आयोग (P. S. C.): 393, 401, 776.
पुराणे: 267.
पुरूरवा: 242.
Q व्हिक्टोरिया राणी: 587.
R जहालमतवादी (Radicals): 558.
रहिमतुल्ला, सर इब्राहिम: 42, 187. राजाध्यक्ष, जी. एस.: 74.
राजा, एम. सी.: 462-63, 467, 480, 484, 486. राजा-मुंजे करार: 715, 729.
राजा नरेंद्रनाथ: 526-27, 535-36, 587, 589, 593-95, 716.
राजगोपालाचारी, सी.: 259.
रजपूत: 452.
राजूर-बाभूळ: 286-87.
रामानुज: 494.
रामचंद्र राव, दिवाणबहादूर: 525-26, 563, 567, 570.
रामोशी: 75.
रानडे, एम. जी.: 397.
रँकेलर, लॉर्ड: 771, 779.
राव, प्रा. व्ही. जी.: 457.
रत्नागिरी: 77, 101-02.
रे, एस. एस.: 726.
रीडिंग, लॉर्ड: 318, 539, 541, 544, 780, 791. रेडमंड, श्री. जॉन: 257.
महसूलमंत्री: 37, 79, 86-89, 102. ऱ्होडेशिया: 519.
रियू, श्री. जे. एल.: 86-87, 90-91, 278-83. रॉबर्टसन, एफ. डब्ल्यू.: 673.
रॉफ, एल. ए.: 688.
रोहम, पी. जे.—संततिनियमनाविषयी: 259-76. रोमन: 221.
रोमन कॅथलिक: 268, 269.
रूझवेल्ट, राष्ट्राध्यक्ष: 274.
रॉथफील्ड, श्री. ओट्टा: 131.
गोलमेज परिषद: 114,144, 177, 190, 236, 244, 258, 491, 500, 679, 714, 756, 778. रौलट, न्यायमूर्ती: 152.
लंडनमधील विद्यापीठीय शिक्षणावरील शाही आयोग: 56.
राजमुद्रा (Royal Sign Manual): 756.
रुमानिया: 131, 353, 361, 443.
रुमानियन: 353.
रशिया: 352-53.
रुथेनियन: 352-53.
S सॅडलर कमिशन: 48, 49.
सगर ऋषी: 266.
सहस्रबुद्धे, रावसाहेब डी. एल.: 275. सैजपूर: 250-51.
सकलातवाला: 202.
सॅलिसबरी, लॉर्ड: 757-58, 761.
समाज समता संघ: 456.
सॅम्युएल होअर, सर—साक्ष तपासली: 748-92. संगमनेर: 53, 54, 261.
सँकी, लॉर्ड: 510-11.
संस्कृत: 409.
सप्रू, सर तेजबहादूर: 580, 597, 606, 611, 614-15, 618-19, 646, 651, 691, 711, 714, 748, 750, 755-56, 764-65, 768-69.
शारदा कायदा: 272.
सरदार संपूर्णसिंग: 590, 592, 593. सरदार उज्ज्वलसिंग: 544-45, 575, 616, 655. शास्त्री, सी. व्ही. कुमारस्वामी: 152. सातारा: 77, 109, 255, 732-33.
सत्यवती: 266.
सय्यद मीरान महंमद शाह: 471-72. अनुसूचित जाती: पाहा दलित वर्ग. श्लोसर: 209.
स्कॉट, सर बेसिल: 152.
स्कॉटलंड: 56.
दुसरे सभागृह: 374-77, 516, 522-24, 527, 601, 617-20, 691, 748-49, 751.
भारतमंत्री: 69, 70, 188-89, 329, 355, 361, 370, 387-88, 392, 401, 418, 532, 537, 582, 619, 651, 698, 673-74, 677, 757, 779. राजद्रोह समिती: 151, 152.
सेन, श्रीमती पी. के.: 679, 682-85, 704-07. स्वतंत्र मतदारसंघ: 555, 670, 717-19, 727, 747, 758.
सर्बियन: 353.
सर्व्हंट ऑफ इंडिया सोसायटी: 25.
सर्व्हंट्स ऑफ सोमवंशी सोसायटी: 459. सेटलवाड, सर चिमणलाल एच.: 292, 566, 581-82. स्फोर्झा, काउंट कार्लो: 274.
शफी, सर महंमद: 535, 542-43,615-16, 618, 620-21, 624.
शॅफ्टसबरी, लॉर्ड: 343, 558.
शाहा (जात): 747. शांघाय: 267. शास्त्री, दिवाणबहादूर: 650.
शास्त्री, पंडित अनंत कृष्ण: 447. शास्त्री, श्रीनिवास: 397.
शेणवी: 404, 413.
शिवराव: 572, 574, 577, 583, 588-90. सोलापूर: 77, 281.
शूबर्ट, डब्ल्यू. एच.: 673-74.
श्रीकांत: 270.
शूद्र: 256, 409.
शायलॉक: 265.
शीख: 54M2, 655, 658, 663, 669, 719. सिंध: 33, 105, 109. 316-20, 400, 420, 562, 583, 665, 670.
सिंधी: 317.
मूळ इंग्रजी
P. S. C. : 393, 401, 776.
Puranas : 267.
Pururava : 242.
Q Queen Victoria : 587.
R Radicals : 558.
Rahimullah, Sir Ibrahim : 42, 187. Rajadhyaksha, G. S. : 74.
Raja, M. C. : 462-63, 467, 480, 484, 486. Raja-Munje Pact : 715, 729.
Raja Narendranath : 526-27, 535-36, 587, 589, 593-95, 716.
Rajgopalachari, C. : 259.
Rajputs : 452.
Rajur-Babula : 286-87.
Ramanuja : 494.
Ramchandra Rao, Diwan Bahadur : 525-26, 563, 567, 570.
Ramoshi : 75.
Ranade, M. G. : 397.
Rankeillour, Lord : 771, 779.
Rao, Prof. V. G. : 457.
Ratnagiri : 77, 101-02.
Ray, S. S. : 726.
Reading, Lord : 318, 539, 541, 544, 780, 791. Redmond, Mr. John : 257.
Revenue Minister : 37, 79, 86-89, 102. Rhodesia : 519.
Rieu, Mr. J. L. : 86-87, 90-91, 278-83. Robertson, F. W. : 673.
Roff, L. A. : 688.
Roham, P. J.—On Birth Control : 259-76. Romans : 221.
Roman Catholics : 268, 269.
Roosevelt, President : 274.
Rothfield, Mr. Otta : 131.
Round Table Conference : 114,144, 177, 190, 236, 244, 258, 491, 500, 679, 714, 756, 778. Rowlatt, Mr. Justice : 152.
Royal Commission on University Education in London : 56.
Royal Sign Manual : 756.
Rumania : 131, 353, 361, 443.
Rumanians : 353.
Russia : 352-53.
Ruthenian : 352-53.
S Sadler Commission : 48, 49.
Sagar Rishi : 266.
Sahastrabuddhe, Raosaheb D. L. : 275. Saijapur : 250-51.
Saklatvala : 202.
Salisbury, Lord : 757-58, 761.
Samaj Samata Sangh : 456.
Samuel Hoare, Sir—Examined : 748-92. Sangamner : 53, 54, 261.
Sankey, Lord : 510-11.
Sanskrit : 409.
Sapru, Sir Tej Bahadur : 580, 597, 606, 611, 614-15, 618-19, 646, 651, 691, 711, 714, 748, 750, 755-56, 764-65, 768-69.
Sarda Act : 272.
Sardar Sampuran Singh : 590, 592, 593. Sardar Ujjal Singh : 544-45, 575, 616, 655. Sastri, C. V. Kumarswami : 152. Satara : 77, 109, 255, 732-33.
Satyavati : 266.
Sayyad Miran Mohammad Shah : 471-72. Scheduled Castes : See Depressed Classes. Scholosser : 209.
Scot, Sir Basil : 152.
Scotland : 56.
Second Chamber : 374-77, 516, 522-24, 527, 601, 617-20, 691, 748-49, 751.
Secretary of State : 69, 70, 188-89, 329, 355, 361, 370, 387-88, 392, 401, 418, 532, 537, 582, 619, 651, 698, 673-74, 677, 757, 779. Sedition Committee : 151, 152.
Sen, Mrs. P. K. : 679, 682-85, 704-07. Separate .Electorates : 555, 670, 717-19, 727, 747, 758.
Serbians : 353.
Servant of India Society : 25.
Servants of Somvanshi Society : 459. Setalvad, Sir Chimanlal H. : 292, 566, 581-82. Sforra, Count Carlo : 274.
Shaft, Sir Muhammad : 535, 542-43,615-16, 618, 620-21, 624.
Shaftsbury, Lord : 343, 558.
Shaha (Caste) : 747. Shanghai : 267. Shastri, Divan Bahadur : 650.
Shastri, Pandit Anant Krishna : 447. Shastri, Srinivas : 397.
Shenvis : 404, 413.
Shiva Rao : 572, 574, 577, 583, 588-90. Sholapur : 77, 281.
Shoobert, W. H. : 673-74.
Shrikant : 270.
Shudras : 256, 409.
Shylock : 265.
Sikhs : 54M2, 655, 658, 663, 669, 719. Sind : 33, 105, 109. 316-20, 400, 420, 562, 583, 665, 670.
Sindhis : 317.
पृष्ठ 802
PDF पृ. 823 ↗सिंध मोहमेडन असोसिएशन: 338. सिन्हा, सच्चिदानंद: 675-79. सायमन कमिशन— पाहा भारतीय वैधानिक आयोग.
सायमन, सर जॉन: 675, 688.
सरकार, सर एन. एन.: 707-08, 711-12, 714, 72627, 762-67. स्लोव्हाक: 338, 352, 353.
सोशल सर्व्हिस लीग: 25.
सोळंकी, डॉ. पी. जी.: 246, 287, 289-90, 459-60, 465-67, 485-86.
सोमवंशी: 453.
दक्षिण आफ्रिका: 170, 352, 360, 375, 379, 381, 519, 615, 635.
दक्षिण आफ्रिकेचे संविधान: 618, 621, 772, 776. दक्षिण अमेरिका: 245.
दक्षिण ऑस्ट्रेलिया: 15.
साउथबरो समिती: 355, 363-68, 372-73, 431, 435, 438, 467.
स्पॅनिश अमेरिकन वसाहती: 245. स्पॅनिश साम्राज्य: 245.
शुद्धलेखन चुका समिती (Spelling Mistakes Committee): 396. स्प्रिंग मिल्स: 235.
श्रीनिवासन, रावबहादूर: 503, 528, 572, 574, 577, 669.
स्टॅनली, मेजर: 588, 594.
स्टार्ट, श्री.: 246, 531.
सेंट झेवियर: 47, 300-01.
स्टुअर्ट, सर फाइंडलेटर: 748, 753, 762. स्टोप्स, डॉ. मेरी: 267.
स्ट्रेसी, श्रीमती ओ.: 696, 700.
सुब्बरायन, श्रीमती: 562, 566, 648-19. सर्वोच्च न्यायालय: 635-38, 641-50, 665, 683-85, 790.
सुरत: 302, 408.
सुर्डी: 281.
सुऱ्हावर्दी, डॉ.: 483.
स्वामी श्रद्धानंद: 456.
स्वीडन: 268.
स्वीडिश: 352.
स्वित्झर्लंड: 269, 603, 626, 644. डॅमोक्लीसची तलवार: 215.
सिडनहॅम महाविद्यालय: 47, 300, 301. सिडनहॅम लॉर्ड: 686.
T टागोर, सर रवींद्रनाथ: 263, 708, 711, 716, 764-65.
तातार: 252.
कर चौकशी समिती: 3, 8, 629-31. ठक्कर, ए. व्ही.: 247, 450-51, 709-13. ठाणे: 76, 101, 287, 408.
थाट वाडी: 255.
थॉम्पसन, सर एडवर्ड: 236.
थॉम्पसन, सर जॉन पी.: 690-91. थॉमस, श्री.: 580.
थोरात: 87.
टूली स्ट्रीटचे तीन शिंपी: 235. टिळक, बी. जी.: 686.
तिया (जात): 426, 499.
टॉन्डलर, प्रा.: 264.
ट्रेड युनियन्स कायदा, 1926: 219.
ट्रान्सवाल प्रजासत्ताक: 635.
त्रिपुरी काँग्रेस: 259.
ट्यूरिन: 269.
U युनानी हकीम: 10.
युनायटेड किंगडम: 171, 615.
संयुक्त प्रांत: 32-35, 171, 369, 436, 494-99, 527, 560, 712, 661-70, 712.
यू. एस. ए.: 28-29, 110, 175, 195, 244, 274, 38384, 508, 603, 624, 633, 638, 642-43, 645. अमेरिकेचे संविधान: 624, 633, 638, 641. अमेरिकेचे सर्वोच्च न्यायालय: 635, 640, 642-43. दक्षिण आफ्रिकेचा संघ: 2,15,16, 32, 33. 1904 चा विद्यापीठ कायदा: 46.
1902 चा विद्यापीठ आयोग: 46, 298, 307. विद्यापीठ सुधारणा समिती: 48-49, 59, 60, 297.
अल्स्टर: 257, 261.
व्याजखोरी कर्ज कायदा, 1918: 288. V वडाली (गाव): 252.
वाघेला, केशवजी रामचंद्र: 453. वैष्णव पंथ: 494.
वैश्य: 256.
वकील, श्री. पेस्तनशहा एन.: 106. वकील, आर. जे.: 113.
वर्णाश्रम स्वराज्य संघ: 730. व्हर्जिनिया: 645.
व्हर्साय: 244.
वर्तनिया: 75.
वेठिया: 75.
व्हाइसरॉय: 242, 243, 311, 684-85, 757, 774-78. व्हाइसरॉयचे मंडळ: 236.
कुलगुरू: 59, 60, 307.
व्हिएन्ना: 264, 269.
ग्रामपंचायत विधेयक: 114-22. व्हिलियर्स, सर एडवर्ड: 690.
व्हिन्सेंट, सर विल्यम: 370, 371, 373. विरेश्वर मंदिर: 494.
व्हायकाउंट बर्नहॅम: 675, 677.
विशिंदर, श्री. हरचरणराय: 318. विष्णुस्मृती: 264.
विश्वकर्मा: 396.
पंढरपूरचा विठोबा: 489.
विविध ज्ञान विस्तार: 287.
मूळ इंग्रजी
Sindh Mohmedan Association : 338. Sinha, Sachchidananda : 675-79. Simon Commission’— See Indian Statutory Commission.
Simon, Sir John : 675, 688.
Sircar, Sir N. N. : 707-08, 711-12, 714, 72627, 762-67. Slovaks : 338, 352, 353.
Social Service League : 25.
Solanki, Dr. P. G. : 246, 287, 289-90, 459-60, 465-67, 485-86.
Somvanshis : 453.
South Africa : 170, 352, 360, 375, 379, 381, 519, 615, 635.
South African Constitution : 618, 621, 772, 776. South America : 245.
South Australia : 15.
Southborough Committee : 355, 363-68, 372-73, 431, 435, 438, 467.
Spanish American Colonies : 245. Spanish Empire : 245.
Spelling Mistakes Committee : 396. Spring Mills : 235.
Srinivasan, Rao Bahadur : 503, 528, 572, 574, 577, 669.
Stanley, Major : 588, 594.
Starte, Mr. : 246, 531.
St. Xavier : 47, 300-01.
Stewart, Sir Findlater : 748, 753, 762. Stopes, Dr. Maria : 267.
Stracy, Mrs. O. : 696, 700.
Subbarayan, Mrs. : 562, 566, 648-19. Supreme Court : 635-38, 641-50, 665, 683-85, 790.
Surat : 302, 408.
Surdi : 281.
Surhawardi, Dr. : 483.
Swami Shraddhanand : 456.
Sweden : 268.
Swedes : 352.
Switzerland : 269, 603, 626, 644. Sword of Damocles : 215.
Sydenham College : 47, 300, 301. Sydenham Lord : 686.
T Tagore, Sir Rabindranath : 263, 708, 711, 716, 764-65.
Tartars : 252.
Taxation Enquiry Committee : 3, 8, 629-31. Thakkar, A. V. : 247, 450-51, 709-13. Thana : 76, 101, 287, 408.
That Wadi : 255.
Thompson, Sir Edward : 236.
Thompson, Sir John P. : 690-91. Thomas, Mr. : 580.
Thorat : 87.
Three Tailors of Tooley Street : 235. Tilak, B.G. : 686.
Tiyas (Caste) : 426, 499.
Tondler, Prof. : 264.
Trade Unions Act, 1926 : 219.
Transval Republic : 635.
Tripuri Congress : 259.
Turin : 269.
U Unani Hakims : 10.
United Kingdom : 171, 615.
United Provinces : 32-35, 171, 369, 436, 494-99, 527, 560, 712, 661-70, 712.
U. S. A. : 28-29, 110, 175, 195, 244, 274, 38384, 508, 603, 624, 633, 638, 642-43, 645. U. S. Constitution : 624, 633, 638, 641. U. S. Supreme Court : 635, 640, 642-43. Union of South Africa : 2,15,16, 32, 33. University Act of 1904 : 46.
University Commission of 1902 : 46, 298, 307. University Reform Committee : 48-49, 59, 60, 297.
Ulster : 257, 261.
Usurious Loans Act, 1918 : 288. V Vadali (Village) : 252.
Vaghela, Keshaoji Ramchandra : 453. Vaishnava Sect : 494.
Vaishya : 256.
Vakil, Mr. Pestan Shah N. : 106. Vakil, R. J. : 113.
Varnashram Swarajya Sangh : 730. Verginia : 645.
Versailles : 244.
Verthanias : 75.
Vethias : 75.
Viceroy : 242, 243, 311, 684-85, 757, 774-78. Viceroy’s Council : 236.
Vice-Chancellor : 59, 60, 307.
Vienna : 264, 269.
Village Panchayat Bill : 114-22. Villiers, Sir Edward : 690.
Vincent, Sir William : 370, 371, 373. Vireshwara Temple : 494.
Viscount Burnham : 675, 677.
Vishindar, Mr. Harcharanrai : 318. Vishnu Smriti : 264.
Vishwakarmans : 396.
Vithoba of Pandharpur : 489.
Vividh Dnyan Vistar : 287.
पृष्ठ 803
PDF पृ. 824 ↗W वडगाव: 289.
वेल्स: 56, 268, 271.
वारकरी पंथ: 489.
वारिस अमीर अली: 736.
वतन कायदा: 75, 77, 79, 80, 82-83, 85. वतनदार: 94, 282-83, 457.
वॉटसन, सर आल्फ्रेड: 690.
वट्टल, पी. के.: 272.
वेलिंग्टन, लॉर्ड: 397.
पश्चिम खानदेश: 76.
श्वेतपत्रिका: 629, 689, 700, 701, 705, 734, 739-44,749, 755-60, 770, 789, 792. विलेस, श्री. जी.: 4.
विलोबी, श्री.: 412, विल्सन महाविद्यालय: 47, 300-01.
विंटरबॉथम, जी. एल.: 692.
वुड, श्री.: 523.
दुसरे महायुद्ध: 240.
कामगार करारभंग कायदा: 205. Y ययाती: 242.
याज्ञिक, इंदुलाल: 249.
युगोस्लाव्हिया: 353, 375, 560.
Z जफरुल्ला खान, श्री.: 566, 588, 590-93 616, 620, 649-50, 707, 716-19, 723, 746, 762, 775, 791. झेटलंड, लॉर्ड: 564, 582, 590-91, 716, 720, 761. झोरोस्ट्रियन: 29.
मूळ इंग्रजी
W Wadgaon : 289.
Wales : 56, 268, 271.
Warkari Panth : 489.
Waris Amir Ali : 736.
Watan Act : 75, 77, 79, 80, 82-83, 85. Watandars : 94, 282-83, 457.
Watson, Sir Alfred : 690.
Wattal, P. K. : 272.
Wellington, Lord : 397.
West Khandesh : 76.
White Paper : 629, 689, 700, 701, 705, 734, 739-44,749, 755-60, 770, 789, 792. Willes, Mr. G. : 4.
Willougby, Mr. : 412, Wilson College : 47, 300-01.
Winterbotham, G. L. : 692.
Wood, Mr. : 523.
World War-2 : 240.
Workmen’s Breach of Contract Act : 205. Y Yayati : 242.
Yagnik, Indulal : 249.
Yugoslavia : 353, 375, 560.
Z Zafrullah Khan, Mr. : 566, 588, 590-93 616, 620, 649-50, 707, 716-19, 723, 746, 762, 775, 791. Zetland, Lord : 564, 582, 590-91, 716, 720, 761. Zorastrian : 29.
PDF पृष्ठ 825
PDF पृ. 825 ↗(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)
PDF पृष्ठ 826
PDF पृ. 826 ↗डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर : लेखन आणि भाषणे प्रकाशित खंड
खंड 1 z भारतातील जाती z जातिनिर्मूलन, भाषिक प्रांत म्हणून महाराष्ट्र, नियंत्रणे आणि संतुलनांची आवश्यकता z भाषिक राज्यांविषयी विचार z रानडे, गांधी आणि जीना, साउथबरो समितीसमोरील साक्ष, संघराज्य विरुद्ध स्वातंत्र्य z जातीय पेच आणि तो सोडवण्याचा एक मार्ग z राज्ये आणि अल्पसंख्याक z भारतातील लहान जमीनधारणा, श्री. रसेल आणि समाजाची पुनर्रचना खंड 2 z मुंबई विधिमंडळात z सायमन कमिशनसोबत z गोलमेज परिषदांमध्ये खंड 3 z हिंदू धर्माचे तत्त्वज्ञान z भारत आणि साम्यवादाच्या पूर्वअटी z प्राचीन भारतातील क्रांती आणि प्रतिक्रांती z बुद्ध की कार्ल मार्क्स z ग्रंथांच्या योजना खंड 4 z हिंदू धर्मातील कोडी खंड 5 z अस्पृश्य किंवा भारताच्या घेट्टोतील लेकरे आणि अस्पृश्य व अस्पृश्यता यांविषयीचे इतर निबंध सामाजिक—राजकीय—धार्मिक खंड 6 z ईस्ट इंडिया कंपनीचे प्रशासन आणि अर्थव्यवस्था, ब्रिटिश भारतातील प्रांतिक अर्थव्यवस्थेची उत्क्रांती, रुपयाचा प्रश्न [भारतीय चलन आणि बँकिंगचा इतिहास, खंड 1] संकीर्ण निबंध. खंड 7 शूद्र पूर्वी कोण होते ?
मूळ इंग्रजी
DR. BABASAHEB AMBEDKAR WRITINGS AND SPEECHES PUBLISHED VOLUMES
Vol. 1 z Castes in India z Annihilation of Caste, Maharashtra as a Linguistic Province, Need for Checks and Balances z Thoughts on Linguistic States z Ranade, Gandhi and Jinnah, Evidence before the Southborough Committee, Federation versus Freedom z Communal Deadlock and a Way to solve It z States and Minorities z Small Holdings in India, Mr. Russell and the Reconstruction of Society Vol. 2 z In the Bombay Legislature z With the Simon Commission z At the Round Table Conferences Vol. 3 z Philosophy of Hinduism z India and Pre-Requisites of Communism z Revolution and Counter-Revolution in Ancient India z Buddha or Karl Marx z Schemes of Books Vol. 4 z Riddles in Hinduism Vol. 5 z Untouchables or the Children of India’s Ghetto and other Essays on Untouchables and Untouchability Social—Political—Religious Vol. 6 z Administration and Finance of The East India Company, The Evolution of Provincial Finance in British India, The Problem of the Rupee [History of Indian Currency and Banking, Vol. 1] Miscellaneous Essays. Vol. 7 Who were the Shudras ?
पृष्ठ 6
PDF पृ. 827 ↗z इंडो-आर्यन समाजात ते चौथा वर्ण कसे बनले ? अस्पृश्य z ते कोण होते आणि ते अस्पृश्य का बनले ? खंड 8 z पाकिस्तान अथवा भारताची फाळणी याचे पुनर्मुद्रण खंड 9 z काँग्रेस आणि गांधी यांनी अस्पृश्यांचे काय केले ? श्री. गांधी आणि अस्पृश्यांची मुक्ती खंड 10 z गव्हर्नर-जनरलच्या कार्यकारी मंडळाचे सदस्य म्हणून डॉ. आंबेडकर (1942-46)
खंड 11 z बुद्ध आणि त्यांचा धम्म खंड 11– पुरवणी z बुद्ध आणि त्यांचा धम्म याचे पाली व इतर स्रोत, सूचीसह खंड 12 z प्राचीन भारतीय व्यापार, अस्पृश्य आणि पॅक्स ब्रिटानिका, इंग्लिश संविधानावरील व्याख्याने, कायदे व अधिनियमांवरील टिपणे; व्हिसाच्या प्रतीक्षेत, इतर संकीर्ण निबंध खंड 13 डॉ. आंबेडकर z भारतीय संविधानाचे प्रमुख शिल्पकार खंड 14 डॉ. आंबेडकर आणि हिंदू कोड बिल भाग एक z मसुद्यावरील सर्वसाधारण चर्चा (17 नोव्हेंबर 1947 ते 14 डिसेंबर 1950)
मूळ इंग्रजी
z How they came to be the Fourth Varna in the Indo-Aryan Society ? The Untouchables z Who were They and Why They Became Untouchables ? Vol. 8 z Reprint of Pakistan or the Partition of India Vol. 9 z What Congress and Gandhi have done to the Untouchables ? Mr. Gandhi and the Emancipation of the Untouchables Vol. 10 z Dr. Ambedkar as Member of the Governor-General’s Executive Council (1942-46)
Vol. 11 z The Buddha and his Dhamma Vol. 11– SUPPLEMENT z Pali and other Sources of the Buddha & his Dhamma with an Index Vol. 12 z Ancient Indian Commerce, The Untouchables and the Pax Britannica, Lectures on the English Constitution, The Notes on Acts and Laws; Waiting for a Visa, Other Miscellaneous Essays Vol. 13 Dr. AMBEDKAR z The Principal Architect of the Constitution of India Vol. 14 Dr. Ambedkar and the Hindu Code Bill Part One z General Discussion on the Draft (17th November 1947 to 14th December 1950)
पृष्ठ 14
PDF पृ. 828 ↗भाग दोन z कलमवार चर्चा (5 फेब्रुवारी 1951 ते 25 सप्टेंबर 1951) खंड 15 z स्वतंत्र भारताचे पहिले कायदामंत्री आणि भारतीय संसदेतील विरोधी पक्षाचे सदस्य म्हणून डॉ. आंबेडकर (1947 ते 1956)
खंड 16 z डॉ. बी. आर. आंबेडकरांचे (I) पाली व्याकरण (II) पाली शब्दकोश (A) पाली-इंग्रजी (B) पाली-इंग्रजी, मराठी, हिंदी आणि गुजराती (III) बौद्ध पूजा पाठ खंड 17 डॉ. बी. आर. आंबेडकर आणि त्यांची समतावादी क्रांती भाग एक z मानवी हक्कांसाठी संघर्ष भाग दोन z सामाजिक-राजकीय, धार्मिक कार्य भाग तीन z भाषणे
मूळ इंग्रजी
Part Two z Clause by Clause Discussion (5th February 1951 to 25th September 1951) Vol. 15 z Dr. Ambedkar as free India’s first Law Minister and Member of Opposition in Indian Parliament (1947 to 1956)
Vol. 16 z Dr. B. R. Ambedkars (I) The Pali Grammar (II) The Pali Dictionary (A) Pali into English (B) Pali into English, Marathi, Hindi and Gujarathi (III) Bouddha Pooja Path Vol. 17 Dr. B. R. Ambedkar and his Egalitarian Revolution Part One z Struggle for Human Rights Part Two z Socio-Political, Religious Activities Part Three z Speeches
PDF पृष्ठ 829
PDF पृ. 829 ↗(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)
PDF पृष्ठ 830
PDF पृ. 830 ↗(या पानावर मजकूर नाही — ते कोरे किंवा चित्राचे पान असू शकते.)
मूळ इंग्रजी मजकूर भारत सरकारने प्रकाशित केलेल्या अधिकृत PDF मधून शब्दशः घेतला आहे. पानांच्या सीमेवर तुटलेला परिच्छेद अनुवादात तो सुरू होणाऱ्या पानावर पूर्ण दिला आहे. उद्धृत करण्यापूर्वी मूळ पान तपासा.